Η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παχυσαρκίας, στις 4 Μαρτίου, έχει σκοπό να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει το κοινό για τα αίτια και τις συνέπειες της νόσου, η οποία συνδέεται με σοβαρά προβλήματα υγείας, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος. Ως υπερβολική συγκέντρωση σωματικού λίπους ορίζεται η παχυσαρκία, που αυξάνεται παγκοσμίως και αφορά πλέον περισσότερους από 650 εκατομμύρια ενήλικες.
Έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 13 τύποι καρκίνου που συνδέονται με την παχυσαρκία, ανάμεσά τους ο καρκίνος του μαστού και του παχέος εντέρου. Γι’ αυτό, η πρόληψη με υγιεινές συνήθειες και μείωση του βάρους έχει ουσιαστική σημασία. Η ισορροπημένη διατροφή, μαζί με συστηματική σωματική άσκηση, συγκαταλέγονται στους βασικούς τρόπους περιορισμού του κινδύνου.
Κάθε χρόνο, στις 4 Μαρτίου, τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παχυσαρκίας. Επιδιώκει να ενημερώσει το κοινό για την παχυσαρκία, τους παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτή, τις συνέπειές της για την υγεία, αλλά και την ανάγκη για πρόληψη και θεραπεία. Δεν πρόκειται απλώς για θέμα αισθητικής ή τρόπου ζωής: η παχυσαρκία είναι χρόνια και σύνθετη νόσος, που συνδέεται άμεσα με μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρών παθήσεων, όπως ο καρκίνος.
Ως παχυσαρκία περιγράφεται η υπερβολική συγκέντρωση σωματικού λίπους, όταν αυτή επιβαρύνει αρνητικά την υγεία. Στην καθημερινή κλινική αξιολόγηση χρησιμοποιείται συχνά ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ)· τιμή 30 kg/m² ή υψηλότερη ταξινομείται ως παχυσαρκία. Αν και ο ΔΜΣ δεν καταγράφει πλήρως τη σύσταση του σώματος, προσφέρει χρήσιμη εκτίμηση του κινδύνου από το αυξημένο βάρος σε επίπεδο πληθυσμού.
Τα διεθνή επιδημιολογικά στοιχεία δείχνουν ότι η παχυσαρκία έχει εξελιχθεί σε παγκόσμια επιδημία. Σήμερα, πάνω από 650 εκατομμύρια ενήλικες σε όλο τον κόσμο ζουν με παχυσαρκία, ενώ ανησυχητική άνοδος καταγράφεται και στα παιδιά και στους εφήβους. Η τάση αυτή επιβαρύνει σημαντικά τα συστήματα υγείας και συνδέεται με περισσότερη νοσηρότητα και θνησιμότητα λόγω χρόνιων νοσημάτων. Η παχυσαρκία συγκαταλέγεται στους κυριότερους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη τύπου 2, υπέρταση, οστεοαρθρίτιδα, υπνική άπνοια και ορισμένες μορφές καρκίνου.
Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα, στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ), επισημαίνουν ότι ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ισχυρά τεκμηριωμένη συσχέτιση παχυσαρκίας και καρκίνου. Στοιχεία του National Cancer Institute, των Centers for Disease Control and Prevention και του World Cancer Research Fund συνδέουν το υπερβολικό βάρος με αυξημένο κίνδυνο για τουλάχιστον 13 διαφορετικούς καρκίνους. Στη λίστα περιλαμβάνονται ο καρκίνος του μαστού μετά την εμμηνόπαυση, του παχέος εντέρου και του ορθού, του ενδομητρίου, του οισοφάγου, του ήπατος, του παγκρέατος, της χοληδόχου κύστης, του νεφρού, των ωοθηκών και του θυρεοειδούς, καθώς και το μηνιγγίωμα και το πολλαπλούν μυέλωμα.
Ο κίνδυνος καρκίνου αυξάνεται ακόμη περισσότερο όταν η παχυσαρκία εμφανίζεται σε νεαρή ηλικία και το αυξημένο βάρος διατηρείται για μεγάλο χρονικό διάστημα, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της έγκαιρης πρόληψης. Εκτιμάται πως ένα σημαντικό μέρος των συγκεκριμένων καρκίνων θα μπορούσε να προληφθεί, εφόσον διατηρούνταν υγιές σωματικό βάρος σε όλη τη ζωή.
Πολλοί και σύνθετοι είναι οι βιολογικοί μηχανισμοί που συνδέουν την παχυσαρκία με τον καρκίνο. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η χρόνια φλεγμονή, οι ορμονικές διαταραχές, η μεγαλύτερη παραγωγή οιστρογόνων στον λιπώδη ιστό, η αντίσταση στην ινσουλίνη και τα αυξημένα επίπεδα αυξητικών παραγόντων. Παράλληλα, ο λιπώδης ιστός επιδρά αρνητικά στο ανοσοποιητικό σύστημα. Η κοιλιακή παχυσαρκία, δηλαδή η συγκέντρωση λίπους στην κοιλιά και γύρω από τα εσωτερικά όργανα, θεωρείται πιο επικίνδυνη από την απλή
αύξηση του βάρους. Το σπλαχνικό λίπος, όπως αποκαλείται, έχει μεταβολική δραστηριότητα και εκκρίνει ουσίες που ενισχύουν τη φλεγμονή και επηρεάζουν τις ορμόνες, συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων. Η κοιλιακή παχυσαρκία αξιολογείται με μέτρηση της περιμέτρου της μέσης. Τιμές πάνω από 102 cm στους άνδρες και 88 cm στις γυναίκες συνδέονται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο μεταβολικών και ογκολογικών νοσημάτων.
Το ενθαρρυντικό είναι ότι η παχυσαρκία μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί. Για τον σκοπό αυτό, σημαντικά μέτρα είναι η ισορροπημένη διατροφή, η συστηματική άσκηση, ο περιορισμός της καθιστικής ζωής και η διατήρηση υγιούς βάρους. Για άτομα με παχυσαρκία διατίθενται πλέον, όταν υπάρχουν οι σχετικές ενδείξεις, φαρμακευτικές ή και χειρουργικές παρεμβάσεις. Σύμφωνα με έρευνες, η απώλεια 10-15% του σωματικού βάρους ενδέχεται να περιορίσει σημαντικά τον κίνδυνο ορισμένων μορφών καρκίνου.
Το μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας κατά της Παχυσαρκίας είναι πως η πρόληψη αποτελεί το ισχυρότερο «όπλο» μας. Η πρόληψη της παχυσαρκίας είναι ταυτόχρονα και πρόληψη του καρκίνου. Καθοριστικό ρόλο έχουν η ενημέρωση, η ευαισθητοποίηση και η έγκαιρη ενσωμάτωση υγιεινών συνηθειών.
Συνοπτική ανασκόπηση
- Η 4η Μαρτίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παχυσαρκίας, με στόχο την ευαισθητοποίηση για τις επιπτώσεις της νόσου.
- Η παχυσαρκία σχετίζεται με τουλάχιστον 13 τύπους καρκίνου, γεγονός που καθιστά σημαντική την πρόληψη με υγιεινές συνήθειες.
- Περισσότεροι από 650 εκατομμύρια ενήλικες σε όλο τον κόσμο έχουν παχυσαρκία, ενώ τα περιστατικά αυξάνονται ανησυχητικά και στα παιδιά.
- Για την εκτίμηση του κινδύνου χρησιμοποιείται ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ). Τιμές άνω των 30 kg/m² ορίζουν την παχυσαρκία.
- Η πρόληψη της παχυσαρκίας βασίζεται στην ισορροπημένη διατροφή και στην τακτική άσκηση, ενώ ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτούν ιατρικές παρεμβάσεις.
- Απώλεια σωματικού βάρους της τάξης του 10-15% μπορεί να περιορίσει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης συγκεκριμένων καρκίνων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/pachysarkia-kai-karkinos-mia-epikindyni-syndesi/21871
