Η ημικρανία αφορά περίπου το 7,7% των παιδιών σχολικής ηλικίας και εμφανίζεται συχνότερα στα κορίτσια. Στα παιδιά, τα συμπτώματα δεν είναι ίδια με εκείνα των ενηλίκων: ο πονοκέφαλος μπορεί να είναι ηπιότερος, ενώ πριν από την κρίση ενδέχεται να παρουσιαστούν ενδείξεις όπως η κόπωση και η ζάλη.
Η διάγνωση μπορεί να καθυστερήσει εξαιτίας του δισταγμού να δοθεί θεραπεία, παρότι υπάρχουν διαθέσιμες επιλογές. Οι γονείς μπορούν να καταγράφουν τα συμπτώματα σε ημερολόγιο πονοκεφάλου και να φροντίζουν για σταθερό ύπνο, σωστή διατροφή και σωματική άσκηση, ώστε να συμβάλουν στην πρόληψη των κρίσεων.
Γράφει ο Μανώλης Δερμιτζάκης, νευρολόγος. Το κείμενο βασίζεται στο άρθρο Ημικρανία στα παιδιά και στο αντίστοιχο κεφάλαιο του βιβλίου “Ημικρανία και άλλες Κεφαλαλγίες”, που εξέδωσε ο Σύλλογος Ασθενών με Ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος στην Αθήνα το 2021.
Πολλοί άνθρωποι με ημικρανία γνωρίζουν ότι πρόκειται για πάθηση που συναντάται και σε άλλα μέλη της οικογένειας. Ίσως θυμούνται, για παράδειγμα, τη μητέρα τους να απομονώνεται σε σκοτεινό δωμάτιο με πονοκέφαλο, να κάνει εμετό ή να δένει το κεφάλι της. Αρχικά, ας εξετάσουμε πόσο συχνά έχουν τα παιδιά πονοκέφαλο ή ημικρανία και με ποιον τρόπο εκδηλώνονται.
Έστω μία φορά στη σχολική ηλικία, πονοκέφαλο αναφέρει το 58% των παιδιών. Περίπου το 7,7% έχει πονοκέφαλο που πληροί τα κριτήρια της ημικρανίας. Με άλλα λόγια, σε κάθε τάξη, ανεξάρτητα από τη βαθμίδα, υπάρχει τουλάχιστον ένα παιδί με ημικρανία.
Στα παιδιά, οι πονοκέφαλοι εμφανίζονται συχνότερα στα κορίτσια, με αναλογία 1,5 προς 1 σε σύγκριση με τα αγόρια. Για την ημικρανία, η αναλογία είναι 1,7 κορίτσια προς 1 αγόρι, ενώ από την εφηβεία και έπειτα διαμορφώνεται σε 3 γυναίκες προς 1 άντρα. Η μέση ηλικία εμφάνισης της ημικρανίας στα παιδιά είναι τα 7,5 χρόνια.
Σε σύγκριση με την ημικρανία των ενηλίκων, εκείνη των παιδιών συχνά έχει μικρότερη διάρκεια χωρίς θεραπεία —περίπου δύο ώρες— και σπάνια ξεπερνά τις 24 ώρες. Ο πόνος εντοπίζεται συχνότερα και στις δύο πλευρές του κρανίου, χαρακτηριστικό που μπορεί να δυσκολέψει τη διάγνωση από τους γιατρούς. Συνήθως εμφανίζεται το πρωί και υποχωρεί ή βελτιώνεται όταν το παιδί κοιμηθεί.
Πριν αρχίσει η ημικρανία, το παιδί μπορεί να παρουσιάσει διάφορες ενδείξεις: έντονη κόπωση, ανεξήγητη μεταβολή στη διάθεση, δυσκαμψία στον αυχένα, συχνό χασμουρητό, δυσκολία στη συγκέντρωση, ζάλη ή πολυουρία.
Για κάποιους μήνες, ιδίως στην αρχή, η ημικρανία ενός παιδιού μπορεί να μην εμφανιστεί με το συνηθισμένο σύμπτωμα του έντονου πονοκεφάλου. Στην παιδική ηλικία υπάρχουν και οι λεγόμενες ημικρανικές ισοδύναμες εκδηλώσεις, οι οποίες εμφανίζονται χωρίς πονοκέφαλο:
- Ανεξήγητος κοιλιακός πόνος, που δεν οφείλεται σε άλλη πάθηση, μαζί με ανορεξία, ναυτία και αλλαγές στη συμπεριφορά.
- Επαναλαμβανόμενοι εμετοί με σταθερό, παρόμοιο τρόπο, οι οποίοι συνοδεύονται από ανάγκη για ανάπαυση. –
- Συχνά επεισόδια ιλίγγου ή ζάλης.
Παρότι η ημικρανία είναι συχνή και στην παιδική ηλικία, όπως και στους ενηλίκους, συχνά δεν αναγνωρίζεται και δεν διαγιγνώσκεται. Ακόμη κι όταν τεθεί η διάγνωση σε ένα παιδί, η μικρή του ηλικία μπορεί να κάνει τους γιατρούς να διστάσουν να χορηγήσουν θεραπεία πέρα από τα συνηθισμένα παυσίπονα.
Η ημικρανία αποτελεί συχνή πάθηση των παιδιών και, όπως κάθε πάθηση, χρειάζεται θεραπευτική αντιμετώπιση. Υπάρχουν προληπτικές αγωγές αλλά και θεραπείες για τα συμπτώματα, οι οποίες μπορούν να χορηγηθούν σε ένα παιδί με ημικρανία. Η ποιότητα ζωής του και η επίδοσή του στο σχολείο είναι μειωμένες λόγω της ημικρανίας. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο παιδίατρος μπορεί να το παραπέμψει σε νευρολόγο με εξειδίκευση στην ημικρανία ή σε ιατρείο κεφαλαλγίας.
Ακολουθούν επιπλέον συμβουλές για το πώς οι μικροί ασθενείς και οι κηδεμόνες τους μπορούν να διαχειρίζονται καλύτερα την ημικρανία:
- Το παιδί ή ο κηδεμόνας του μπορεί να τηρεί ημερολόγιο πονοκεφάλου. Τις ημέρες με κρίση, είναι χρήσιμο να σημειώνονται και οι ώρες των γευμάτων και του ύπνου, καθώς και πότε έγινε σωματική ή πνευματική δραστηριότητα.
- Στόχος είναι 8-10 ώρες ύπνου τη νύχτα, σε ήσυχο και άνετο χώρο, με κατάλληλη θερμοκρασία δωματίου.
- Τα γεύματα χρειάζεται να γίνονται σε σταθερές ώρες: 3 την ημέρα και 1-2 σνακ ανάμεσα. Το πρωινό δεν πρέπει να παραλείπεται.
- Η ενυδάτωση είναι σημαντική. Οι έφηβοι χρειάζονται τουλάχιστον 2 λίτρα νερό ημερησίως, χωρίς ανθρακούχα ή ζαχαρούχα ροφήματα, ενώ το καλοκαίρι ή όταν ασκούνται έντονα η ποσότητα φτάνει τα 3 λίτρα. Το αλκοόλ πρέπει να αποφεύγεται εντελώς.
- Η τακτική κίνηση μπορεί να περιλαμβάνει οποιαδήποτε δραστηριότητα αρέσει στο παιδί, αρκεί να γίνεται σχεδόν κάθε μέρα. Αν ένα συγκεκριμένο είδος γυμναστικής, όπως η έντονη αερόβια, συνδέεται με κρίσεις πονοκεφάλου, μπορεί να επιλεγεί διαφορετική άσκηση.
- Στις δυτικές κοινωνίες με υψηλό επίπεδο ανάπτυξης, οι μεγάλες απαιτήσεις από παιδιά και εφήβους συχνά αυξάνουν το άγχος και τον φόβο της αποτυχίας. Για τα παιδιά με ημικρανία, αυτά μπορεί να λειτουργήσουν ως παράγοντες που πυροδοτούν κρίση. Ενδεχομένως να χρειάζεται να συζητηθούν οι στόχοι με τον μικρό ασθενή, ώστε να είναι εφικτοί και να προκαλούν λιγότερη πίεση.
Συνοπτική ανακεφαλαίωση
- Πονοκέφαλο αναφέρει περίπου το 58% των παιδιών σχολικής ηλικίας, ενώ το 7,7% πληροί τα κριτήρια για ημικρανία.
- Στα παιδιά η ημικρανία δεν είναι πάντα ίδια με εκείνη των ενηλίκων: συνήθως διαρκεί λιγότερο και μπορεί να συνοδεύεται από διαφορετικά συμπτώματα.
- Κόπωση, μεταβολές στη διάθεση και ζάλη συγκαταλέγονται στα σημάδια που μπορεί να προηγηθούν μιας ημικρανίας.
- Η αναγνώριση της ημικρανίας στα παιδιά συχνά καθυστερεί, ενώ μπορεί να υπάρχει δισταγμός για τη χορήγηση αγωγής λόγω της ηλικίας τους.
- Για τα παιδιά με ημικρανία υπάρχουν θεραπευτικές επιλογές, ενώ συστήνεται η καταγραφή των κρίσεων σε ημερολόγιο πονοκεφάλου.
- Ο επαρκής ύπνος, η ισορροπημένη διατροφή, η σωστή ενυδάτωση και η σωματική άσκηση αποτελούν βασικούς παράγοντες για την πρόληψη.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/imikrania-sta-paidia-anagnoriste-ta-simadia-kai-antimetopiste-tin/2875
