Το άρθρο εστιάζει στην αυξανόμενη χρήση καλλυντικών από παιδιά και εφήβους και στους κινδύνους που μπορεί να έχει για την υγεία του δέρματος και την ψυχική τους ευεξία. Ο δερματολόγος Χρήστος Στάμου επισημαίνει ότι όταν ανήλικοι χρησιμοποιούν προϊόντα για ενήλικες, ενδέχεται να εμφανίσουν δερματίτιδες, μικροτραυματισμούς και άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες. Παράλληλα, αρκετά συστατικά αυτών των προϊόντων δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς.
Η προβολή από «skinfluencers» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε συνδυασμό με την έντονη προώθηση καλλυντικών για παιδιά, ενισχύει την υπερβολική ενασχόληση με την εμφάνιση και μπορεί να επηρεάσει δυσμενώς την αυτοεικόνα των νέων. Οι γονείς χρειάζεται να είναι επιφυλακτικοί και να ζητούν τη γνώμη ειδικών για τα προϊόντα που επιλέγουν για τα παιδιά τους.
Παιδιά προεφηβικής ηλικίας και έφηβοι στρέφονται όλο και συχνότερα σε καλλυντικά και προϊόντα περιποίησης, ακόμη και σε όσα έχουν σχεδιαστεί για ενήλικες και δεν είναι απαραίτητα για εκείνα.
Η ενασχόληση με την ομορφιά σε τόσο νεαρή ηλικία ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την ψυχική υγεία και την εικόνα που έχουν τα παιδιά για τον εαυτό τους. Παράλληλα, η χρήση από παιδιά, ακόμη και κάτω των 12 ετών, καλλυντικών για ενηλίκους μπορεί να βλάψει το δέρμα.
Ο δερματολόγος-αφροδισιολόγος Χρήστος Στάμου αναφέρει ότι κορίτσια 12-18 ετών χρησιμοποιούν αρώματα με ερεθιστικά συστατικά, ισχυρά scrubs, ενυδατικές κρέμες με ουσίες όπως η ρετινόλη ή το υαλουρονικό οξύ, καθώς και ορούς, χωρίς να τα χρειάζονται στην ηλικία τους. Η χρήση τους μπορεί, ωστόσο, να οδηγήσει σε:
- Δερματίτιδα
- Μικροτραυματισμούς
- Βλάβη στον δερματικό φραγμό
- Πρόωρη υπερμελάγχρωση (μεταβολές στο χρώμα του δέρματος)
- Ουλές
Η ασφάλεια και η ανεκτικότητα πολλών συστατικών που περιέχονται στα καλλυντικά αυτά, καθώς και οι συνέπειές τους για το δέρμα παιδιών και εφήβων, παραμένουν ανεπαρκώς μελετημένες. Έτσι, μόνο ένα μέρος των πιθανών κινδύνων για τους ανήλικους χρήστες είναι σήμερα γνωστό.
«Η εφηβεία αποτελεί ένα νέο κεφάλαιο στη ζωή των παιδιών. Κατά τη διάρκειά της λαμβάνουν χώρα σωματικές και συναισθηματικές αλλαγές, που γίνονται το έναυσμα για τη διαμόρφωση των καταναλωτικών συνηθειών τους», λέει ο δρ Στάμου.
Οι ορμονικές μεταβολές είναι ανάμεσα στις σωματικές αλλαγές και προκαλούν προβλήματα στο δέρμα, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι ανάγκες φροντίδας του. Παράλληλα, οι συναισθηματικές αλλαγές «οδηγούν στην έναρξη της αισθητικής “μεταμόρφωσης” του δέρματος με τη χρήση καλλυντικών», συμπληρώνει.
Εμπιστοσύνη σε μη ειδικούς
Η αγορά καλλυντικών χωρίς προηγούμενη ιατρική συμβουλή μπορεί να επιδεινώσει τα δερματικά προβλήματα. Όπως τονίζει, αυτό αφορά τόσο προϊόντα με φαρμακευτικές ουσίες όσο και τα συνηθισμένα καλλυντικά και αρώματα.
Σύμφωνα με τον δρ Στάμου, τα τελευταία χρόνια πολλές επιχειρήσεις καλλυντικών και προϊόντων περιποίησης έχουν παρουσιάσει σειρές για παιδιά και εφήβους, ορισμένες από τις οποίες προορίζονται για χρήση από την ηλικία των 3 ετών.
«Η προώθησή τους γίνεται με επιθετικό μάρκετινγκ και σύμφωνα με οικονομικά στοιχεία των ΗΠΑ έχουν πετύχει τον στόχο τους. Η αγορά των παιδικών καλλυντικών αποτιμήθηκε σε 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια το 2022 και προβλέπεται να φτάσει τα 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030», λέει.
Ρόλο στην εξέλιξη αυτή έχουν και οι «skinfluencers», τους οποίους τα παιδιά «ακολουθούν» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα με έρευνα, το 57% όσων γεννήθηκαν μετά το 2010 περνούν καθημερινά τουλάχιστον 3 ώρες στο διαδίκτυο, κυρίως σε πλατφόρμες όπως το TikTok.
Τα μισά από αυτά τα παιδιά επηρεάζονται από τους skinfluencers και τους εμπιστεύονται στον ίδιο βαθμό με την οικογένεια και τους φίλους τους. Ωστόσο, πρόκειται για ανθρώπους που διαφημίζουν θεραπείες και καλλυντικά χωρίς εξειδικευμένη κατάρτιση.
Ως αποτέλεσμα, τα παιδιά δοκιμάζουν προϊόντα αμφίβολης ποιότητας ή ακατάλληλα για την ηλικία τους, τον τύπο του δέρματός τους και τις ανάγκες του.
Αρώματα, προϊόντα καθαρισμού και σαπούνια
Ο δρ Στάμου προειδοποιεί ότι η πρακτική αυτή έχει κινδύνους. Ενδεικτικά, τα συστατικά των αρωμάτων και άλλων προϊόντων με ευχάριστη μυρωδιά μπορεί να είναι επιβλαβή, όταν έρχονται συχνά σε επαφή με το ευαίσθητο παιδικό δέρμα.
Ακόμη, σε κάποια από αυτά τα προϊόντα υπάρχουν χημικές ουσίες, όπως η βενζοφαινόνη, που ενδέχεται:
- Να προκαλέσει ερεθισμό στο δέρμα
- Να ενισχύσει την απορρόφηση άλλων συστατικών από το δέρμα
Η βενζοφαινόνη προστίθεται επίσης ως ενισχυτικό και σταθεροποιητικό σε αντηλιακά, σαμπουάν και άλλα προϊόντα.
Πιθανοί κίνδυνοι υπάρχουν και πέρα από τα αρώματα. Επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Σικάγου δημοσίευσαν πρόσφατα στην ιατρική επιθεώρηση Pediatric Dermatology ανάλυση με τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα για τις επιδράσεις των συστατικών σε:
- Προϊόντα καθαρισμού
- Λοσιόν
- Κρέμες ενυδάτωσης
Η σωστή χρήση ορισμένων καλλυντικών μπορεί να είναι ωφέλιμη για τα παιδιά και τους εφήβους, όπως αναφέρουν οι ειδικοί. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν, για παράδειγμα, τα αντηλιακά ευρέος φάσματος και ορισμένα προϊόντα για την ακμή. Υπάρχουν, ωστόσο, καλλυντικά που δεν προσφέρουν κάποιο όφελος και ενδέχεται να προκαλέσουν επιπλοκές. Η πιθανότητα προβλημάτων είναι μεγαλύτερη για ανηλίκους με δερματολογικές παθήσεις, όπως η ακμή και η ατοπική δερματίτιδα.
Τα σαπούνια και τα καθαριστικά έχουν σχεδιαστεί για διαφορετικούς τύπους δέρματος, ανάλογα με τη σύνθεσή τους. Στα σαπούνια περιλαμβάνονται συστατικά που ενδέχεται να είναι κατάλληλα για άτομα με λιπαρό δέρμα. Για όσους έχουν ευαίσθητο δέρμα, όμως, μπορεί να είναι ιδιαίτερα «σκληρά» και να προκαλέσουν ερεθιστική δερματίτιδα εξ επαφής.
Όταν ο καθαρισμός γίνεται υπερβολικά συχνά ή έντονα, μπορεί να επηρεαστεί ο προστατευτικός φραγμός του δέρματος. Έτσι ενδέχεται να προκληθούν ερεθισμός και διαταραχή στην ισορροπία του δερματικού μικροβιώματος (σ.σ. των βακτηρίων). Η εξέλιξη αυτή μπορεί να επιδεινώσει την ακμή, που αφορά πολύ μεγάλο ποσοστό των εφήβων.
Λοσιόν και scrubs
Πολλοί έφηβοι χρησιμοποιούν τονωτικές λοσιόν, οι οποίες συνήθως έχουν ελάχιστη χρησιμότητα, εφόσον έχει επιλεγεί το κατάλληλο καθαριστικό προσώπου.
Οι ειδικοί επισημαίνουν, επίσης, ότι οι λοσιόν μπορεί να αφυδατώσουν υπερβολικά το δέρμα και να προκαλέσουν ξηρότητα. Κάποιες περιέχουν συστατικά για την ακμή ή την αντιγήρανση, όπως σαλικυλικό ή γλυκολικό οξύ, που ενδέχεται να είναι επιβλαβή ανάλογα με τη συγκέντρωσή τους.
Τα scrubs αποτελούν άλλη μία δημοφιλή επιλογή μεταξύ των εφήβων. Τα σωματίδια απολέπισης που περιέχουν μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό και φλεγμονή, όταν εφαρμόζονται σε νεανικές και ευαίσθητες επιδερμίδες.
Αντιγηραντικά καλλυντικά και έφηβες
Πολλές έφηβες χρησιμοποιούν, επιπλέον, προϊόντα που προορίζονται να καθυστερήσουν ή να περιορίσουν τα σημάδια της γήρανσης, όπως:
- Δυσχρωμίες
- Λεπτές γραμμές
- Ρυτίδες
Οι ανήλικες που δεν έχουν εμφανίσει σημάδια γήρανσης δεν αποκομίζουν όφελος από αυτά τα καλλυντικά. Αντίθετα, όταν περιέχουν ρετινοειδή ή υψηλές συγκεντρώσεις βιταμίνης C, ενδέχεται να επιδεινώσουν την ακμή ή να προκαλέσουν ερεθισμό και φωτοευαισθησία. Παράλληλα, κρέμες με βιταμίνη Ε ή νιασιναμίδη ενδέχεται να προκαλέσουν στις ανήλικες:
- Δερματίτιδα εξ επαφής
- Κνίδωση
- Άλλα είδη εξανθήματος
Πολλές χρησιμοποιούν και το υαλουρονικό οξύ, χωρίς αυτό να προσφέρει όφελος στις συγκεκριμένες ηλικίες, καθώς η φυσική παραγωγή του δεν έχει ακόμη μειωθεί. Στην καλύτερη περίπτωση, μπορεί να συμβάλει μόνο στην ενυδάτωση του δέρματος.
Βερνίκια νυχιών και προϊόντα μακιγιάζ
Τα προϊόντα μακιγιάζ μπορεί επίσης να μην είναι ασφαλή για παιδιά και έφηβες. «Τα βερνίκια νυχιών περιέχουν συστατικά, όπως το τολουόλιο, τα οποία είναι τοξικά. Αυτά θα μπορούσαν να προκαλέσουν μια σειρά από προβλήματα στα παιδιά. Όσα περιέχουν φορμαλδεΰδη, μπορεί να γίνουν αιτία αλλεργιών, όπως δερματίτιδα εξ επαφής», λέει ο δρ Στάμου.
Παρόμοιες ανησυχίες αφορούν τα foundation, τα concealers, τις πούδρες και τα κραγιόν. Το 2023, το Πανεπιστήμιο Columbia και το Earthjustice παρουσίασαν τα αποτελέσματα μελέτης στην οποία συμμετείχαν 207 γονείς.
Οι 207 γονείς είχαν συνολικά 312 παιδιά ηλικίας έως 12 ετών. Από τις απαντήσεις τους προέκυψε ότι τα περισσότερα παιδιά χρησιμοποιούσαν προϊόντα μακιγιάζ για το πρόσωπο και το σώμα, τα οποία μπορεί να περιέχουν καρκινογόνες ή άλλες τοξικές χημικές ουσίες, όπως:
- Μόλυβδο
- Αμίαντο
- PFAS, τα λεγόμενα παντοτινά χημικά
- Φθαλικές ενώσεις
- Φορμαλδεΰδη
Οι ουσίες αυτές στα καλλυντικά μπορούν να επηρεάσουν τόσο το δέρμα όσο και τον οργανισμό συνολικά.
«Η χρήση προϊόντων μακιγιάζ από κορίτσια στην εφηβεία και παιδική ηλικία είναι εξίσου επικίνδυνη, καθώς μπορεί να φράξουν τους πόρους και να οδηγήσουν σε ακμή και να προκαλέσουν αλλεργίες λόγω των αρωμάτων, συντηρητικών και μετάλλων που περιέχουν. Είναι δε πιθανή πηγή ιογενών λοιμώξεων, όπως ο έρπης, ή βακτηριακών λοιμώξεων όταν χρησιμοποιούνται από κοινού με τη μητέρα», καταλήγει ο δρ Στάμου.
Φωτογραφία: iStock
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/paidi-goneis/kallyntika-oi-kryfoi-kindynoi-sti-chrisi-toys-apo-paidia-kai-efivoys/301
