Οι ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι οι ψηφιακές συνήθειες, κυρίως στα social media, ενδέχεται να φανερώνουν ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά. Τα άτομα με τέτοιες τάσεις συχνά επικεντρώνονται στον εαυτό τους, ασχολούνται υπερβολικά με την αυτοπροβολή και εμφανίζουν περιορισμένη ενσυναίσθηση, στοιχεία που μπορεί να επιβαρύνουν τις διαπροσωπικές σχέσεις.
Η καταναγκαστική ενασχόληση με πλατφόρμες όπως το Instagram και το TikTok έχει συνδεθεί σε έρευνες με ναρκισσιστικές τάσεις. Ο εθισμός μπορεί να συνοδεύεται από λιγότερη επικοινωνία, διαταραγμένο ύπνο και ψυχολογική πίεση. Παράλληλα, άτομα με ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά ενδέχεται να χειρίζονται τους άλλους και να ασκούν συναισθηματική κακοποίηση, παραμελώντας τους ανθρώπους γύρω τους.
Μπορείτε να αναγνωρίσετε έναν ναρκισσιστή παρατηρώντας μόνο τη χρήση του κινητού του; Οι ειδικοί στην ψυχολογία αναφέρουν πως μία ψηφιακή συνήθεια ενδέχεται να τον προδώσει αμέσως, και είναι συχνότερη απ’ όσο φαντάζεστε. Πλέον, η συμπεριφορά στα social media μπορεί να σχετίζεται άμεσα με ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά.
Ναρκισσισμός και επικοινωνία: Τα χαρακτηριστικά που αναγνωρίζουν οι ειδικοί
Μπορεί η χρήση του κινητού να αποκαλύψει περισσότερα από τον χρόνο που περνάτε στην οθόνη; Οι ψυχολόγοι απαντούν ότι μια συγκεκριμένη συνήθεια ενδέχεται να αποτελεί ένδειξη ναρκισσιστικών στοιχείων. Η έρευνα δείχνει πως, από το συχνό τσεκάρισμα μέχρι την προσκόλληση στην online εικόνα, ο τρόπος χρήσης του κινητού μπορεί να δώσει ένα άμεσα παρατηρήσιμο στοιχείο για βαθύτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, όπως συναισθηματικός χειρισμός, περιορισμένη ενσυναίσθηση και επιρρέπεια στον εθισμό.
Τι δείχνουν οι έρευνες για τα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά στην επικοινωνία
Νέα έρευνα καταγράφει πως τα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά επηρεάζουν την επικοινωνία, συχνά με εγωκεντρικές, χειριστικές και στερούμενες ενσυναίσθησης συμπεριφορές, τόσο στις δια ζώσης επαφές όσο και στο διαδίκτυο. Οι ναρκισσιστές συχνά παίρνουν τον έλεγχο των συνομιλιών, ακυρώνουν τα συναισθήματα των άλλων και καταφεύγουν σε πειστικές μεθόδους για να εξυπηρετήσουν το προσωπικό τους όφελος.
Στον ψηφιακό χώρο, οι παραπάνω συμπεριφορές γίνονται ολοένα πιο εμφανείς, ιδιαίτερα στα social media. Εκεί, τα άτομα με ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά συχνά επιδίδονται σε έντονη αυτοπροβολή, κυνήγι προσοχής αλλά και τρολάρισμα. Για τις διαπροσωπικές σχέσεις, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι συναισθηματική επιβάρυνση, απώλεια εμπιστοσύνης και διαρκείς συγκρούσεις.
Στο άρθρο του 2022 «Narcissism on Interpersonal Circumplex Model: Reactions to Imaginary Abandonment and Rejection» αναφέρεται ότι τα άτομα με μεγαλομανή ναρκισσισμό αντιμετωπίζουν την απόρριψη με ψυχρότητα και κυριαρχικότητα, ενώ περιμένουν από τους άλλους να είναι σίγουροι και φιλικοί — συνθήκη που συχνά οδηγεί σε επικοινωνιακή ασυμβατότητα. Τα άτομα με ευάλωτο ναρκισσισμό, αντίθετα, είναι πιθανότερο να πληγωθούν και να αποσυρθούν και να αναμένουν ανάλογη απόσταση από τους άλλους, στοιχείο που παραπέμπει σε ένα πιο ευαίσθητο συναισθηματικά και υποτακτικό ύφος. Στα βασικά μοτίβα επικοινωνίας συγκαταλέγονται:
- Έλεγχος της συζήτησης: Επαναφέρουν συστηματικά τη συζήτηση στον εαυτό τους και διακόπτουν τους συνομιλητές.
- Έμφαση στην ανωτερότητα: Προβάλλουν τα επιτεύγματά τους και μειώνουν τους άλλους για να συντηρήσουν μια μεγαλοπρεπή εικόνα.
- Χειριστική γλώσσα: Επιστρατεύουν την ενοχή, την κολακεία ή τον εξαναγκασμό ώστε να ελέγχουν τις αλληλεπιδράσεις.
- Περιορισμένη ενσυναίσθηση: Αδυνατούν να επικυρώσουν τα συναισθήματα ή την οπτική των άλλων.
- Αυτοπροβολή στο διαδίκτυο: Αξιοποιούν υπερβολικά τα social media επιδιώκοντας τον θαυμασμό.
- Δυσλειτουργική ψηφιακή συμπεριφορά: Μπορεί να περιλαμβάνει εθιστική χρήση πλατφορμών και τρολάρισμα.
Μελέτη εξετάζει αν ο εθισμός στα social media συνδέεται με ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά
Η καταναγκαστική ενασχόληση με το Instagram, το TikTok και ανάλογες πλατφόρμες μπορεί, σύμφωνα με προειδοποιήσεις ψυχολόγων, να αποτελεί ένδειξη ναρκισσιστικών χαρακτηριστικών, όπως εγωκεντρισμός, μεγαλοπρεπής εικόνα για τον εαυτό, έλλειψη ενσυναίσθησης και ανάγκη για θαυμασμό. Έρευνες δείχνουν επίσης ότι τα άτομα με ναρκισσιστικές τάσεις είναι πιθανότερο να παρουσιάσουν προβλήματα ψυχικής υγείας, να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στις σχέσεις και να δυσκολευτούν με την εξάρτηση από ουσίες.
Ερευνητές του University of Gdańsk στην Πολωνία παρακολούθησαν 665 χρήστες σε δύο χρονικές στιγμές, με διάστημα οκτώ μηνών. Η μελέτη έδειξε ότι η καταναγκαστική χρήση των social media και η αδυναμία διακοπής τους μπορεί να αποτελούν ένδειξη εθισμού, ο οποίος έχει ισχυρή σύνδεση με τον ναρκισσισμό. Στους εθισμένους χρήστες παρέμεναν σταθερά υψηλά χαρακτηριστικά όπως ο «ηρωισμός» (η ανάγκη για θαυμασμό), η «ανταγωνιστικότητα» και ο «θαυμασμός».
Παράλληλα, με τη χρήση ενισχύονταν χαρακτηριστικά όπως η «εχθρότητα» και η «απομόνωση», γεγονός που αφήνει να εννοηθεί ότι μπορεί να αποτελούν αποτελέσματα του εθισμού. Η πιθανή εξήγηση για τη σύνδεση είναι η ισχυρή προσήλωση των ναρκισσιστών στην εικόνα τους και στον τρόπο με τον οποίο τους βλέπουν οι άλλοι, τάση που ενδυναμώνεται από τα κοινωνικά μέσα.
Εθισμός στα social media και απομόνωση: Οι ευρύτεροι κίνδυνοι για τους ναρκισσιστές
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο εθισμός στα social media συνδέεται με σοβαρές συνέπειες, ανάμεσά τους λιγότερη επικοινωνία πρόσωπο με πρόσωπο, διαταραγμένο ύπνο και χαμηλότερη απόδοση στο σχολείο ή στην εργασία. Στα συμπτώματα συγκαταλέγονται το «καταναγκαστικό τσεκάρισμα», η συναισθηματική εξάρτηση από την online αλληλεπίδραση και η δυσκολία περιορισμού της χρήσης, ακόμη και όταν υπάρχουν επιπτώσεις.
Δημοσίευση στο Journal of Research in Personality αναφέρει πως μεγαλύτερη ευαλωτότητα εμφανίζουν όσοι βιώνουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, μοναξιά και φόβο ότι θα χάσουν εμπειρίες. Στο πλαίσιο της έρευνας εξετάστηκαν έξι μορφές ναρκισσισμού —θαυμασμός, ανταγωνιστικότητα, εχθρότητα, απομόνωση, ηρωισμός και ιερότητα— και βρέθηκε σύνδεση με τον εθισμό στα social media για όλες, εκτός από την «ιερότητα» (αυτοπροβολή).
Έρευνα του 2024 από το University of Cambridge καταγράφει ότι σχεδόν οι μισοί έφηβοι στη Βρετανία αισθάνονται εθισμένοι στα social media. Παράλληλα, περίπου 1 στους 8 ενήλικες εμφανίζει εθιστικές συμπεριφορές, όπως η υπερβολική χρήση του διαδικτύου. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, διάγνωση ναρκισσιστικής διαταραχής προσωπικότητας λαμβάνει μόλις 1 στους 20 ανθρώπους, ωστόσο πολύ περισσότεροι ενδέχεται να παρουσιάζουν ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά.
Συχνά οι ναρκισσιστές χαρακτηρίζονται «χειριστικοί, ελεγκτικοί, ευέξαπτοι και συναισθηματικά κακοποιητικοί» και ενδέχεται να μην ανταποκρίνονται στις συναισθηματικές ανάγκες των αγαπημένων τους. Σε μια λιγότερο αναμενόμενη συσχέτιση, έρευνα στο Frontiers in Psychology συνέδεσε τον ναρκισσισμό και με την κατανάλωση κρέατος, ιδίως όταν αυτή στηρίζεται σε «ιεραρχικό» σκεπτικό όπως «οι άνθρωποι είναι στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας». Οι ερευνητές συνέδεσαν την αντίληψη αυτή με γνωρίσματα της «σκοτεινής τριάδας» και αρνητικές στάσεις απέναντι στα ζώα.
Συμπερασματικά
- Οι συνήθειες στον ψηφιακό χώρο, μεταξύ άλλων η χρήση των social media, ενδέχεται να φανερώνουν ναρκισσιστικά γνωρίσματα, όπως εγωκεντρισμό και μειωμένη ενσυναίσθηση.
- Η καταναγκαστική χρήση εφαρμογών όπως το Instagram και το TikTok συνδέεται με ναρκισσιστικές τάσεις και μπορεί να έχει ψυχολογικές επιπτώσεις.
- Οι ναρκισσιστές συχνά εκδηλώνουν χειριστικότητα και έλλειψη ενσυναίσθησης στις διαπροσωπικές τους σχέσεις.
- Η συναισθηματική επιβάρυνση και η υπονόμευση της εμπιστοσύνης στις σχέσεις συγκαταλέγονται στις συνέπειες του ναρκισσισμού.
- Μελέτες δείχνουν ότι η εθιστική ενασχόληση με τα social media μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις, όπως λιγότερη επικοινωνία και προβλήματα στον ύπνο.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/i-apokalyptiki-symperifora-sto-kinito-poy-prodidei-enan-narkissisti-symfona-me-eidiko/9021
