Το άρθρο αναδεικνύει τον ρόλο της ευτυχίας στην καθημερινότητα και παρουσιάζει τρόπους να καλλιεργούμε στιγμές χαράς ακόμη και όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με δυσκολίες. Με αφετηρία το ακρωνύμιο DOSES, το οποίο αφορά πέντε βασικές χημικές ουσίες του εγκεφάλου –τη ντοπαμίνη, την ωκυτοκίνη, τη σεροτονίνη και τις ενδορφίνες– εξηγεί πώς μπορούμε να υποστηρίξουμε τη διάθεση και την ευεξία μας.
Η επαφή με άλλους ανθρώπους και τη φύση, η σωματική άσκηση και η επαρκής ανάπαυση μπορούν, όπως επισημαίνει ο συγγραφέας, να ενισχύσουν τη θετική διάθεση και να βοηθήσουν στη διαχείριση των δυσκολιών. Ακόμη και μικρές πράξεις στην καθημερινότητα ενδέχεται να συμβάλουν σε μια ζωή με περισσότερη ευτυχία και καλύτερη υγεία.
Χαρούμενη δεν είναι και δεν γίνεται να είναι διαρκώς η ζωή, αλλά η χαρά παραμένει σημαντική. Ακόμη και μέσα σε μια σύνθετη, απαιτητική και γεμάτη άγχος καθημερινότητα, μπορούμε να αναζητούμε στιγμές ευχαρίστησης. Η ευτυχία δεν προϋποθέτει πάντοτε να αποκτήσουμε ό,τι επιθυμούμε: πολλές φορές, η προσπάθεια και η πορεία προς έναν στόχο μάς προσφέρουν βαθύτερα θετικά συναισθήματα.
Η χαρά μπορεί να πάρει πολλές διαφορετικές μορφές
Μερικές στιγμές ευτυχίας έρχονται χωρίς προειδοποίηση: μπορεί να συναντήσουμε τυχαία έναν παλιό φίλο ή να ανακαλύψουμε ένα χαρτονόμισμα σε μια τσέπη από μπουφάν που είχαμε ξεχάσει. Παράλληλα, είναι καθοριστικό να συμβάλλουμε ενεργά και συστηματικά στη δημιουργία ευκαιριών για χαρά.
DOSES: Η σημασία του ακρωνυμίου για την ευτυχία
Ο νευροεπιστήμονας T.J. Power εισήγαγε το ακρωνύμιο DOSES, το οποίο παραπέμπει σε πέντε καθημερινές επιλογές που μπορούν να επηρεάσουν τη διάθεση βραχυπρόθεσμα αλλά και σε βάθος χρόνου. Τα αρχικά των τεσσάρων βασικών ουσιών του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ευτυχία σχηματίζουν τα D, O, S και E: Nτοπαμίνη (Dopamine), Ωκυτοκίνη (Oxytocin), Σεροτονίνη (Serotonin) και Ενδορφίνες (Endorphins). Το τελευταίο S αντιστοιχεί στη σταθεροποίηση (Stabilisation), δηλαδή στην ολιστική διαδικασία επαναφοράς του οργανισμού σε ισορροπία.
Οι καθημερινές στρατηγικές που ενισχύουν την ευτυχία έχουν αντίκτυπο στην καρδιά, τόσο κυριολεκτικά όσο και μεταφορικά. Με αυτές υποστηρίζονται το νευρικό σύστημα, το ανοσοποιητικό και τα εσωτερικά όργανα. Παράλληλα, μπορούν να ωφεληθούν η νοοτροπία, η διάθεση, η ανθεκτικότητα και η συνολική ευεξία.
D: Η ντοπαμίνη και η σχέση της με την ευτυχία
Η ενασχόληση με δραστηριότητες που προσφέρουν επίτευξη, ολοκλήρωση ή χώρο για δημιουργικότητα ανεβάζει τη ντοπαμίνη. Όταν βρίσκουν θέση στην καθημερινότητά μας ο σκοπός και τα επιτεύγματα, η «χημεία της ανταμοιβής» μπορεί να ρέει με μεγαλύτερη ευκολία. Το αίσθημα ότι ολοκληρώσαμε κάτι ενισχύει τη συγκέντρωση, τη μάθηση και το κίνητρο.
Νόημα μπορεί να αντλήσει κανείς από την εργασία, τον εθελοντισμό, τις οικιακές δουλειές ή και απλές καθημερινές υποχρεώσεις. Δεν έχει οριστεί πόσες ώρες ή εργασίες χρειάζονται· σημασία έχει να αισθανόμαστε ότι η ημέρα μας έχει νόημα τις περισσότερες φορές. Όσοι θέτουν στόχους και καταφέρνουν να τους πετύχουν τείνουν να εμφανίζουν μεγαλύτερη ευτυχία και καλύτερη υγεία.
O: Ωκυτοκίνη και κοινωνική σύνδεση
Η σύνδεση με άλλους ανθρώπους αυξάνει την ωκυτοκίνη, γνωστή και ως «ορμόνη της αγάπης». Συνδέεται με αισθήματα ασφάλειας, ηρεμίας και εμπιστοσύνης. Η κοινωνική αλληλεπίδραση, ακόμη και με ζώα, μπορεί να ενδυναμώσει τη συναισθηματική μας σταθερότητα.
Δεν υπάρχει ένας αριθμός επαφών που να θεωρείται «σωστή ποσότητα», καθώς οι ανάγκες διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ακόμη κι ένα σύντομο χαμόγελο προς έναν γείτονα ή λίγα λόγια με έναν ταμία μπορεί να αποδειχθούν απρόσμενα τονωτικά. Η επικοινωνία δεν περιορίζεται στις συναντήσεις από κοντά: μπορεί να γίνεται με κλήσεις, μηνύματα ή e-mails. Ακόμη, το να προσφέρουμε και να ζητάμε βοήθεια είναι πιο υγιές από το να επιμένουμε σε μια άκαμπτη αυτονομία.
S: Ο ρόλος της σεροτονίνης στην ευτυχία
Το φως και οι γαλήνιες, συνειδητές στιγμές ενισχύουν τη σεροτονίνη, η οποία αποτελεί βασικό παράγοντα σταθεροποίησης της διάθεσης. Η παραμονή στη φύση και η ενσυνειδητότητα συγκαταλέγονται στους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να αυξηθεί. Το φυσικό περιβάλλον έχει σωματικά και ψυχολογικά οφέλη: κινητοποιεί τις αισθήσεις, περιορίζει την υπερδιέγερση και ευνοεί τη χαλάρωση και τη συγκέντρωση.
E: Ενδορφίνες και ευεξία
Οι ενδορφίνες έχουν δράση φυσικών παυσίπονων. Η κίνηση που μας ευχαριστεί, το γέλιο και η ψυχαγωγία είναι δυνατόν να ανακουφίσουν τον σωματικό και τον ψυχικό πόνο. Η άσκηση δεν είναι απαραίτητο να είναι άψογη ή εξαντλητική· αυτό που μετρά είναι να μας προσφέρει ευχαρίστηση. Στην καθημερινότητα, μικρές στιγμές παιχνιδιού και χαράς παραμένουν ζωτικής σημασίας και για τους ενήλικες.
S: Η σταθεροποίηση ως βασικό στοιχείο της ευτυχίας
Στον σύγχρονο τρόπο ζωής, ο ύπνος και η ανάπαυση συχνά δεν λαμβάνονται όσο σοβαρά χρειάζεται. Η χρόνια έλλειψη ύπνου επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργικότητα. Στη διάρκεια της ξεκούρασης αυξάνονται ουσίες που συμβάλλουν στη χαλάρωση και στην επεξεργασία της μνήμης. Πέρα από τον ύπνο, είναι αναγκαία και η νοητική, συναισθηματική, αισθητηριακή και κοινωνική ανάπαυση, ιδίως όταν το νευρικό σύστημα παραμένει διαρκώς σε εγρήγορση.
Οι μικρές στιγμές θετικότητας μπορούν να κάνουν πιο εύκολα διαχειρίσιμες τις απαιτητικές, αλλά απαραίτητες, πλευρές της ζωής. Καθημερινές απλές ενέργειες μπορούν να αλλάξουν τη νευροχημεία και την υγεία μας, συμβάλλοντας μακροπρόθεσμα στην αυτοαγάπη και την ευεξία.
Σε λίγα λόγια
- Εξετάζεται ο ρόλος που έχει η ευτυχία στην καθημερινότητα, ενώ προτείνονται τρόποι για να δημιουργούνται στιγμές χαράς ακόμη και όταν υπάρχουν δυσκολίες.
- Παρουσιάζεται το ακρωνύμιο DOSES, το οποίο περιλαμβάνει τις χημικές ουσίες ντοπαμίνη, ωκυτοκίνη, σεροτονίνη και ενδορφίνες και περιγράφεται ως τρόπος ενίσχυσης της διάθεσης.
- Για τη θετική διάθεση επισημαίνεται η αξία της κοινωνικής συναναστροφής, της φύσης, της σωματικής άσκησης και της επαρκούς ανάπαυσης.
- Οι μικρές πράξεις της καθημερινότητας μπορούν να στηρίξουν μια ζωή με περισσότερη ευτυχία και καλύτερη υγεία, ενισχύοντας την ευεξία μας.
- Καθοριστική για την ψυχική και σωματική υγεία είναι τόσο η αναγνώριση όσο και η δημιουργία ευκαιριών για ευτυχία.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/kathimerines-doseis-eyforias/20655
