Η ωτίτιδα είναι μία από τις πιο συχνές λοιμώξεις στα παιδιά. Ειδικότερα, η οξεία μέση ωτίτιδα αποτελεί τη συχνότερη βακτηριακή νόσο μετά το κοινό κρυολόγημα.
Ως οξεία μέση ωτίτιδα ορίζεται η φλεγμονή ή η λοίμωξη του μέσου αυτιού, πίσω από το τύμπανο. Εκεί βρίσκονται τρία πολύ μικρά οστάρια, τα οποία μεταφέρουν τις ηχητικές δονήσεις από το τύμπανο στο έσω αυτί. Αν συγκεντρωθεί υγρό στην περιοχή και μολυνθεί από ιούς ή βακτήρια, μπορεί να προκύψουν πόνος, πυρετός και αίσθηση πίεσης ή πληρότητας στο αυτί.
Μέση ωτίτιδα: Γιατί εμφανίζεται κυρίως στα μικρά παιδιά
Η εμφάνιση της μέσης ωτίτιδας είναι πιο συχνή στις ηλικίες από 6 μηνών έως 2 ετών, ενώ εξακολουθεί να παρατηρείται αρκετά συχνά έως τα 7–8 χρόνια. Σύμφωνα με εκτενή ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, σχεδόν δύο στα τρία παιδιά θα εμφανίσουν τουλάχιστον ένα επεισόδιο πριν κλείσουν τα τρία τους χρόνια.
Η συχνότητα της μέσης ωτίτιδας στην παιδική ηλικία εξηγείται από περισσότερους παράγοντες. Ρόλο παίζουν τόσο η μορφολογία του αυτιού στα παιδιά και η ανωριμότητα του ανοσοποιητικού συστήματος όσο και ορισμένες περιβαλλοντικές και οικογενειακές συνθήκες, οι οποίες αυξάνουν την έκθεση σε λοιμώξεις.
Στους παράγοντες κινδύνου για οξεία μέση ωτίτιδα στα παιδιά αναφέρεται μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Pediatrics. Περιλαμβάνονται οι επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού, ο καπνός του τσιγάρου, η παραμονή σε παιδικούς σταθμούς και το οικογενειακό ιστορικό ωτίτιδας. Επομένως, τα στοιχεία υποδεικνύουν πως η ανάπτυξη της νόσου δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την ηλικία: επηρεάζεται από βιολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες που συνυπάρχουν.
Συμπτώματα μέσης ωτίτιδας: Τι να παρατηρήσουν οι γονείς
Συχνά, τα σημάδια της μέσης ωτίτιδας εμφανίζονται μερικές ημέρες αφού το παιδί περάσει ένα κρυολόγημα. Ενδέχεται να:
- αναφέρει πόνο στο αυτί,
- ανεβάσει πυρετό,
- δυσκολεύεται να κοιμηθεί ή να είναι ανήσυχο και ευερέθιστο
Μπορεί επίσης να παρουσιαστεί μειωμένη ακοή ή πίεση στο αυτί. Σε περίπτωση που σπάσει το τύμπανο, είναι πιθανό να τρέξει υγρό από τον ακουστικό πόρο.
Στα βρέφη και τα μικρά παιδιά, τα οποία δεν είναι σε θέση να εκφράσουν τον πόνο, τα συμπτώματα μπορεί να είναι λιγότερο άμεσα:
- πιάνουν ή τρίβουν το αυτί τους,
- κλαίνε πιο συχνά απ’ ό,τι συνήθως,
- δεν θέλουν να φάνε ή παρουσιάζουν πυρετό, ο οποίος μπορεί να ανέβει έως τους 40°C.
- Κάποια παιδιά μπορεί να αναπνέουν από το στόμα ή να ροχαλίζουν, κάτι που ενδέχεται να συνδέεται με διόγκωση των αδενοειδών εκβλαστήσεων.
Επιπλοκές που μπορεί να προκαλέσει η μέση ωτίτιδα
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ωτίτιδα περνά χωρίς να προκαλέσει μόνιμες επιπτώσεις. Οι επιπλοκές, όταν προκύπτουν, συνδέονται συνήθως με επεισόδια που επανέρχονται ή διαρκούν περισσότερο.
Η συνηθέστερη επίπτωση είναι η παροδική μείωση της ακοής. Όσο διαρκεί η λοίμωξη, το υγρό που βρίσκεται πίσω από το τύμπανο δυσχεραίνει τη μεταφορά του ήχου και το παιδί μπορεί να ακούει «θαμπά». Επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις ή υγρό που επιμένει επί μακρόν ενδέχεται να οδηγήσουν σε πιο σοβαρή και παρατεταμένη απώλεια ακοής.
Η μειωμένη ακοή ενδέχεται να επηρεάσει την ανάπτυξη της ομιλίας και της γλώσσας. Για να μάθουν να μιλούν, τα μικρά παιδιά χρειάζονται καθαρά ακουστικά ερεθίσματα. Ακόμη και μια προσωρινή μείωση της ακοής μπορεί να επιβραδύνει τη γλωσσική εξέλιξη.
Μικρή ρήξη στο τύμπανο ενδέχεται να εμφανιστεί σε περίπου 5% έως 10% των παιδιών με μέση ωτίτιδα. Συνήθως κλείνει χωρίς παρέμβαση μέσα σε λίγες εβδομάδες. Αν δεν επουλωθεί από μόνη της, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αποκατάσταση.
Σε σπάνιες περιπτώσεις, λοίμωξη που επιμένει ή δεν αντιμετωπίζεται μπορεί να εξαπλωθεί. Είναι δυνατόν να φτάσει στο οστό πίσω από το αυτί και να προκαλέσει μαστοειδίτιδα. Σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να επεκταθεί στις μήνιγγες —τις μεμβράνες γύρω από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό— και να οδηγήσει σε μηνιγγίτιδα.
Διάγνωση της μέσης ωτίτιδας
Ο παιδίατρος διαγιγνώσκει την πάθηση με κλινική εξέταση και ωτοσκόπηση. Ερυθρότητα και διόγκωση στο τύμπανο μπορεί να υποδηλώνουν λοίμωξη. Ενδέχεται, ωστόσο, να χρειαστούν και πρόσθετες εξετάσεις, όπως:
Τυμπανομετρία: Πρόκειται για μια απλή, ανώδυνη εξέταση που μετρά την κινητικότητα του τυμπάνου. Καθώς η πίεση του αέρα στον ακουστικό πόρο μεταβάλλεται ήπια, ελέγχεται αν έχει συγκεντρωθεί υγρό πίσω από το τύμπανο.
Η ακουστική ανακλασιμετρία: Καταγράφει την παρουσία υγρού στο μέσο αυτί με τη χρήση ηχητικών κυμάτων. Η εξέταση είναι σύντομη και μπορεί να συμβάλει στην επιβεβαίωση της διάγνωσης από τον γιατρό.
Όταν η περίπτωση είναι πιο σύνθετη ή δεν υποχωρεί, ενδέχεται να πραγματοποιηθεί τυμπανοκέντηση (ή τυμπανοπαρακέντηση). Σε αυτή τη διαδικασία, ο γιατρός λαμβάνει μικρή ποσότητα υγρού από το μέσο αυτί και το στέλνει για εργαστηριακό έλεγχο, προκειμένου να διαπιστωθεί αν υπάρχουν ιοί ή βακτήρια. Συνήθως προτείνεται όταν η λοίμωξη δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία.
Αν υπάρχει πιθανότητα η ωτίτιδα να έχει επηρεάσει την ακοή, το παιδί μπορεί να παραπεμφθεί σε ειδικό για ακοολογικό έλεγχο από ακοολόγο. Ο έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός όταν οι ωτίτιδες είναι συχνές ή παρατεταμένες, καθώς η συγκέντρωση υγρού στο μέσο αυτί ενδέχεται να οδηγήσει σε προσωρινή μείωση της ακοής ή, σπανιότερα, σε σοβαρότερη απώλεια.
Αντιμετώπιση της ωτίτιδας σε παιδιά
Η ηλικία του παιδιού και η ένταση των συμπτωμάτων καθορίζουν την αντιμετώπιση. Σε ήπια περιστατικά, ο γιατρός μπορεί να προτείνει στενή παρακολούθηση για 48–72 ώρες, επειδή πολλές λοιμώξεις περνούν από μόνες τους. Για βακτηριακή λοίμωξη με έντονα συμπτώματα χορηγείται αντιβιοτικό, με την αμοξικιλλίνη να είναι συνήθως η πρώτη επιλογή. Για τον πόνο και τον πυρετό μπορούν να χρησιμοποιηθούν αναλγητικά, όπως η παρακεταμόλη ή η ιβουπροφαίνη. Στα παιδιά δεν πρέπει να δίνεται ασπιρίνη, καθώς υπάρχει κίνδυνος για σύνδρομο Reye.
Πότε μπορεί να χρειαστούν σωληνίσκοι αερισμού στα αυτιά
Όταν ένα παιδί έχει επαναλαμβανόμενα επεισόδια ή υγρό που παραμένει για μεγάλο διάστημα και επηρεάζει την ακοή, παιδο-ωτορινολαρυγγολόγος μπορεί να συστήσει την τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού. Η σύντομη αυτή επέμβαση διαρκεί περίπου 10 λεπτά και διευκολύνει τον αερισμό και την αποστράγγιση του μέσου αυτιού.
Τρόποι πρόληψης της ωτίτιδας στα παιδιά
Στα κύρια μέτρα πρόληψης περιλαμβάνονται:
- Να πλένονται συχνά τα χέρια
- Να μη μοιράζονται τα παιδιά σκεύη
- Το παιδί να μένει στο σπίτι όταν είναι άρρωστο
Σύμφωνα με έρευνες, τα παιδιά που πηγαίνουν σε παιδικούς σταθμούς διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν ωτίτιδα, καθώς εκτίθενται περισσότερο σε λοιμώξεις.
Είναι επίσης σημαντικό οι γονείς να μην εισάγουν αντικείμενα στον ακουστικό πόρο. Καθαρίζοντας το κερί, μπορεί να το σπρώξουν προς το εσωτερικό, με αποτέλεσμα να παγιδευτούν υγρά και να αυξηθεί ο κίνδυνος τραυματισμού του τυμπάνου.
ΠΗΓΗ: Cleveland Clinic
Φωτογραφία: istock
Ωτίτιδα στα παιδιά: βασικά σημεία
- Η οξεία μέση ωτίτιδα αποτελεί την πιο συχνή λοίμωξη της παιδικής ηλικίας και εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά από 6 μηνών έως 2 ετών.
- Στα συμπτώματα συγκαταλέγονται πόνος στο αυτί, πυρετός, ανησυχία και προβλήματα ύπνου. Στα βρέφη μπορεί να εμφανιστούν περισσότερο κλάμα και άρνηση τροφής.
- Για τη διάγνωση χρησιμοποιούνται η κλινική εξέταση και η ωτοσκόπηση, ενώ ενδέχεται να χρειαστούν και άλλες εξετάσεις, όπως η τυμπανομετρία.
- Η αντιμετώπιση καθορίζεται από τη βαρύτητα της κατάστασης και μπορεί να βασιστεί στην παρακολούθηση ή να περιλαμβάνει αντιβιοτικά.
- Εάν η ωτίτιδα επανεμφανίζεται, μπορεί να χρειαστεί η τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού.
- Για την πρόληψη συνιστώνται το τακτικό πλύσιμο των χεριών και η μη κοινή χρήση σκευών.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/paidi-goneis/otitida-sta-paidia-poia-symptomata-prepei-na-anisychisoyn-toys-goneis/21594
