Το άγχος ενδέχεται να σχετίζεται με τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, χωρίς όμως να αποτελεί άμεση αιτία. Όπως αναφέρει ο Δρ.
Curtis Benesch, το μακροχρόνιο στρες μπορεί να επηρεάσει παράγοντες όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση και οι επιβαρυντικές συνήθειες, με πιθανή συνέπεια την αθηροσκλήρωση και τον αυξημένο κίνδυνο ισχαιμικού εγκεφαλικού. Παράλληλα, ένα τραυματικό συμβάν που προκαλεί οξύ στρες μπορεί να πυροδοτήσει αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο.
Οι άνθρωποι που βρίσκονται σε χαμηλότερη κοινωνικοοικονομική θέση αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη ευαλωτότητα, επειδή οι καθημερινές έγνοιες εντείνουν το χρόνιο στρες. Η φροντίδα της καρδιαγγειακής υγείας περιλαμβάνει και τη διαχείριση του άγχους, με υγιεινές συνήθειες και δραστηριότητες που προσφέρουν ευχαρίστηση.
Στρες και εγκεφαλικό επεισόδιο: η σύνδεση σε μεγάλους πληθυσμούς
Το εγκεφαλικό επεισόδιο συγκαταλέγεται στις βασικές αιτίες θανάτου και αναπηρίας. Αν και γνωστοί παράγοντες κινδύνου είναι η υψηλή αρτηριακή πίεση, η αυξημένη χοληστερόλη και το κάπνισμα, υπάρχει και ένας ακόμη που συχνά δεν γίνεται αντιληπτός: το στρες.
«Είναι δύσκολο να χαράξουμε μια ευθεία γραμμή μεταξύ ενός αγχωτικού συμβάντος και ενός εγκεφαλικού επεισοδίου», λέει ο Δρ. Curtis Benesch, Ιατρικός Διευθυντής του Ολοκληρωμένου Κέντρου Εγκεφαλικού Επεισοδίου του UR Medicine. «Αλλά όταν εξετάζετε μεγάλους πληθυσμούς, υπάρχει μια σαφής, στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του χρόνιου στρες και του κινδύνου εγκεφαλικού επεισοδίου».
Με ποιον τρόπο μπορεί κάτι άυλο, όπως το άγχος, να επηρεάσει μια τόσο σοβαρή κατάσταση όπως το εγκεφαλικό επεισόδιο;
Πώς το χρόνιο στρες επηρεάζει τον κίνδυνο εγκεφαλικού
Η επίδραση του χρόνιου στρες στον κίνδυνο εγκεφαλικού δεν είναι άμεση, αλλά μπορεί να συμβάλει στην αύξησή του. Όπως εξηγεί ο Δρ. Benesch, η παρατεταμένη έκθεση στο στρες συνδέεται με κοινούς παράγοντες κινδύνου, μεταξύ των οποίων η υψηλή αρτηριακή πίεση, ο ανεπαρκής ύπνος, οι ανθυγιεινές συνήθειες και η χρόνια φλεγμονή.
Αυτές οι επιδράσεις ενδέχεται σταδιακά να συμβάλουν στην αθηροσκλήρωση, δηλαδή στη σκλήρυνση των αρτηριών, αυξάνοντας την πιθανότητα ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου, που είναι ο συχνότερος τύπος.
«Δεν έχουμε μετρητή στρες όπως έχουμε μια μανσέτα αρτηριακής πίεσης, αλλά αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι τα υψηλά επίπεδα χρόνιου στρες συσχετίζονται με υψηλότερα ποσοστά εγκεφαλικού επεισοδίου και καρδιαγγειακών παθήσεων», λέει ο Δρ. Benesch.
Ορμόνες του στρες, αρτηριακή πίεση και αγγειακή βλάβη
Πώς αντιδρά ο οργανισμός όταν βρίσκεται σε κατάσταση άγχους; Τότε απελευθερώνονται ορμόνες του στρες, όπως η επινεφρίνη, γνωστή ευρύτερα ως αδρεναλίνη, και η κορτιζόλη. Σε μικρής διάρκειας εξάρσεις, οι ορμόνες αυτές μας βοηθούν να ανταποκριθούμε στον κίνδυνο. Αν παραμένουν όμως αυξημένες, μπορεί:
- Να ανεβάσουν την αρτηριακή πίεση
- Να οδηγήσουν σε υψηλότερο σάκχαρο αίματος
- Να ενισχύσουν τη φλεγμονή
- Να ευνοήσουν τη δημιουργία θρόμβων αίματος
Επιπλέον, το στρες μπορεί να επιβαρύνει τη λειτουργία της καρδιάς και να ανεβάσει την αρτηριακή πίεση, καθώς και το σάκχαρο και τα λιπίδια στο αίμα. Οι αλλαγές αυτές είναι δυνατόν να αυξήσουν την πιθανότητα να δημιουργηθούν θρόμβοι και να μεταφερθούν στην καρδιά ή στον εγκέφαλο, προκαλώντας έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο.
Συνολικά, οι παραπάνω παράγοντες μπορεί να προκαλέσουν αγγειακή βλάβη και, τελικά, να αυξήσουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Οξύ στρες, αιμορραγικό εγκεφαλικό και κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες
Θα μπορούσε ένα σοκαριστικό ή τραυματικό περιστατικό να οδηγήσει σε εγκεφαλικό επεισόδιο; Το χρόνιο στρες συνδέεται περισσότερο με το ισχαιμικό εγκεφαλικό, ωστόσο υπάρχουν ενδείξεις ότι το εξαιρετικά έντονο οξύ στρες —όπως εκείνο που συνοδεύει τη βία, ένα τροχαίο ατύχημα ή μια φυσική καταστροφή— ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο αιμορραγικού εγκεφαλικού επεισοδίου, δηλαδή αιμορραγίας στον εγκέφαλο.
«Βλέπουμε αυτές τις ακραίες οξείες αντιδράσεις πιο συχνά σε καρδιακά επεισόδια, όπως καρδιακές προσβολές ή το σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς», λέει ο Δρ. Benesch. «Στο εγκεφαλικό επεισόδιο, είναι λιγότερο συχνό, αλλά εάν ένα άτομο έχει πολύ υψηλή αρτηριακή πίεση και ένα ευάλωτο αιμοφόρο αγγείο, το σοβαρό στρες θα μπορούσε να προκαλέσει ένα αιμορραγικό επεισόδιο».
Υπάρχουν άνθρωποι που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για προβλήματα υγείας τα οποία σχετίζονται με το στρες;
Ναι. Σύμφωνα με την έρευνα, όσοι ανήκουν σε χαμηλότερες κοινωνικοοικονομικές ομάδες ενδέχεται να είναι πιο ευάλωτοι σε εγκεφαλικό επεισόδιο που συνδέεται με το στρες. Η οικονομική ανασφάλεια, η ακατάλληλη ή επισφαλής στέγαση και η περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας μπορούν να τροφοδοτήσουν το χρόνιο στρες.
«Για κάποιον που δεν ανησυχεί για την ακρίβεια των προϊόντων, αυτός ο παράγοντας στρες μπορεί να μην καταγραφεί. Αλλά για κάποιον με περιορισμένο προϋπολογισμό, αυτή η καθημερινή ανησυχία αθροίζεται», λέει ο Δρ. Benesch. «Αυτοί είναι συστημικοί παράγοντες που συμβάλλουν στο χρόνιο στρες και, με τη σειρά τους, αυξάνουν τους κινδύνους για την υγεία».
Στρες και συνήθειες που αυξάνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού
Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στο άγχος και τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου; Όταν το άγχος επηρεάζει πολλές πλευρές της καθημερινότητας, μπορεί να σας οδηγήσει να εγκαταλείψετε υγιεινές συνήθειες και να υιοθετήσετε άλλες που συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο εγκεφαλικού, όπως:
- Ανθυγιεινή διατροφή
- Μη επαρκής σωματική άσκηση
- Κάπνισμα ή κατανάλωση υπερβολικής ποσότητας αλκοόλ.
- Ανεπαρκής ύπνος
- Μη λήψη των φαρμάκων
- Αποφυγή ιατρικών επισκέψεων
Με τον καιρό, αυτές οι συμπεριφορές επιδεινώνουν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου για εγκεφαλικό επεισόδιο, όπως η αυξημένη αρτηριακή πίεση, ο διαβήτης και η υψηλή χοληστερόλη.
Διαχείριση του άγχους για την καρδιαγγειακή υγεία
Μπορεί ο έλεγχος του άγχους να συμβάλει στην πρόληψη εγκεφαλικού επεισοδίου;
Παρότι οι κλινικές οδηγίες συνήθως δεν κατατάσσουν το άγχος από μόνο του στους παράγοντες κινδύνου για εγκεφαλικό, η αντιμετώπισή του αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής καρδιαγγειακής φροντίδας. «Αν δεν κοιμάστε καλά, δεν τρώτε καλά και δεν φροντίζετε τον εαυτό σας, το άγχος επηρεάζει σαφώς την υγεία σας», αναφέρει ο Δρ. Benesch, ο οποίος εισηγείται απλές πρακτικές για τη διαχείρισή του:
- Ασχοληθείτε με κάτι ευχάριστο, όπως το διάβασμα, η κηπουρική ή ο χρόνος με την οικογένειά σας.
- Εφόσον σας ταιριάζουν, δοκιμάστε πρακτικές ενσυνειδητότητας.
- Αν νιώθετε ότι το άγχος δεν ελέγχεται, απευθυνθείτε σε γιατρό ή ειδικό ψυχικής υγείας.
Ο Δρ. Benesch προτρέπει τους ασθενείς να αναγνωρίζουν τη σημασία του άγχους, χωρίς όμως να επιτρέπουν σε αυτό να τους κυριεύει. «Δεν μπορείτε να ελέγχετε τα πάντα, αλλά μπορείτε να αναλάβετε τον έλεγχο μικρών, καθημερινών αποφάσεων που υποστηρίζουν την υγεία σας», σημειώνει. Μια βόλτα, ο επαρκής ύπνος ή μια συζήτηση για όσα σας απασχολούν είναι παραδείγματα επιλογών που δείχνουν γιατί η διαχείριση του στρες αποτελεί ουσιαστικό κομμάτι της φροντίδας της καρδιάς, του εγκεφάλου και του σώματος.
Συμπερασματικά
- Το άγχος δεν αποτελεί άμεσο παράγοντα κινδύνου, ωστόσο συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, καθώς μπορεί να επηρεάσει άλλους παράγοντες, όπως η αρτηριακή πίεση και οι ανθυγιεινές συνήθειες.
- Το χρόνιο άγχος μπορεί να οδηγήσει σε αθηροσκλήρωση και να αυξήσει τον κίνδυνο ισχαιμικού εγκεφαλικού, ενώ το οξύ άγχος μετά από τραυματικά γεγονότα μπορεί να προκαλέσει αιμορραγικό εγκεφαλικό.
- Όσοι βρίσκονται σε χαμηλότερη κοινωνικοοικονομική θέση είναι πιο ευάλωτοι στο χρόνιο άγχος, καθώς οι καθημερινές ανησυχίες επιβαρύνουν την υγεία τους.
- Η διαχείριση του άγχους έχει κομβική σημασία για την καρδιαγγειακή υγεία. Μεταξύ των προτάσεων είναι η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών και η ενασχόληση με δραστηριότητες που προσφέρουν χαρά.
- Το άγχος ενδέχεται να επηρεάσει δυσμενώς τις υγιεινές συνήθειες, οδηγώντας σε κακή διατροφή, λιγότερη άσκηση και άλλες συμπεριφορές που αυξάνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/mporei-to-agchos-na-pyrodotisei-egkefaliko-epeisodio/8079
