Η ψυχοδιαιτολογία, ένας αναπτυσσόμενος επιστημονικός κλάδος, διερευνά τον δεσμό της διατροφής με την ψυχική υγεία και τον τρόπο με τον οποίο οι τροφές σχετίζονται με τη διάθεση και τις ψυχολογικές λειτουργίες. Η κλινική διαιτολόγος Κρίστιν Κιρκπάτρικ και άλλοι ειδικοί τονίζουν ότι η ποιότητα των γευμάτων επηρεάζει σημαντικά τη διάθεση, μέσα από βιολογικές και νευροχημικές διεργασίες.
Η συχνή κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων προϊόντων έχει συσχετιστεί με περισσότερα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης. Αντίθετα, οι φυτικές ίνες και τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα ενδέχεται να ενισχύσουν την ψυχική ευεξία. Για την υποστήριξη της ψυχικής υγείας προτείνονται τροφές όπως τα λιπαρά ψάρια, τα φρούτα και τα λαχανικά, ενώ συνιστάται να περιορίζονται η ζάχαρη και τα επεξεργασμένα τρόφιμα.
Η
Ψυχο-διαιτολογία
είναι ένας ανερχόμενος κλάδος που διερευνά τη σχέση ανάμεσα στη
διατροφή
και την
ψυχική υγεία.
Εστιάζει στο πώς όσα καταναλώνουμε μπορούν να επηρεάσουν τη διάθεση, τη συμπεριφορά και την ψυχολογική λειτουργία, αλλά και στο πώς ισχύει το αντίστροφο.
Συναφείς προσεγγίσεις: ποιες είναι οι διαφορές
Για να προσδιοριστεί καλύτερα τι περιλαμβάνει η Ψυχο-διαιτολογία, χρειάζεται να διακριθεί από τρεις έννοιες που σχετίζονται με αυτήν:
Ψυχιατρική διατροφή
Πρόκειται για επιστημονική προσέγγιση που διερευνά τον ρόλο της διατροφής ως συμπληρώματος στις καθιερωμένες θεραπείες για ψυχικές διαταραχές. Δεν παίρνει τη θέση της φαρμακευτικής αγωγής ή της ψυχοθεραπείας, ωστόσο, ως μέρος ενός ολοκληρωμένου σχεδίου αντιμετώπισης, μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της συνολικής αποτελεσματικότητας της θεραπείας.
Διατροφική ψυχολογία
Μελετά τη σύνδεση ανάμεσα στις καθημερινές επιλογές φαγητού και στις συμπεριφορές, τα συναισθήματα και τους ψυχολογικούς παράγοντες. Σε αυτούς περιλαμβάνονται τα κίνητρα που σχετίζονται με το φαγητό, καθώς και η σχέση του με το άγχος, τη διάθεση και την αυτοπεποίθηση.
Ψυχο-διαιτολογία
Αξιοποιεί γνώσεις από τη διαιτολογία και την ψυχολογία, με σκοπό να υποστηρίξει την καθημερινή διατροφή και τη συνολική ευεξία,
Η Κρίστιν Κιρκπάτρικ, κλινική διαιτολόγος στην Cleveland Clinic, αναφέρει ότι αυξανόμενος όγκος ερευνητικών στοιχείων συνδέει πλέον άμεσα το φαγητό με θετικές ή αρνητικές επιδράσεις στην ψυχική υγεία. Μεταξύ των παραγόντων που εμπλέκονται είναι η φλεγμονή, ο τρόπος με τον οποίο η ζάχαρη επηρεάζει το μικροβίωμα, καθώς και το αν υπάρχουν αντιοξειδωτικά και πρόσθετες ουσίες.
Η επίδραση της διατροφής στη διάθεση και την ψυχική ισορροπία
Όπως έχει ήδη σημειωθεί, ολοένα περισσότερα επιστημονικά δεδομένα καταδεικνύουν πως η ποιότητα της τροφής διαμορφώνει βιολογικές, νευροχημικές και μικροβιακές διεργασίες, οι οποίες στη συνέχεια επηρεάζουν τη διάθεση και τις ψυχολογικές λειτουργίες.
Υπερεπεξεργασμένα προϊόντα και δυσμενείς επιδράσεις στη διάθεση
Ενδεικτικά, μελέτες καταγράφουν ότι η μεγάλη κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων, όπως γλυκά σνακ, αναψυκτικά και έτοιμα βιομηχανικά γεύματα, σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους. Σε συστηματικές αναλύσεις, όσοι τρώνε περισσότερα τέτοια προϊόντα εμφανίζουν έως και 22‑50% υψηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης από εκείνους που τα καταναλώνουν λιγότερο.
Φυτικές ίνες, μικροβίωμα και ψυχική υγεία
Τα όσπρια, τα προϊόντα ολικής άλεσης και τα λαχανικά παρέχουν φυτικές ίνες, η πρόσληψη των οποίων έχει συνδεθεί με μικρότερη συχνότητα συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης. Η σχέση αυτή ενδέχεται να οφείλεται στη βελτίωση του εντερικού μικροβιώματος και των μεταβολιτών που συμμετέχουν στον άξονα εντέρου–εγκεφάλου.
Η επικοινωνία του εντέρου με τον εγκέφαλο
Έρευνες δείχνουν ότι το εντερικό μικροβίωμα ανταλλάσσει σήματα με τον εγκέφαλο μέσω ανοσολογικών και νευροχημικών οδών, με συνέπειες για τη συναισθηματική λειτουργία και τη διάθεση. Η κακή υγεία του εντέρου έχει συσχετιστεί με συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης. Αντίθετα, η υποστήριξη ενός υγιούς μικροβιώματος με διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες και προβιοτικά μπορεί να συμβάλει στη ρύθμιση της συγκεκριμένης σύνδεσης.
Η Κρίστιν Κιρκπάτρικ σημειώνει ότι η μεσογειακή διατροφή συνδέεται με λιγότερα συμπτώματα κατάθλιψης, καθώς περιλαμβάνει άφθονες φυτικές τροφές, ελαιόλαδο, ωμέγα‑3 λιπαρά οξέα και άπαχη πρωτεΐνη. Επίσης, η πρόσληψη βιταμίνης D —που, σύμφωνα με μετα-αναλύσεις, συμβάλλει στη ρύθμιση της σεροτονίνης— και ιχθυελαίου, το οποίο περιορίζει τη φλεγμονή στο νευρικό σύστημα, φαίνεται να υποστηρίζει τη μείωση του άγχους και τη βελτίωση της διάθεσης.
Ποιες τροφές μπορούν να ενισχύσουν την ευτυχία
Η Μισέλ Ρουθενστάιν, διαιτολόγος-διατροφολόγος με ειδίκευση στην προληπτική καρδιολογία (Entirely Nourished), προτείνει συγκεκριμένα τρόφιμα για την ενίσχυση της ψυχικής ευεξίας. Οι επιλογές αυτές έχουν μελετηθεί για τη θετική τους συμβολή στη διάθεση και στη λειτουργία του εγκεφάλου:
- Ψάρια με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, όπως σολομός και σαρδέλες: Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα EPA και DHA συμβάλλουν στην επικοινωνία των νευρώνων και διαθέτουν αντιφλεγμονώδη δράση.
- Πηγές πολυφαινολών: Βατόμουρα, μήλα, καρύδια, μαύρη σοκολάτα και βότανα, όπως η μέντα, περιέχουν αντιοξειδωτικά που στηρίζουν την υγεία του εγκεφάλου.
- Διατροφή με άφθονες φυτικές ίνες. Όσπρια, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης είναι πλούσια σε φυτικές ίνες και ενισχύουν τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου. Αυτά επιδρούν θετικά στον άξονα εντέρου-εγκεφάλου και ενδέχεται να συμβάλουν στη ρύθμιση του άγχους και της διάθεσης.
- Ζυμωμένα τρόφιμα και προβιοτικά. Η κατανάλωση γιαουρτιού, κεφίρ και άλλων τροφών με προβιοτικά στηρίζει ένα υγιές εντερικό περιβάλλον. Η μικροβιακή ισορροπία έχει συνδεθεί με καλύτερη ψυχική ευεξία.
Τρόφιμα και συστατικά που είναι καλό να περιορίσετε
Η αυξημένη πρόσληψη υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, πρόσθετης ζάχαρης και «δημιουργημένων» υδατανθράκων έχει συσχετιστεί με μεγαλύτερο κίνδυνο άγχους και κατάθλιψης. Δεν υποδηλώνει, ωστόσο, ότι ένα συγκεκριμένο τρόφιμο «προκαλεί» ψυχική διαταραχή. Αναδεικνύει ότι οι διατροφικές επιλογές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, το οποίο επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου και την ψυχική ισορροπία.
Επιπλέον, για την προστασία της ψυχικής υγείας, οι ειδικοί προτείνουν να περιορίζετε
- τη ζάχαρη
- τα επεξεργασμένα δημητριακά
- καθώς και το αλκοόλ
Σημαντικό ρόλο έχουν επίσης η σταθερή ρουτίνα ύπνου, η συστηματική άσκηση και η διαχείριση του στρες. Η Ρουθενστάιν επισημαίνει ότι η συνειδητή διατροφή, σε συνδυασμό με τη διαχείριση του άγχους, μπορεί να συμβάλει στο να αισθάνεστε πιο ισορροπημένοι, με περισσότερη ενέργεια και μεγαλύτερη συναισθηματική ανθεκτικότητα.
Φωτογραφία: istock
Τα βασικά σημεία
- Η ψυχο-διαιτολογία μελετά πώς συνδέονται η διατροφή και η ψυχική υγεία, καθώς και την επίδραση των τροφών στη διάθεση και την ψυχολογική λειτουργία.
- Η μεγαλύτερη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συνδέεται με περισσότερα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης. Αντίθετα, τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και οι φυτικές ίνες υποστηρίζουν την ψυχική ευεξία.
- Λιπαρά ψάρια, φρούτα, λαχανικά και ζυμωμένα τρόφιμα ευνοούν την ψυχική υγεία, ενώ συνιστάται ο περιορισμός της ζάχαρης και των επεξεργασμένων προϊόντων.
- Η ποιότητα της διατροφής επηρεάζει βιολογικές και νευροχημικές διεργασίες που σχετίζονται με τη διάθεση, μεταξύ άλλων μέσω του άξονα εντέρου-εγκεφάλου.
- Η μεσογειακή διατροφή και η υποστήριξη ενός υγιούς μικροβιώματος συμβάλλουν στη μείωση των συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/psycho-diaitologia-poies-trofes-apogeionoyn-ti-diathesi-mas-kai-poia-systatika-mas-vythizoyn/17032
