Η πρόσφατη έρευνα αναδεικνύει τη στενή σχέση της διατροφής και του εντερικού μικροβιώματος με τους κινδύνους καρδιαγγειακών και νευροεκφυλιστικών παθήσεων, μέσω του τριμεθυλαμινο-Ν-οξειδίου (TMAO).
Όταν διασπώνται ουσίες όπως η χολίνη και η καρνιτίνη, παράγεται TMAO, το οποίο έχει συνδεθεί με περισσότερη φλεγμονή και σχηματισμό θρόμβων, με πιθανές επιπτώσεις στην καρδιαγγειακή υγεία και τη γνωστική λειτουργία.
Η μελέτη τονίζει πως διατροφικές παρεμβάσεις, όπως λιγότερο κόκκινο κρέας και περισσότερες φυτικές ίνες, αλλά και η αξιοποίηση προβιοτικών και θρεπτικών συστατικών, ενδέχεται να περιορίσουν το TMAO και να προσφέρουν οφέλη πρόληψης για την υγεία.
Οι τροφές που καταναλώνετε μπορούν να μεταβάλουν το εντερικό σας μικροβίωμα και, κατ’ επέκταση, τον κίνδυνο καρδιοπάθειας και νευροεκφυλισμού. Νεότερα ευρήματα αναδεικνύουν το τριμεθυλαμινο-Ν-οξείδιο (TMAO), έναν μεταβολίτη που παράγεται από το εντερικό μικροβίωμα, ως σημαντικό βιοδείκτη για την υγεία, τον μεταβολισμό και τις ασθένειες.
Σε πρόσφατη ανασκόπηση στο περιοδικό Metabolites, επιστήμονες από την Ιταλία εξέτασαν πώς η διατροφή και τα εντερικά βακτήρια συμμετέχουν στη βιοσύνθεση του TMAO, καθώς και τη σχέση του μεταβολίτη με τον κίνδυνο καρδιαγγειακών και νευροεκφυλιστικών παθήσεων.
Πώς σχηματίζεται το TMAO από το εντερικό μικροβίωμα
Καθοριστική είναι η συμβολή του ανθρώπινου εντερικού μικροβιώματος στην επεξεργασία των θρεπτικών συστατικών και στην παραγωγή μεταβολιτών που συνδέονται με την υγεία. Ένας από αυτούς είναι το TMAO: τα εντερικά βακτήρια διασπούν τη χολίνη και την καρνιτίνη, ουσίες που περιέχονται στο κόκκινο κρέας, στα αυγά και στα γαλακτοκομικά. Από αυτή τη διαδικασία προκύπτει τριμεθυλαμίνη (TMA), την οποία στη συνέχεια οξειδώνει το ηπατικό ένζυμο μονοοξυγενάση 3 που περιέχει φλαβίνη (FMO3), σχηματίζοντας TMAO. Η διαφορετική γενετική σύσταση του FMO3, όπως και οι διακυμάνσεις στις ορμόνες φύλου και στην ηπατική λειτουργία, μπορεί να αλλάζουν την αποτελεσματικότητα αυτής της μετατροπής και, συνεπώς, την ατομική ευαισθησία σε ασθένειες.
Το TMAO είχε αρχικά αναγνωριστεί για τον ωσμωτικό ρόλο του στους θαλάσσιους οργανισμούς. Σήμερα έχει συνδεθεί έντονα με την ανθρώπινη υγεία και με καρδιαγγειακές παθήσεις, αθηροσκλήρωση, περιφερική αρτηριακή νόσο, υπέρταση και νευροεκφυλιστικές διαταραχές, όπως οι νόσοι Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον.
Η συσσώρευση αιμοπεταλίων, η ενδοθηλιακή δυσλειτουργία και η συστηματική φλεγμονή έχουν συσχετιστεί με υψηλό TMAO και αποτελούν μηχανισμούς που συμβάλλουν σε καρδιοπάθειες και εγκεφαλικό επεισόδιο. Επιπλέον, το TMAO αυξάνει την απελευθέρωση ασβεστίου στο εσωτερικό των αιμοπεταλίων, ενισχύοντας την αντιδραστικότητά τους και τον σχηματισμό θρόμβων. Παράλληλα, προάγει το οξειδωτικό στρες και τη φλεγμονή, ενεργοποιώντας το φλεγμονόσωμα NLRP3 και διαταράσσοντας την προστατευτική μιτοχονδριακή οδό SIRT3-SOD2. Οι επιδράσεις αυτές συμβάλλουν σε αγγειακή βλάβη και νευροφλεγμονή.
TMAO και κίνδυνος καρδιοπάθειας, εγκεφαλικού και άνοιας
Με την ανασκόπηση οι ερευνητές επιδίωξαν να καλύψουν κενά στη γνώση, εξετάζοντας πώς τα διατροφικά συστατικά, η σύσταση της μικροχλωρίδας και ενδεχόμενες θεραπείες διαμορφώνουν τα επίπεδα TMAO και τον κίνδυνο ασθένειας. Μελέτησαν, επίσης, τη μετατροπή της χολίνης, της καρνιτίνης, της βεταΐνης και άλλων πρόδρομων ουσιών σε TMA από συγκεκριμένα εντερικά βακτήρια, και στη συνέχεια τη μετατροπή της TMA σε TMAO στο ήπαρ.
Οι ερευνητές συνέκριναν τα επίπεδα TMAO μεταξύ ανθρώπων που έτρωγαν πολύ κόκκινο κρέας και όσων ακολουθούσαν φυτική ή μεσογειακή διατροφή. Παράλληλα, αξιολόγησαν παρεμβάσεις με προβιοτικά και θρεπτικές ενώσεις, καθώς και φαρμακευτικούς παράγοντες, που μπορούν να μεταβάλουν τη σύνθεση ή τον μεταβολισμό του TMAO.
Τόσο η διατροφή όσο και η σύνθεση της εντερικής μικροχλωρίδας καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τα επίπεδα TMAO. Η κατανάλωση κόκκινου κρέατος, αυγών και γαλακτοκομικών συνδέεται με αύξησή τους, ενώ οι φυτικές ή μεσογειακές δίαιτες, πλούσιες σε φυτικές ίνες και πολυφαινόλες, σχετίζονται με χαμηλότερα επίπεδα TMAO.
Το TMAO συμβάλλει στην καρδιαγγειακή νόσο επηρεάζοντας την παραγωγή μονοξειδίου του αζώτου και διαταράσσοντας τον μεταβολισμό των λιπιδίων και της χοληστερόλης, ενώ παράλληλα ευνοεί τον σχηματισμό αφρωδών κυττάρων και αυξάνει την υπεραντιδραστικότητα των αιμοπεταλίων. Επηρεάζει ακόμη τη λειτουργία των ενδοθηλιακών προγονικών κυττάρων και μεταβάλλει οδούς σημαντικές για τη νεοαγγείωση και την αγγειακή αποκατάσταση. Η ανασκόπηση αναφέρει επίσης σύνδεση του TMAO με γνωστική έκπτωση, διαταραχή του αιματοεγκεφαλικού φραγμού και συσσώρευση βήτα-αμυλοειδούς και tau, γνωρίσματα της νόσου Αλτσχάιμερ. Η νόσος του Πάρκινσον συνδέεται επίσης με αυτό μέσω μιτοχονδριακής δυσλειτουργίας και χρόνιας φλεγμονής. Τα αυξημένα επίπεδα TMAO συσχετίστηκαν με δυσμενείς εκβάσεις στην καρδιακή ανεπάρκεια, υψηλότερη θνησιμότητα στην περιφερική αρτηριακή νόσο, καθώς και μεγαλύτερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και υπέρτασης.
Διατροφή και παρεμβάσεις που μπορεί να μειώσουν το TMAO
Στις παρεμβάσεις που μπορούν να μειώσουν το TMAO περιλαμβάνονται:
Η μείωση της κατανάλωσης κόκκινου κρέατος και η ενίσχυση των φυτικών ινών και των πολυφαινολών αποτελούν διατροφικές παρεμβάσεις. Ορισμένα στελέχη προβιοτικών, όπως τα Lactobacillus και Bifidobacterium, μπορούν να μεταβάλουν το μικροβίωμα και να περιορίσουν την παραγωγή TMA. Δεν έχουν όμως όλα τα προβιοτικά το ίδιο αποτέλεσμα: σε δοκιμές, σκευάσματα όπως το VSL#3 δεν επηρέασαν τα επίπεδα TMAO. Ενθαρρυντικά αποτελέσματα για τη μείωσή του έχουν καταγραφεί και με θρεπτικά συστατικά, όπως η ρεσβερατρόλη και η κερσετίνη, καθώς και με το συμπλήρωμα Taurisolo®, που είναι πλούσιο σε πολυφαινόλες.
Η ανασκόπηση επισημαίνει επίσης ότι ενδέχεται να συμβάλλουν και φαρμακευτικές αγωγές. Οι στατίνες είναι δυνατό να περιορίσουν το TMAO, καθώς μεταβάλλουν το μικροβίωμα του εντέρου και τον μεταβολισμό των χολικών οξέων. Αντίστοιχα, οι αναστολείς ACE και τα διουρητικά ενδέχεται να επηρεάζουν έμμεσα την κάθαρση ή τη σύνθεση του TMAO, μέσω της νεφρικής απέκκρισης και της εντερικής χλωρίδας.
Η μέτρηση του TMAO θα μπορούσε να συμβάλει στον έγκαιρο εντοπισμό καρδιαγγειακών και νευροεκφυλιστικών νοσημάτων. Παρότι η μελέτη του συνεχίζεται, αλλαγές όπως μια διατροφή με περισσότερες φυτικές τροφές, η λήψη στοχευμένων προβιοτικών ή η αξιολόγηση θρεπτικών συστατικών όπως το Taurisolo® ενδέχεται να προσφέρουν προληπτικό όφελος για τη μακροχρόνια υγεία.
Για περισσότερες πληροφορίες: Trimethylamine-N-Oxide (TMAO) as a Rising-Star Metabolite: Implications for Human Health. Metabolites, 15(4), 220. DOI: 10.3390/metabo15040220, https://www.mdpi.com/2218-1989/15/4/220.
Συνοπτική παρουσίαση
- Η έρευνα επισημαίνει ότι το TMAO συνδέει τη διατροφή και το εντερικό μικροβίωμα με τον κίνδυνο καρδιαγγειακών και νευροεκφυλιστικών παθήσεων.
- Το TMAO σχηματίζεται κατά τη διάσπαση της χολίνης και της καρνιτίνης και σχετίζεται με υψηλότερα επίπεδα φλεγμονής και θρόμβων.
- Ο περιορισμός του κόκκινου κρέατος και η αύξηση των φυτικών ινών είναι διατροφικές αλλαγές που μπορούν να μειώσουν το TMAO και να ενισχύσουν την υγεία.
- Η μελέτη συσχετίζει το TMAO με καρδιαγγειακά νοσήματα και γνωστική έκπτωση, μεταξύ άλλων με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
- Παρεμβάσεις με προβιοτικά και θρεπτικά συστατικά έχουν δώσει ενθαρρυντικά αποτελέσματα ως προς τη μείωση του TMAO.
- Η παρακολούθηση του TMAO ενδέχεται να ενισχύσει την έγκαιρη ανίχνευση καρδιαγγειακών και νευροεκφυλιστικών ασθενειών.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/to-tmao-apokalyptei-ti-syndesi-diatrofis-me-egkefaliko-kai-altschaimer/8173
