Των Natalia Lawrence, Elisa Becker και Sophie Hearn, The Conversation.
Η ηθική σύγκρουση γύρω από τη θανάτωση και την κατανάλωση ζώων απασχολεί τους ανθρώπους εδώ και χιλιάδες χρόνια. Το «παράδοξο του κρέατος» —η αντίφαση ανάμεσα στην προτίμηση για κρέας και την ανησυχία για τα ζώα— ενδέχεται να βρίσκεται πίσω ακόμη και από σπηλαιογραφίες ηλικίας 37.000 ετών. Αργότερα, σημαντικοί στοχαστές, ανάμεσά τους ο Πυθαγόρας, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, η Μαίρη Σέλλεϊ και ο Μαχάτμα Γκάντι, επέλεγαν να μην τρώνε κρέας.
Παρότι σήμερα το 50% των ενηλίκων στις ΗΠΑ και τα τρία τέταρτα των ενηλίκων στη Βρετανία δηλώνουν αντίθετοι στην εργοστασιακή εκτροφή, από την οποία προέρχεται σχεδόν όλο το κρέας, μόνο ένας στους δέκα ακολουθεί δίαιτα που αποκλείει το κρέας.
Σε αρκετές χώρες, οι φυτικές επιλογές γίνονται ολοένα πιο εύγευστες και προσιτές. Αν επικρατούσαν, θα μπορούσαν να σώζονται πάνω από 80 δισεκατομμύρια ζώα ετησίως, ενώ η περιβαλλοντική επιβάρυνση θα ήταν κατά 75% μικρότερη σε σύγκριση με τη διατροφή που περιλαμβάνει κρέας. Τα δεδομένα για τα οφέλη της φυτικής διατροφής στην υγεία και τη μακροζωία ενισχύονται διαρκώς, οδηγώντας έναν διακεκριμένο καρδιολόγο να πει: «Υπάρχουν δύο είδη καρδιολόγων: οι βίγκαν και εκείνοι που δεν έχουν διαβάσει τα δεδομένα».
Ωστόσο, οι περισσότεροι εξακολουθούν να καταναλώνουν κρέας, παρά τα τεκμηριωμένα οφέλη της βίγκαν διατροφής. Για να περιορίσουν την ψυχολογική ανησυχία, καταφεύγουν σε πρακτικές όπως ο «αμυντικός συλλογισμός», η ηθική απεμπλοκή και η αποφυγή.
Veganuary και οι ψυχολογικοί λόγοι για τη μείωση του κρέατος
Από το 2014, κάθε Ιανουάριο η καμπάνια Veganuary καλεί τον κόσμο να δοκιμάσει φυτική διατροφή για έναν μήνα. Με εικόνες από χαριτωμένα γουρουνάκια και χνουδωτούς νεοσσούς, επιδιώκει να παρακάμψει τις ψυχολογικές αντιστάσεις και να ενθαρρύνει τη συμμετοχή στην πρόκληση. Πέρυσι πήραν μέρος περίπου 25 εκατομμύρια άνθρωποι, ανάμεσά τους σχεδόν το 4% του πληθυσμού του Ηνωμένου Βασιλείου, σύμφωνα με στοιχεία. Έρευνα της Veganuary αναφέρει ότι, έξι μήνες αργότερα, πάνω από το 80% των συμμετεχόντων εξακολουθούσε να τρώει πολύ λιγότερο κρέας, έχοντας περιορίσει την κατανάλωσή του κατά τουλάχιστον 50%, όπως καταγράφηκε.
Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ διεξαγάγαμε ανεξάρτητα τρεις διαδικτυακές έρευνες με συμμετέχοντες στο Veganuary, ενώ μια τέταρτη βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Τα ευρήματα δείχνουν ότι όταν οι άνθρωποι περιορίζουν ή κόβουν το κρέας, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονται τόσο το ίδιο όσο και τον εαυτό τους.
«Αηδία από το κρέας»
Κατά μέσο όρο, οι συμμετέχοντες δηλώνουν ότι απολαμβάνουν λιγότερο το κρέας, ενώ ορισμένοι φτάνουν να το θεωρούν αηδιαστικό. Το εύρημα συνάδει με παλαιότερη έρευνά μας, όπου το 74% των χορτοφάγων και το 15% όσων ακολουθούν ευέλικτη διατροφή ανέφεραν αηδία για το κρέας. Άλλη μελέτη μας, η οποία βρίσκεται υπό αξιολόγηση από ομοτίμους, υποδεικνύει ότι η «αηδία για το κρέας» μπορεί να είναι έντονη. Όσοι την αισθάνονται —κυρίως χορτοφάγοι— αντιδρούν στη σκέψη ότι θα φάνε κρέας με τρόπο ανάλογο με την αντίδραση των κρεατοφάγων στην ιδέα να καταναλώσουν κόπρανα ή ανθρώπινη ή σκυλίσια σάρκα.
Αν η αποχή από το κρέας στη διάρκεια του Veganuary προκαλεί τέτοια αρνητικά συναισθήματα, τότε η μακροχρόνια διακοπή του ίσως να μην αποτελεί τη θυσία που φαντάζονται πολλοί. Συγκεντρώνουμε τώρα δεδομένα 12 μηνών από 100 άτομα που έλαβαν μέρος στη μελέτη Veganuary την περασμένη χρονιά, για να εξετάσουμε αν τα αρνητικά συναισθήματα απέναντι στο κρέας προβλέπουν αλλαγές στην κατανάλωσή του σε βάθος χρόνου.
Πώς αλλάζει η διατροφική ταυτότητα κατά το Veganuary
Η συμμετοχή στην πρόκληση φαίνεται ακόμη να αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι προσδιορίζουν τη διατροφική τους ταυτότητα: από κρεατοφάγους μπορεί να αρχίσουν να θεωρούν τους εαυτούς τους «μειωτές κρέατος» ή «αποκλείοντες κρέατος». Η μεταβολή αυτή στις στάσεις και στην αυτοαντίληψη συνδέεται με μεγαλύτερη επιτυχία στον περιορισμό της κατανάλωσης κρέατος κατά τη διάρκεια του Veganuary.
Επιπλέον παράγοντες που σχετίζονται με καλύτερα αποτελέσματα τόσο κατά τη διάρκεια του Veganuary όσο και μετά είναι η ενίσχυση των συναισθημάτων προσωπικού ελέγχου, καθώς και η βελτίωση των πρακτικών δεξιοτήτων και των γνώσεων που διευκολύνουν μια δίαιτα χωρίς κρέας.
Ανάμεσα στα εμπόδια που μπορεί να δυσκολέψουν τη συμμετοχή στο Veganuary είναι η διαχείριση των επιλογών φαγητού σε κοινωνικές περιστάσεις, η περιορισμένη διαθεσιμότητα φυτικών πιάτων όταν κάποιος τρώει έξω, αλλά και η εντύπωση ότι η φυτική μαγειρική απαιτεί μεγάλη προσπάθεια.
Φυτικά υποκατάστατα κρέατος και δυσκολίες στη συμμετοχή
Αν σας προβληματίζει το ενδεχόμενο να αντικαταστήσετε το κρέας με φυτικά υποκατάστατα, τα οποία ενδέχεται να είναι εξαιρετικά επεξεργασμένα, οι πρόσφατες αναλύσεις είναι καθησυχαστικές: δείχνουν ότι τα προϊόντα αυτά είναι συχνά πιο υγιεινά από το κρέας και δεν σχετίζονται με τον αυξημένο κίνδυνο ασθενειών που έχει συσχετιστεί με την κατανάλωση υπερπεξεργασμένων τροφίμων ζωικής προέλευσης, όπως τα λουκάνικα, τα μπιφτέκια και το ζαμπόν. Αν, πάλι, σας αρέσουν τα όσπρια, η αύξηση της κατανάλωσής τους αποτελεί έναν εξαιρετικό τρόπο να ενισχύσετε τα οφέλη για την υγεία και το περιβάλλον, ενώ παράλληλα εξοικονομείτε χρήματα.
Με τη νέα μας μελέτη επιδιώκουμε να προσφέρουμε πρόσθετη υποστήριξη σε όσους συμμετέχουν στο Veganuary, προετοιμάζοντάς τους ψυχολογικά για τις συνηθισμένες δυσκολίες πριν από την έναρξη και στη διάρκεια του μήνα. Σκοπεύουμε επίσης, με τη συλλογή δεδομένων πριν και μετά το Veganuary και ξανά τρεις μήνες αργότερα, να εντοπίσουμε ποιες ψυχολογικές μεταβολές προβλέπουν καλύτερα τη μακροπρόθεσμη μείωση της κατανάλωσης κρέατος. Αν θέλετε να διαπιστώσετε από περιέργεια πώς θα σας επηρεάσει η αποχή από το κρέας, γιατί να μην το δοκιμάσετε;
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/enas-minas-vigkanismoy-meionei-tin-katanalosi-kreatos-makroprothesma/3053
