Το eustress, δηλαδή η θετική πλευρά του στρες, μπορεί να ενισχύσει την απόδοση και την ευημερία. Σε αντίθεση με το distress, την αρνητική μορφή του στρες που συνδέεται με άγχος και εξάντληση, το eustress κινητοποιεί τον οργανισμό και στηρίζει την προσωπική ανάπτυξη και την αυτοπεποίθηση.
Οι απαιτητικές συνθήκες, όπως η εκμάθηση νέων δεξιοτήτων ή η ανάληψη ευθυνών, μπορούν να προκαλέσουν θετικό στρες, το οποίο συμβάλλει στην ψυχική και σωματική υγεία. Για να το καλλιεργήσουν, οι ειδικοί προτείνουν, μεταξύ άλλων, ρεαλιστικούς στόχους και συστηματική άσκηση.
Πολλοί ταυτίζουν το στρες με την πίεση, το άγχος και την εξάντληση. Ωστόσο, στην ψυχολογία αναγνωρίζεται ότι δεν είναι πάντοτε επιβλαβές και ότι ορισμένες μορφές του μπορεί να λειτουργήσουν θετικά. Οι ειδικοί διακρίνουν το ευχάριστο ή θετικό στρες, που ονομάζεται eustress, από το αρνητικό στρες, γνωστό ως distress.
Αν αντιληφθούμε πώς διαφέρουν οι δύο τύποι, μπορούμε να αντιμετωπίζουμε αποτελεσματικότερα τις καθημερινές δυσκολίες και να αξιοποιούμε το στρες με τρόπο ωφέλιμο.
Το θετικό και το αρνητικό στρες
Eustress: Η έννοια του θετικού στρες
Πρόκειται για τύπο στρες που θέτει τον οργανισμό σε εγρήγορση και τον κινητοποιεί. Συνήθως προκύπτει όταν καλούμαστε να ανταποκριθούμε σε κάτι που μας συναρπάζει, αλλά χρειάζεται και προσπάθεια.
Τότε ενεργοποιούνται βιολογικά οι λειτουργίες του σώματος και ενισχύονται η εγρήγορση, η συγκέντρωση και η ενέργεια. Η αντίδραση αυτή ενδέχεται να μας στηρίξει ώστε να πετύχουμε στόχους, να αποκτήσουμε νέες δεξιότητες και να προοδεύσουμε.
Το eustress μπορεί να συνοδεύεται από συναισθήματα όπως:
- ενθουσιασμό
- έμπνευση
- κίνητρο
- αίσθηση νοήματος και ικανοποίησης.
Το eustress, δηλαδή, μας ωθεί να δοκιμάσουμε πράγματα πέρα από τη ζώνη άνεσής μας, χωρίς να μας εξουθενώνει. Παράλληλα, συμβάλλει στην καλλιέργεια ανθεκτικότητας και αυτοπεποίθησης.
Distress: Τι χαρακτηρίζει το αρνητικό στρες (distress)
Το distress προκύπτει όταν οι απαιτήσεις μιας κατάστασης είναι μεγαλύτερες από όσα μπορούμε να διαχειριστούμε.
Εδώ το στρες δεν μας παρακινεί, αλλά μας επιβαρύνει. Είναι δυνατόν να οδηγήσει σε:
- έντονο άγχος
- συναισθηματική εξουθένωση
- πτώση της απόδοσης
- δυσκολίες στη συγκέντρωση
- ακόμη και συμπτώματα κατάθλιψης.
Το αρνητικό στρες εμφανίζεται συχνά με υπερβολικό φόρτο στη δουλειά, διαρκή πίεση, συγκρούσεις στις σχέσεις ή αβεβαιότητα που διαρκεί.
Πώς ωφελεί το eustress
Η συμβολή του eustress στη συνολική ευημερία θεωρείται σημαντική, καθώς μπορεί να ενισχύσει την ανάπτυξη του ατόμου σε διαφορετικούς τομείς.
Συναισθηματική ευημερία
Όταν ασχολούνται με κάτι που τους ενδιαφέρει ουσιαστικά, πολλοί άνθρωποι νιώθουν αυτή τη θετική επίδραση. Το eustress μπορεί να φέρει ευχάριστα συναισθήματα, όπως χαρά, ικανοποίηση και ενθουσιασμό.
Ψυχολογική ενδυνάμωση
Η αυτοπεποίθηση, η αυτονομία και η ψυχική ανθεκτικότητα μπορούν να ενισχυθούν από το θετικό στρες. Όταν υπερβαίνουμε μια δυσκολία, ενδυναμώνεται η εμπιστοσύνη στις δυνατότητές μας.
Σωματική υγεία
Η άσκηση είναι χαρακτηριστική περίπτωση θετικού στρες: μια έντονη προπόνηση μπορεί να προκαλέσει κούραση, αλλά συγχρόνως να βελτιώσει τη φυσική κατάσταση και την υγεία.
Πώς εκδηλώνεται στην καθημερινότητα
Διαφορετικές περιστάσεις της καθημερινής ζωής μπορούν να συνοδεύονται από eustress.
Επαγγελματικές προκλήσεις
Ένα καινούργιο έργο ή μια πρόσθετη ευθύνη μπορεί να προκαλέσει άγχος, ενώ παράλληλα προσφέρει δυνατότητες μάθησης και επαγγελματικής ανάπτυξης. Αν οι απαιτήσεις είναι υπερβολικές ή ο διαθέσιμος χρόνος δεν επαρκεί, το θετικό στρες μπορεί να εξελιχθεί σε distress.
Προσωπικά ενδιαφέροντα
Συχνά η απόκτηση μιας νέας δεξιότητας, όπως η εκμάθηση ξένης γλώσσας ή ενός μουσικού οργάνου, φέρνει αρχικά αμηχανία ή δυσκολία. Καθώς όμως σημειώνεται πρόοδος, ακόμη και με μικρά βήματα, γεννιέται αίσθηση επιτυχίας και διάθεση για περαιτέρω εξέλιξη.
Ταξίδια και νέες εμπειρίες
Η οργάνωση ενός ταξιδιού ή η γνωριμία με άλλους πολιτισμούς μπορεί να δημιουργήσει άγχος. Από την άλλη, τα ταξίδια διευρύνουν τους ορίζοντες και προσφέρουν εμπειρίες και νέες γνώσεις.
Άσκηση και φυσική δραστηριότητα
Το να πιέζουμε τα σωματικά μας όρια, είτε κατά την προπόνηση στο γυμναστήριο είτε σε μια πεζοπορία, αποτελεί κλασικό παράδειγμα θετικού στρες και μπορεί να βελτιώσει τη φυσική κατάσταση.
Πολλοί βιώνουν ήδη θετικό στρες, χωρίς να το αντιλαμβάνονται. Υπάρχουν, ωστόσο, απλές συνήθειες που μπορούν να ενισχύσουν αυτή την εμπειρία:
- Να αποκτούμε καθημερινά μια νέα γνώση ή δεξιότητα.
- Να επιλέγουμε στόχους απαιτητικούς αλλά εφικτούς.
- Να πειραματιζόμαστε με δραστηριότητες ή δεξιότητες που δεν έχουμε δοκιμάσει.
- Να απομακρυνόμαστε κάποιες φορές από όσα μας είναι οικεία.
- Να κάνουμε την τακτική άσκηση μέρος της καθημερινής μας ρουτίνας.
Με λίγα λόγια
- Σε αντίθεση με το αρνητικό distress, το οποίο συνδέεται με άγχος και εξάντληση, το eustress είναι μια θετική μορφή στρες που ενισχύει την απόδοση και την ευημερία.
- Προκλήσεις που μας δίνουν ενθουσιασμό και κίνητρο, όπως η απόκτηση νέων δεξιοτήτων ή η ανάληψη νέων ευθυνών, μπορούν να οδηγήσουν σε θετικό στρες.
- Μέσα από το eustress καλλιεργούνται η αυτοπεποίθηση και η ψυχική ανθεκτικότητα, στοιχεία που μας στηρίζουν ώστε να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες και να εξελισσόμαστε.
- Για να ενισχυθεί το eustress, μπορούν να βοηθήσουν πρακτικές όπως ο καθορισμός ρεαλιστικών στόχων και η συστηματική σωματική άσκηση.
- Η ανάληψη καινούργιων εργασιακών έργων, η εκμάθηση ξένων γλωσσών και η άσκηση αποτελούν παραδείγματα θετικού στρες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/eustress-i-morfi-stres-poy-mporei-na-se-kanei-na-petycheis/22987
