Η απώλεια βάρους ενδέχεται να επηρεάσει θετικά τόσο τη σοβαρότητα της ψωρίασης όσο και την ποιότητα ζωής όσων έχουν την πάθηση, όπως καταγράφουν πρόσφατες έρευνες. Σε μελέτες, υπέρβαροι ασθενείς που έλαβαν μέρος σε προγράμματα υποστήριξης για τη διαχείριση του βάρους εμφάνισαν αισθητή υποχώρηση των δερματικών συμπτωμάτων και βελτίωση της καθημερινής ευεξίας τους.
Η ψωρίαση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και αποτελεί σύνθετη πάθηση. Ωστόσο, η μείωση του σωματικού βάρους φαίνεται να περιορίζει τη φλεγμονή και να διευκολύνει τη διαχείρισή της. Αυτό δεν σημαίνει ότι η απώλεια βάρους αντικαθιστά τις ιατρικές θεραπείες ή αποτελεί τη μόνη επιλογή για κάθε ασθενή.
Οι κόκκινες, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα δεν είναι η μόνη δυσκολία για πολλούς ανθρώπους με ψωρίαση. Παράλληλα, αρκετοί δεν γνωρίζουν αν μπορούν να κάνουν κάτι οι ίδιοι για να βοηθήσουν στη φροντίδα του δέρματός τους.
Τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί σημαντικές εξελίξεις στις θεραπείες: κρέμες, χάπια και ενέσιμα φάρμακα μπορούν να συμβάλουν στον έλεγχο των συμπτωμάτων. Ωστόσο, πολλοί εξακολουθούν να ρωτούν στην κλινική αν υπάρχει κάτι που μπορούν να κάνουν μαζί με τη φαρμακευτική αγωγή τους ώστε να δουν διαφορά. Σε αυτές τις συζητήσεις συχνά αναφέρεται το βάρος, καθώς η ψωρίαση παρατηρείται συχνότερα σε ανθρώπους με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία.
Νεότερα ευρήματα υποδεικνύουν ότι τα υπέρβαρα άτομα μπορεί να δουν με την απώλεια βάρους βελτίωση τόσο στη σοβαρότητα της ψωρίασης όσο και στη συνολική ποιότητα ζωής.
Η πιθανότητα να ωφελεί η απώλεια βάρους απασχολούσε εδώ και χρόνια τους γιατρούς, αλλά τα παλαιότερα ερευνητικά δεδομένα δεν ήταν ομοιόμορφα. Πολλές έρευνες είχαν λίγους συμμετέχοντες, μικρή διάρκεια και δεν κατέγραφαν πάντοτε την καθημερινή εμπειρία των ανθρώπων. Με την ευρύτερη πλέον διάθεση νεότερων θεραπειών για την απώλεια βάρους, κρίθηκε σημαντικό να επανεξεταστούν τα διαθέσιμα στοιχεία.
Σχέση σωματικού βάρους με τη σοβαρότητα της ψωρίασης
Για να αποσαφηνίσουμε το ζήτημα, οι συνάδελφοί μου κι εγώ αξιολογήσαμε τις πιο αξιόπιστες διαθέσιμες μελέτες σχετικά με την υποστήριξη απώλειας βάρους σε άτομα με ψωρίαση. Οι συμμετέχοντες μοιράστηκαν τυχαία σε δύο σκέλη: το ένα έλαβε οργανωμένη υποστήριξη για τη διαχείριση του βάρους, παράλληλα με τη συνήθη φροντίδα της ψωρίασης, ενώ το άλλο συνέχισε μόνο τη συνήθη φροντίδα. Η τυχαία κατανομή βοηθά να φανεί αν οι διαφορές συνδέονται με την ίδια την υποστήριξη και όχι με άλλους παράγοντες.
Δεν ακολούθησαν όλες οι παρεμβάσεις την ίδια προσέγγιση. Ορισμένα προγράμματα βασίστηκαν σε δίαιτες με λιγότερες θερμίδες, ενώ άλλα πρόσθεσαν στη δίαιτα άσκηση ή υποστήριξη συμπεριφοράς, όπως καθοδήγηση και στόχους που βοηθούσαν τους συμμετέχοντες να διατηρήσουν τις αλλαγές. Σε λίγες περιπτώσεις χορηγήθηκαν φάρμακα για την απώλεια βάρους. Οι ερευνητές κατέγραψαν συστηματικά, σε κάθε μελέτη, τις μεταβολές στο βάρος και στο δέρμα.
Κατά μέσο όρο, όσοι συμμετείχαν σε παρεμβάσεις υποστήριξης για τη διαχείριση του βάρους έχασαν περίπου επτά κιλά περισσότερα από όσους δεν έλαβαν τέτοια βοήθεια. Παράλληλα, η ψωρίασή τους παρουσίασε μεγαλύτερη βελτίωση. Οι γιατροί κατέγραψαν καλύτερη εικόνα ως προς τη σοβαρότητα των δερματικών συμπτωμάτων, ενώ ήταν συχνότερο να μειωθούν σημαντικά οι πλάκες — οι παχιές, φλεγμονώδεις αλλοιώσεις που χαρακτηρίζουν την ψωρίαση. Οι συμμετέχοντες ανέφεραν επίσης βελτιωμένη καθημερινή ευεξία, ένδειξη ότι οι αλλαγές γίνονταν αντιληπτές στην καθημερινότητά τους και όχι μόνο στις κλινικές μετρήσεις.
Από τα ευρήματα προέκυψαν δύο τάσεις. Γενικά, μεγαλύτερη απώλεια βάρους συνδεόταν με μεγαλύτερη βελτίωση στην ψωρίαση. Επιπλέον, όσοι είχαν αρχικά πιο σοβαρή ψωρίαση συχνά αποκόμιζαν μεγαλύτερα οφέλη.
Το βάρος δεν αποτελεί, ωστόσο, τη μοναδική αιτία της ψωρίασης. Πρόκειται για σύνθετη πάθηση που περιλαμβάνει το ανοσοποιητικό σύστημα, δηλαδή την άμυνα του οργανισμού απέναντι στις λοιμώξεις, και επηρεάζεται από γενετικούς αλλά και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Παράλληλα, το σωματικό λίπος έχει βιολογικά ενεργό ρόλο: εκκρίνει χημικές ουσίες που ενισχύουν τη φλεγμονή, την αντίδραση του οργανισμού σε τραυματισμό ή ασθένεια. Οι ουσίες αυτές μεταφέρονται μέσω του αίματος και είναι δυνατόν να επιδράσουν σε διάφορα όργανα, ανάμεσά τους και το δέρμα. Επομένως, η απώλεια περιττού βάρους ενδέχεται να περιορίσει τη φλεγμονή που υπάρχει στο υπόβαθρο και να συμβάλει στην ηρεμία της υπερδραστήριας ανοσολογικής αντίδρασης που παρατηρείται στην ψωρίαση.
Δεν προέκυψε ότι κάποια συγκεκριμένη δίαιτα υπερέχει ξεκάθαρα. Παρότι οι μελέτες ακολούθησαν διαφορετικές μεθόδους, η βελτίωση του δέρματος συσχετίστηκε κοινά με την ίδια την απώλεια βάρους. Τα ευρήματα δείχνουν, συνεπώς, πως δεν υπάρχει ένα ενιαίο διατροφικό πρόγραμμα που να ταιριάζει σε όλους. Σημαντικότερη φαίνεται να είναι η υποστηριζόμενη και διατηρήσιμη απώλεια βάρους.
Η διαπίστωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τους ασθενείς. Άτομα με ψωρίαση συνέβαλαν στην ερμηνεία των ευρημάτων. Ορισμένοι ανέφεραν πως είχαν αναρωτηθεί αν θα μπορούσε να βοηθήσει μια αλλαγή στη διατροφή ή η απώλεια βάρους, αλλά δεν ήξεραν αν υπήρχαν επαρκή στοιχεία. Άλλοι σημείωσαν ότι θα είχαν μεγαλύτερο κίνητρο, αν γνώριζαν πως η διαχείριση του βάρους ενδέχεται να ωφελήσει τόσο τη γενική τους υγεία όσο και το δέρμα τους.
Και για τους κλινικούς ιατρούς, η ύπαρξη σαφέστερων στοιχείων είναι χρήσιμη. Η συζήτηση για το βάρος αποτελεί ευαίσθητο θέμα και, όταν λείπουν ισχυρά δεδομένα, μπορεί να είναι δύσκολο να ανοίξει με σιγουριά και με εποικοδομητικό τρόπο. Η σύνθεση των διαθέσιμων στοιχείων από τις κλινικές δοκιμές προσφέρει ισχυρότερη βάση για τέτοιες συζητήσεις, όταν αυτές αφορούν τον συγκεκριμένο άνθρωπο.
Παραμένουν, πάντως, κενά στις γνώσεις μας. Οι περισσότερες μελέτες είχαν διάρκεια μόλις μερικών μηνών, ενώ η ψωρίαση είναι χρόνια πάθηση και η διατήρηση της απώλειας βάρους με την πάροδο του χρόνου μπορεί να είναι δύσκολη. Δεν γνωρίζουμε ακόμη με βεβαιότητα αν οι βελτιώσεις στο δέρμα διατηρούνται για αρκετά χρόνια.
Η διαχείριση του βάρους επηρεάζεται από πολλές συνθήκες: μεταξύ άλλων, από τη δυνατότητα πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή υγιεινή τροφή, την ύπαρξη ασφαλών χώρων για άσκηση, την ψυχική υγεία και άλλες ιατρικές παθήσεις. Γι’ αυτό, η υποστήριξη χρειάζεται να είναι πρακτική και ρεαλιστική, χωρίς επικριτική διάθεση.
Παρά τους περιορισμούς, οι δοκιμές, αν εξεταστούν συνολικά, σκιαγραφούν ένα σταθερό συμπέρασμα. Η προσθήκη οργανωμένης βοήθειας για τη διαχείριση του βάρους στη συνήθη θεραπεία της ψωρίασης είναι πιθανό να βελτιώσει τη βαρύτητα των δερματικών συμπτωμάτων και την ποιότητα ζωής πολλών υπέρβαρων ατόμων.
Η προσέγγιση αυτή δεν αντικαθιστά την ιατρική αγωγή, ούτε συνεπάγεται ότι κάθε άτομο με ψωρίαση χρειάζεται να επικεντρωθεί στο βάρος. Για όσους, όμως, το επιθυμούν, υπάρχουν πλέον σαφέστερες ενδείξεις ότι η απώλεια βάρους μπορεί να ενταχθεί στη συνολική φροντίδα.
Για όσους ζουν με ψωρίαση, αυτή η γνώση μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση ότι έχουν κάποιον έλεγχο. Εκτός από τις συνταγογραφούμενες θεραπείες, ενδέχεται να υπάρχει ακόμη ένα διαθέσιμο μέσο που ωφελεί τόσο το δέρμα όσο και τη γενικότερη υγεία.
Συνοπτικά
- Η απώλεια βάρους ενδέχεται να περιορίσει τη σοβαρότητα της ψωρίασης και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής όσων έχουν την πάθηση.
- Σύμφωνα με μελέτες, υπέρβαροι ασθενείς που πήραν μέρος σε προγράμματα διαχείρισης βάρους εμφάνισαν σημαντική υποχώρηση των δερματικών συμπτωμάτων.
- Η απώλεια βάρους φαίνεται πως περιορίζει τη φλεγμονή, χωρίς όμως να αποτελεί εναλλακτική στις ιατρικές θεραπείες.
- Όσοι έλαβαν υποστήριξη για την απώλεια βάρους έχασαν κατά μέσο όρο επτά κιλά περισσότερα και είχαν μεγαλύτερη βελτίωση στην ψωρίαση.
- Η βελτίωση της ψωρίασης σχετίζεται τόσο με το μέγεθος της απώλειας βάρους όσο και με τη σοβαρότητα της πάθησης πριν από αυτήν.
- Η υποστήριξη στη διαχείριση βάρους μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο μέσο για τη συνολική φροντίδα ανθρώπων με ψωρίαση.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/mporei-i-apoleia-varoys-na-veltiosei-tin-psoriasi/21158
