Η λιπώδης νόσος του ήπατος, που παλιότερα συναντούσαμε κυρίως στους ενήλικες, εμφανίζεται πλέον και σε παιδιά, ακόμη και από την ηλικία των πέντε ετών. Η ανησυχητική αύξηση συνδέεται με κακές διατροφικές επιλογές και περιορισμένη κίνηση, παράγοντες που οδηγούν σε σοβαρές συνέπειες, όπως φλεγμονή και ηπατική ανεπάρκεια.
Η κατανάλωση πολλών επεξεργασμένων τροφίμων και ζάχαρης, μαζί με την υποχώρηση της σωματικής άσκησης, επιβαρύνουν την εικόνα. Επειδή συχνά δεν υπάρχουν εμφανή σημάδια, η διάγνωση δεν είναι εύκολη. Η πρόληψη βασίζεται κυρίως σε αλλαγές στη διατροφή και στις καθημερινές συνήθειες, ώστε τα παιδιά να υιοθετούν υγιεινό τρόπο ζωής από μικρή ηλικία.
Για να αποτραπούν μη αναστρέψιμες βλάβες στο ήπαρ, είναι ζωτικής σημασίας να υπάρξει παρέμβαση εγκαίρως.
Για ποιους λόγους πληθαίνουν τα παιδιά με λίπος στο συκώτι;
Η λιπώδης ηπατική νόσος πλήττει πλέον και παιδιά μόλις πέντε ετών, ενώ στο παρελθόν θεωρούνταν πρόβλημα που αφορούσε τους ενήλικες. Η εξάπλωσή της φαίνεται να σχετίζεται με τις σύγχρονες διατροφικές επιλογές και την έλλειψη κίνησης, γεγονός που καθιστά αναγκαίες άμεσες αλλαγές στον τρόπο ζωής για την πρόληψη μόνιμων βλαβών.
Η λιπώδης νόσος του ήπατος, που παλαιότερα συνδεόταν κυρίως με τις ανθυγιεινές συνήθειες των ενηλίκων, εντοπίζεται πλέον με αυξανόμενη συχνότητα σε μικρά παιδιά, ακόμη και πριν από τη σχολική ηλικία. Η νόσος μπορεί να επιφέρει:
- φλεγμονή,
- ουλές στο ήπαρ και,
- σε βαριές περιπτώσεις, ηπατική ανεπάρκεια,
Η αύξηση των περιστατικών αποδίδεται στις σύγχρονες συνήθειες ζωής. Για τις αιτίες, τους κινδύνους και τους τρόπους πρόληψης μιλά η Δρ. Orly Ishach-Adiv, επικεφαλής του τμήματος παιδιατρικής γαστρεντερολογίας και διατροφής στο Hillel Yaffe Medical Center.
Πώς ορίζεται η λιπώδης νόσος του ήπατος;
Το συκώτι επιτελεί σημαντικές λειτουργίες:
- φιλτράρει τις τοξίνες,
- αποθηκεύει σάκχαρα,
- επεξεργάζεται τα λίπη και
- συμβάλλει στη ρύθμιση του μεταβολισμού.
Η συγκέντρωση υπερβολικού λίπους στο ήπαρ μπορεί, ωστόσο, να οδηγήσει σε φλεγμονή και ουλές. Σε ιδιαίτερα σοβαρές περιπτώσεις ενδέχεται να εμφανιστούν κίρρωση ή καρκίνος του ήπατος.
«Η λιπώδης ηπατική νόσος εμφανίζεται όταν η διήθηση λίπους στο ήπαρ υπερβαίνει τα φυσιολογικά επίπεδα. Στα αρχικά στάδια, μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή. Σε προχωρημένες περιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσει σε ίνωση, κίρρωση και ακόμη και απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές όπως ο καρκίνος του ήπατος», εξηγεί η Δρ. Ishach-Adiv.
Η κατανάλωση αλκοόλ θεωρούνταν παλαιότερα η βασική σύνδεση με τη νόσο. Σήμερα, όμως, η πάθηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη μεταβολική διαταραχή, στην οποία περιλαμβάνονται:
- η παχυσαρκία,
- ο διαβήτης,
- η υπέρταση και
- οι καρδιαγγειακές παθήσεις,
Για τον λόγο αυτό, η επίσημη ονομασία της είναι Σχετιζόμενη με τον Μεταβολισμό Νόσος του Ήπατος (MASLD).
«Πρόκειται για μια αυξανόμενη επιδημία στον δυτικό κόσμο. Είναι μέρος της αύξησης των μη μεταδοτικών ασθενειών, όπως οι καρδιαγγειακές παθήσεις, ο διαβήτης, η υπέρταση, οι αυτοάνοσες διαταραχές και οι χρόνιες φλεγμονώδεις ασθένειες», προειδοποιεί η ειδικός.
Η ανησυχητική εξάπλωση της νόσου στα παιδιά
Τις τελευταίες δεκαετίες έχει αυξηθεί η παιδική παχυσαρκία, με αντίστοιχη άνοδο των περιστατικών λιπώδους ηπατικής νόσου σε παιδιά. Η Δρ. Ishak-Adib, που έχει 30 χρόνια εμπειρίας, περιγράφει τη μεγάλη αύξηση των παιδιατρικών περιστατικών. «Δεν το είδα ποτέ αυτό στην αρχή της καριέρας μου», τονίζει, και συνεχίζει:
«Τώρα, είναι συνηθισμένο, ακόμη και σε παιδιά χωρίς υπερβολικό βάρος. Μεταξύ των παχύσαρκων παιδιών, έως και το 40% αναπτύσσουν λιπώδη ηπατική νόσο. Αυτήν τη στιγμή θεραπεύω παιδιά πέντε και οκτώ ετών με την πάθηση, κάτι πρωτόγνωρο στο παρελθόν. Ήταν σπάνιο να διαγνωστεί ένα 15χρονο με λιπώδη ηπατική νόσο, αλλά σήμερα είναι ρουτίνα»
Πώς σχετίζονται διατροφή, συνήθειες ζωής και γονίδια
Οι σύγχρονες διατροφικές συνήθειες περιλαμβάνουν συχνά μεγάλες ποσότητες από:
- επεξεργασμένα τρόφιμα,
- κορεσμένα λιπαρά,
- ζαχαρούχα ποτά και
- κόκκινο ή επεξεργασμένο κρέας,
και, σε συνδυασμό με τη λιγότερη σωματική δραστηριότητα, συμβάλλουν ουσιαστικά στην άνοδο της λιπώδους νόσου του ήπατος στα παιδιά.
«Οι δυτικές δίαιτες είναι γεμάτες με επεξεργασμένα τρόφιμα και ανθυγιεινά λίπη, ενώ η πρόσληψη λαχανικών, φρούτων, οσπρίων και δημητριακών ολικής αλέσεως παραμένει χαμηλή. Δεν έχει να κάνει μόνο με το τι τρώμε, αλλά και με το τι δεν κάνουμε. Τα παιδιά σήμερα κινούνται λιγότερο από ποτέ. Ένας καθιστικός τρόπος ζωής, με υπερβολικό χρόνο στην οθόνη και λίγη σωματική δραστηριότητα, επηρεάζει άμεσα την ενεργειακή ισορροπία», εξηγεί η Δρ. Ishach-Adiv.
Τα γονίδια ενδέχεται να συμβάλλουν, ωστόσο δεν αποτελούν τον βασικό παράγοντα. «Ορισμένες περιπτώσεις προέρχονται από γενετικές διαταραχές, αλλά αυτές είναι σπάνιες», σημειώνει. Η πάθηση μπορεί να εμφανιστεί και σε παιδιά με φυσιολογικό ή χαμηλό ΔΜΣ, όταν υπάρχει:
- αντίσταση στην ινσουλίνη,
- αυξημένα λιπίδια στο αίμα ή
- γενετική προδιάθεση.
Πώς γίνεται η διάγνωση της λιπώδους νόσου του ήπατος;
Η λιπώδης νόσος του ήπατος αναφέρεται συχνά ως «σιωπηλή ασθένεια», καθώς τις περισσότερες φορές δεν συνοδεύεται από εμφανή συμπτώματα. «Ένα παιδί ή ένας ενήλικας μπορεί να έχει λιπώδη ηπατική νόσο χωρίς να το καταλάβει. Αναπτύσσεται αθόρυβα και δεν προκαλεί ενόχληση μέχρι να εμφανιστούν επιπλοκές», αναφέρει η ειδικός. Σε πολλές περιπτώσεις η πάθηση εντοπίζεται σε εξετάσεις ρουτίνας, κυρίως σε παιδιά με υπερβάλλον βάρος ή ανεξήγητα συμπτώματα.
«Οι υπέρηχοι σε συνδυασμό με τις εξετάσεις αίματος μπορούν να αποκαλύψουν λιπώδη διήθηση στο ήπαρ. Τα αυξημένα ηπατικά ένζυμα στις εξετάσεις αίματος μπορεί επίσης να σηματοδοτούν την ασθένεια. Μερικές φορές, τα παιδιά διαγιγνώσκονται μετά από εξέταση για άσχετο στομαχικό πόνο», προσθέτει η Δρ. Ishach-Adiv. Η έγκαιρη διάγνωση είναι ζωτικής σημασίας, καθώς οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να αποτρέψουν μη αναστρέψιμες βλάβες.
Θεραπεία: Πρόληψη και αλλαγές στον τρόπο ζωής
Η λιπώδης νόσος του ήπατος δεν αποτελεί καταδίκη, αλλά ένδειξη που χρειάζεται προσοχή. «Λέω στις οικογένειες ότι αυτή είναι μια ευκαιρία να κάνουν αλλαγές πριν να είναι πολύ αργά. Είναι μια ευκαιρία να προσαρμόσουν όχι μόνο τις συνήθειες του παιδιού αλλά και ολόκληρης της οικογένειας. Πολλές φορές, τα αδέρφια και οι γονείς υιοθετούν επίσης πιο υγιεινούς τρόπους ζωής», τονίζει η Δρ. Ishach-Adiv.
Η βασική αντιμετώπιση δεν είναι η φαρμακευτική αγωγή, αλλά η αλλαγή στη διατροφή και στον τρόπο ζωής. «Μερικά παιδιά με σοβαρή παχυσαρκία ή μεταβολικό σύνδρομο μπορεί να λάβουν θεραπείες απώλειας βάρους και υπάρχουν αντίστοιχες επιλογές για ενήλικες. Ωστόσο, η καλύτερη μακροπρόθεσμη λύση παραμένει η υγιεινή διατροφή και η τακτική σωματική δραστηριότητα», υπογραμμίζει.
Οι διατροφικές συστάσεις προβλέπουν να αντικατασταθούν τα επεξεργασμένα τρόφιμα με μια πιο φυσική, μεσογειακού τύπου διατροφή, πλούσια σε:
- λαχανικά,
- φρούτα,
- όσπρια και
- δημητριακά ολικής αλέσεως.
«Η μείωση των ζωικών λιπών, η αποφυγή συντηρητικών και τεχνητών χρωμάτων και η προτεραιότητα στα φυτικά λίπη βελτιώνουν σημαντικά τη λειτουργία του ήπατος στα παιδιά», εξηγεί η Δρ. Ishach-Adiv.
Η έγκαιρη παρέμβαση κάνει ευκολότερη τη διατήρηση υγιεινών συνηθειών. «Το να πείσεις έναν 15χρονο να σταματήσει να πίνει σοκολατούχο γάλα και να τρώει υγιεινά είναι πρόκληση. Αλλά αν οι υγιεινές διατροφικές συνήθειες ενσταλάσσονται νωρίς, γίνονται δεύτερη φύση. Τα σώματά μας στέλνουν προειδοποιητικά σήματα -απλώς πρέπει να ακούμε και να ενεργούμε προτού συμβεί μη αναστρέψιμη βλάβη», καταλήγει η Δρ. Ishach-Adiv.
Πηγές: Ynetnews.com, American Livef Foundation, Boston Children’s Hospital
Τα βασικά σημεία για τη λιπώδη νόσο του ήπατος
- Η λιπώδης νόσος του ήπατος, που άλλοτε θεωρούνταν κυρίως πρόβλημα των ενηλίκων, αφορά πλέον και παιδιά, με περιστατικά ακόμη και σε ηλικία πέντε ετών· η αύξηση συνδέεται με ανθυγιεινή διατροφή και καθιστική ζωή.
- Η νόσος μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρές επιπλοκές, μεταξύ των οποίων φλεγμονή, ουλές στο ήπαρ και κίρρωση, ενώ σημαντικό παράγοντα κινδύνου αποτελεί η παιδική παχυσαρκία.
- Η αυξημένη κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων και ζάχαρης στις σύγχρονες δίαιτες, μαζί με τη μειωμένη σωματική δραστηριότητα, συμβάλλει στην αύξηση των περιστατικών λιπώδους νόσου στα παιδιά.
- Η νόσος συχνά δεν δίνει εμφανή συμπτώματα, γεγονός που δυσκολεύει τη διάγνωση· συνήθως ανακαλύπτεται σε εξετάσεις ρουτίνας.
- Η πρόληψη και η αντιμετώπιση βασίζονται σε αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής, με έμφαση σε μια υγιεινή, μεσογειακή διατροφή που περιλαμβάνει φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής αλέσεως.
- Η παρέμβαση από νωρίς είναι καθοριστική για να αποφευχθούν μη αναστρέψιμες βλάβες στο ήπαρ.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/paidi-goneis/lipos-sto-sykoti-giati-ektoxeythike-sta-paidia-pos-na-thorakisoyme-toys-mikroys-mas/277
