Αξονική σπονδυλαρθρίτιδα: Πότε ο πόνος στη μέση μπορεί να κρύβει φλεγμονή

Ο Graham ήταν 16 ετών όταν ξεκίνησε μαθητεία ως χτίστης και σχεδόν από τότε υπέφερε από πόνο στη μέση. Στα 32 του, όταν τον εξέτασα, η περιγραφή των συμπτωμάτων του έδειχνε ότι δεν επρόκειτο απλώς για φθορά από τη χειρωνακτική εργασία, αλλά για αξονική σπονδυλαρθρίτιδα, μια φλεγμονώδη μορφή αρθρίτιδας που προσβάλλει τη σπονδυλική στήλη.

Στην αρχή κανείς δεν ανησύχησε. Περνούσε τις ημέρες του σηκώνοντας βαριά φορτία και σκυμμένος πάνω από τοίχους, οπότε θεωρήθηκε αναμενόμενο να πονά η πλάτη του. Όταν τελικά επισκέφθηκε γενικό γιατρό, του είπαν να συνεχίσει να κινείται. Το έκανε, αλλά η κατάστασή του επιδεινώθηκε.

Ο συνηθισμένος πόνος στη μέση, γνωστός και ως μηχανικός πόνος, εμφανίζεται μετά από μια συγκεκριμένη κίνηση ή μια κουραστική ημέρα, χειροτερεύει όσο περισσότερο καταπονείται κανείς και υποχωρεί με την ανάπαυση.

Ο πόνος του Graham, αντίθετα, είχε αρχίσει σταδιακά, χωρίς να έχει προηγηθεί τραυματισμός. Ήταν ένας βαθύς πόνος χαμηλά στην πλάτη, εντονότερος τη νύχτα, που τον ξυπνούσε και τον ανάγκαζε να σηκωθεί και να περπατήσει για να μπορέσει να ξανακοιμηθεί.

Τα πρωινά ένιωθε τόσο δύσκαμπτος, που έλεγε: «Κινούμαι σαν τον παππού μου». Μία ώρα αργότερα, αφού είχε κάνει ντους και είχε φάει, η πλάτη του είχε χαλαρώσει.

Η ανάπαυση επιδείνωνε τον πόνο, ενώ η άσκηση τον ανακούφιζε. Για να τα καταφέρει, είχε αρχίσει να προπονείται όλο και πιο έντονα.

Αναγνώρισα αμέσως τα χαρακτηριστικά φλεγμονώδους πόνου στη μέση, που μπορεί να οφείλεται σε αξονική σπονδυλαρθρίτιδα. Η διάγνωση επιβεβαιώθηκε μετά από ορισμένες εξετάσεις.

Μια πάθηση που συχνά διαγιγνώσκεται με καθυστέρηση

Η αξονική σπονδυλαρθρίτιδα είναι μια μορφή αρθρίτιδας που προσβάλλει τη σπονδυλική στήλη. Στην περίπτωση του Graham, πιθανότατα την είχε για χρόνια.

Δεν είναι ο μόνος. Έχω δει έναν ανησυχητικά μεγάλο αριθμό ανδρών κάτω των 40 ετών με παρόμοια ιστορία: χρόνια πόνου και χρόνια κατά τα οποία οι γιατροί δεν αντιμετώπισαν την πιθανότητα της πάθησης, προτείνοντας διατάσεις, απώλεια βάρους ή την αγορά μιας καλύτερης καρέκλας.

Η πάθηση επηρεάζει περίπου 220.000 Βρετανούς, αλλά μόλις 60.000 έχουν διαγνωστεί, σύμφωνα με την Arthritis UK. Κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται περίπου 2.000 ενήλικες. Συνήθως αρχίζει στα τέλη της εφηβείας ή στα είκοσι, σχεδόν πάντα πριν από τα 45, και είναι συχνότερη στους άνδρες.

Ωστόσο, σύμφωνα με την National Axial Spondyloarthritis Society, ο μέσος χρόνος αναμονής για διάγνωση στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι οκτώμισι χρόνια.

Γιατί διαφεύγει τόσο συχνά; Εν μέρει επειδή ο πόνος στη μέση είναι πολύ συνηθισμένος και, στις περισσότερες περιπτώσεις, μηχανικός. Όταν ένας νέος και γυμνασμένος άνδρας εμφανίζεται με πόνο, είναι εύκολο να θεωρηθεί ότι πρόκειται για τραυματισμό στο γυμναστήριο, αθλητική κάκωση ή συνέπεια μιας βαριάς δουλειάς.

Οι απεικονιστικές εξετάσεις δεν βοηθούν πάντα. Τα πρώτα χρόνια, οι ακτινογραφίες μπορεί να φαίνονται εντελώς φυσιολογικές, καθώς η οστική βλάβη χρειάζεται πολύ χρόνο για να γίνει ορατή.

Επιπλέον, οι μαγνητικές τομογραφίες της μέσης συχνά δεν περιλαμβάνουν τις ιερολαγόνιες αρθρώσεις, που βρίσκονται εκατέρωθεν της βάσης της σπονδυλικής στήλης και όπου συνήθως αρχίζει η φλεγμονή. Οι εξετάσεις αίματος για φλεγμονή μπορεί επίσης να είναι φυσιολογικές.

Η διάγνωση μπορεί να γίνει μόνο από ρευματολόγο, δηλαδή ειδικό στις φλεγμονώδεις παθήσεις. Αν ο γενικός γιατρός δεν υποψιαστεί ότι ο πόνος είναι φλεγμονώδης, μπορεί να μην παραπέμψει τον ασθενή σε ρευματολόγο, με αποτέλεσμα να μην τεθεί η διάγνωση.

Πιθανές επιπλοκές και επιπτώσεις στην καθημερινότητα

Η καθυστέρηση μπορεί τελικά να επιβαρύνει την υγεία ασθενών όπως ο Graham. Με την πάροδο των ετών, καθώς το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στη σπονδυλική στήλη, μπορεί να προκληθεί σύντηξη των σπονδύλων. Πρόκειται για μια εξουθενωτική επιπλοκή που ονομάζεται αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα.

Στις πιο προχωρημένες περιπτώσεις, η σπονδυλική στήλη γίνεται μια άκαμπτη στήλη, γνωστή ως «σπονδυλική στήλη από μπαμπού», με αποτέλεσμα ακόμη και απλές κινήσεις, όπως το σκύψιμο, να γίνονται σχεδόν αδύνατες.

Η αξονική σπονδυλαρθρίτιδα δεν επηρεάζει μόνο την πλάτη και τα ισχία. Η φλεγμονή μπορεί επίσης να προσβάλει τις φτέρνες, τα γόνατα, τα πλευρά, ακόμη και το μάτι. Πολλοί ασθενείς παρουσιάζουν επίσης έντονη κόπωση.

Η επίδραση της πάθησης στη ζωή των νέων ανδρών μπορεί να είναι μεγάλη. Πολλοί πονούν τόσο πολύ, ώστε δεν μπορούν να εργαστούν. Αυτό θα μπορούσε εύκολα να είχε συμβεί στον Graham, αν δεν είχε διαγνωστεί.

Παρότι δεν υπάρχει θεραπεία που να εξαλείφει την πάθηση, υπάρχουν αρκετές αποτελεσματικές επιλογές αντιμετώπισης.

Θεραπεία και άσκηση

Το πρώτο βήμα είναι τα αντιφλεγμονώδη παυσίπονα, όπως η ιβουπροφαίνη ή η ναπροξένη, τα οποία λαμβάνονται τακτικά στη μέγιστη δόση και βοηθούν σημαντικά πολλούς ασθενείς.

Για όσους δεν παρουσιάζουν βελτίωση, τα βιολογικά φάρμακα μπορεί να αλλάξουν σημαντικά την καθημερινότητά τους. Πρόκειται για ενέσεις που έχουν σχεδιαστεί για να καταπολεμούν τη φλεγμονή στον οργανισμό.

Συνήθως, η πρώτη επιλογή στο NHS, το δημόσιο σύστημα υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου, είναι η αδαλιμουμάμπη, την οποία ο ασθενής χορηγεί μόνος του με ένεση κάθε δύο εβδομάδες. Το φάρμακο δεν είναι χωρίς κινδύνους: καταστέλλει το ανοσοποιητικό σύστημα, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να είναι πιο ευάλωτοι σε λοιμώξεις.

Σε ορισμένους ασθενείς οι αρχικές ενέσεις δεν έχουν αποτέλεσμα και χρειάζεται να δοκιμάσουν άλλα βιολογικά φάρμακα. Πολλοί, ωστόσο, νιώθουν τον πόνο και τη δυσκαμψία να υποχωρούν μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Κανένα φάρμακο, όμως, δεν αντικαθιστά την κίνηση. Η τακτική άσκηση είναι το ισχυρότερο μέσο που έχουν οι ασθενείς για να διατηρούν την ευλυγισία τους. Οι καθημερινές διατάσεις, η κολύμβηση, το πιλάτες και οι ασκήσεις ενδυνάμωσης μπορούν να βοηθήσουν. Οι φυσικοθεραπευτές μπορούν επίσης να σχεδιάσουν προγράμματα για την κινητικότητα της σπονδυλικής στήλης και τη στάση του σώματος. Αν καπνίζετε, διακόψτε το κάπνισμα: οι καπνιστές τείνουν να εμφανίζουν σοβαρότερη νόσο.

Σε πολλές περιπτώσεις, ο πόνος στη μέση οφείλεται σε κάτι συνηθισμένο, όπως το κουβάλημα βαριών κουτιών ή ο ύπνος σε άβολη θέση. Αν όμως άρχισε πριν από τα 45, εμφανίστηκε σταδιακά, είναι εντονότερος τη νύχτα και νωρίς το πρωί και υποχωρεί με την άσκηση αντί με την ανάπαυση, επισκεφθείτε τον γενικό γιατρό σας και ρωτήστε αν χρειάζεται παραπομπή σε ρευματολόγο. Οι αποφάσεις για την αντιμετώπιση της πάθησης και τη λήψη φαρμάκων πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.