Γόνατα και γήρανση: Είναι αναπόφευκτος ο πόνος; Τι δείχνουν τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα

Η άποψη ότι τα προβλήματα στα γόνατα είναι αναπόφευκτο κομμάτι της γήρανσης είναι «εντελώς μύθος», σύμφωνα με ειδικούς. Η ηλικία από μόνη της δεν καταδικάζει τα γόνατα: η φυσική δραστηριότητα και η μυϊκή ενδυνάμωση μπορεί να παίξουν σημαντικό ρόλο στην υγεία τους.

Πολλοί πιστεύουν ότι μεγαλώνοντας δεν μπορούν να τρέχουν ή να κάνουν άλλες ασκήσεις υψηλής έντασης χωρίς να εμφανίσουν πόνο ή αρθρίτιδα. «Υπάρχει μια ευρέως διαδεδομένη παρανόηση ότι, όσο μεγαλώνουμε, τα γόνατά μας είναι καταδικασμένα», λέει η Abigail Campbell, MD, αθλητίατρος ορθοπαιδικός και συνδιευθύντρια του Women’s Sports Medicine Center στο NYU Langone.

Οι γυναίκες μπορεί να χάσουν οστική πυκνότητα λόγω ορμονικών διακυμάνσεων, ενώ ο χόνδρος τείνει να λεπταίνει με την ηλικία, σημειώνει η Dr. Campbell. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ο πόνος στα γόνατα είναι αναπόφευκτος. Μάλιστα, πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η καθιστική ζωή και η περιορισμένη κίνηση μπορεί να έχουν μεγαλύτερη σημασία από την ηλικία.

Μελέτη του 2025 στο Frontiers in Public Health εξέτασε τη σχέση μεταξύ καθιστικής συμπεριφοράς, σωματικής δραστηριότητας και οστεοαρθρίτιδας, ιδιαίτερα στο γόνατο. Ανέλυσε στοιχεία από την National Health and Nutrition Examination Survey για περισσότερα από 24.000 άτομα σε διάστημα 13 ετών. Τα άτομα με διάγνωση οστεοαρθρίτιδας είχαν υψηλότερα επίπεδα καθιστικής συμπεριφοράς και χαμηλότερα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας.

Επιπλέον, μελέτη του 2023 στο Arthritis & Rheumatology εξέτασε περισσότερους από 2.600 συμμετέχοντες, αξιολογώντας τη σχέση μεταξύ προπόνησης δύναμης, πόνου στο γόνατο και οστεοαρθρίτιδας. Οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτηματολόγιο για το ιστορικό τους στην προπόνηση δύναμης και οι ερευνητές επανήλθαν οκτώ χρόνια αργότερα. Όσοι είχαν ασχοληθεί με την προπόνηση ανέφεραν λιγότερο συχνό πόνο στο γόνατο, γεγονός που υποδεικνύει όφελος για τη μελλοντική υγεία των γονάτων.

Γιατί τα γόνατα είναι ευάλωτα στον πόνο

Το γόνατο είναι μία από τις πιο καταπονημένες αρθρώσεις του σώματος και μπορεί να αντιδράσει ακόμη και σε μικρές αλλαγές. Σε αντίθεση με το ισχίο, που είναι άρθρωση τύπου σφαίρας και κοιλότητας, το γόνατο λειτουργεί ως άρθρωση-μεντεσές και είναι λιγότερο προστατευμένο, εξηγεί η Dr. Campbell. Παράλληλα, καλείται να σηκώνει το βάρος του σώματος κατά την κίνηση. Η επιγονατίδα μπορεί να δεχτεί φορτίο από 0,5 έως σχεδόν 10 φορές το σωματικό βάρος ακόμη και στις συνηθισμένες καθημερινές δραστηριότητες.

Έτσι, αδυναμία, δυσκαμψία ή αλλαγές στον τρόπο που κινείται το σώμα μπορεί να γίνουν γρήγορα αισθητές στο γόνατο. Για παράδειγμα, ένα διάστρεμμα στον αστράγαλο που περιορίζει τη χρήση του ποδιού για έναν μήνα μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια δύναμης στον τετρακέφαλο. Αυτό ενδέχεται να επηρεάσει την κίνηση της επιγονατίδας και να προκαλέσει τριβή και πόνο.

«Το γόνατο έχει πολύ ευμετάβλητη διάθεση», λέει η Dr. Campbell. Πολλοί, ωστόσο, εκλαμβάνουν έναν συχνά αντιμετωπίσιμο πόνο ως αναπόφευκτη φθορά λόγω ηλικίας.

Οι αιτίες του πόνου δεν περιορίζονται στη γήρανση

Η αρθρίτιδα είναι η συχνότερη αιτία πόνου στο γόνατο στους μεγαλύτερους ενήλικες, ιδίως μετά τα 50, και το γόνατο είναι μία από τις συχνότερες θέσεις εμφάνισής της. «Οι γυναίκες έχουν 1,5 έως δύο φορές υψηλότερο επιπολασμό αρθρίτιδας στο γόνατο από τους άνδρες και δεν γνωρίζουμε πλήρως το γιατί», λέει η Dr. Campbell. «Υπάρχουν κάποιες μελέτες σε γυναίκες 50 ετών και άνω που δείχνουν ότι σχεδόν οι μισές έχουν κάποια μορφή αρθρίτιδας στην ακτινογραφία τους».

Η συχνή άσκηση υψηλής επιβάρυνσης, όπως το τρέξιμο, χωρίς παράλληλη ενδυνάμωση μπορεί επίσης να καταπονεί το σώμα και να συμβάλλει στον πόνο. «Το σώμα απορροφά πολύ κραδασμό όταν τρέχεις», ιδιαίτερα τα γόνατα, λέει η Patricia Greaves, CPT, personal trainer με έδρα το Long Island της Νέας Υόρκης και μέλος της πρωτοβουλίας WH Strength in Diversity.

Ωστόσο, «δεν υπάρχουν δεδομένα που να υποστηρίζουν ότι το τρέξιμο προκαλεί αρθρίτιδα ή επιδεινώνει την αρθρίτιδα», λέει η Dr. Campbell. Μπορεί απλώς να κάνει τα συμπτώματα πιο αισθητά. «Θα μπορούσατε να τρέξετε έναν μαραθώνιο αύριο και η αρθρίτιδά σας δεν θα είναι χειρότερη την επόμενη μέρα, αλλά πιθανότατα τα γόνατά σας θα αντιδράσουν», προσθέτει. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι προκλήθηκε βλάβη· μπορεί απλώς η δραστηριότητα να μην άρεσε στα γόνατα.

«Όταν αρχίζει η εμμηνόπαυση, πολλά πράγματα που συνέβαιναν σιωπηλά στο σώμα αρχίζουν να γίνονται αισθητά», λέει η Dr. Campbell. Ένας παλιός τραυματισμός, όπως ρήξη μηνίσκου στα 28 που δεν είχε προκαλέσει συμπτώματα για δεκαετίες, μπορεί να αρχίσει να ενοχλεί την περίοδο της εμμηνόπαυσης.

Δεν είναι σαφές τι ακριβώς στην εμμηνόπαυση μπορεί να προκαλέσει πόνο στις αρθρώσεις. Ίσως να σχετίζεται με τις ορμονικές μεταβολές, ιδιαίτερα με τη μείωση των οιστρογόνων. Οι αλλαγές αυτές μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο χαμηλότερης οστικής πυκνότητας. Η λέπτυνση των οστών ενδέχεται να αυξήσει την πιθανότητα οστεοπόρωσης, οστεοπενίας και καταγμάτων που μπορεί να οδηγήσουν σε πόνο στο γόνατο. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να επιβεβαιωθεί αυτό, προσθέτει η Dr. Campbell.

Πόνο μπορεί να εμφανίσουν και μεγαλύτεροι ενήλικες με παλιούς τραυματισμούς, όπως ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου (ACL) ή μηνίσκου, αν δεν κάνουν τακτικά ασκήσεις ενδυνάμωσης ή αποκατάστασης, λέει η Winnie Yu, DPT, CSCS, αθλητική και ορθοπαιδική φυσικοθεραπεύτρια στο Bespoke Physical Therapy στη Νέα Υόρκη. Οι ρήξεις μηνίσκου —του ιστού που λειτουργεί ως «μαξιλάρι» ανάμεσα στο μηριαίο και την κνήμη— ή η εκδήλωση συμπτωμάτων από παλιό τραυματισμό είναι επίσης συχνότερες με την ηλικία, ακόμη και από τη δεκαετία των 30. «Ο ιστός γίνεται πιο μαλακός και σκίζεται πιο εύκολα», λέει η Dr. Campbell. «Μπορεί να αρκεί μια λάθος στροφή για να προκαλέσει συμπτώματα ή να επιδεινώσει τη ρήξη».

Μυϊκές ανισορροπίες μπορεί να προκαλέσουν πόνο τόσο σε αθλητικά όσο και σε καθιστικά άτομα, λέει η Yu. Η δυσκαμψία στον αστράγαλο ή στο ισχίο, ιδίως σε όσους δεν κινούνται πολύ, μπορεί να αλλάξει τον τρόπο βάδισης και να οδηγήσει σε μεγαλύτερη πίεση στη μία πλευρά του σώματος. Περιορισμοί στην κινητικότητα, στους μαλακούς ιστούς ή στους μύες γύρω από τα ισχία, τα γόνατα και τους αστραγάλους μπορεί να «οδηγήσουν σε μυϊκές ανισορροπίες ή σε κακή μηχανική της κίνησης», όπως στο περπάτημα, στο τρέξιμο και σε άλλες μορφές άσκησης, προκαλώντας με τον καιρό πόνο στο γόνατο.

Η βιολογική ηλικία του γόνατος έχει μεγαλύτερη σημασία

Η ιδέα ότι τα προβλήματα στα γόνατα είναι δεδομένα από κάποια ηλικία και μετά είναι «εντελώς μύθος», λέει η Dr. Campbell. Σημασία δεν έχει μόνο η χρονολογική ηλικία της άρθρωσης ή του ατόμου, αλλά και η βιολογική ηλικία, η οποία επηρεάζεται από προηγούμενους τραυματισμούς και τη γενετική.

Ένα άτομο 32 ετών που έχει υποστεί πολλούς τραυματισμούς, έχει χειρουργηθεί στα γόνατα και έχει αφαιρεθεί χόνδρος μπορεί να χρειάζεται περισσότερη προσοχή και να προσαρμόσει την άσκησή του σε δραστηριότητες χαμηλότερης έντασης. Το γόνατό του μπορεί να έχει μεγαλύτερη βιολογική ηλικία και αυξημένο κίνδυνο αρθρίτιδας. Η προπόνησή του μπορεί να διαφέρει από εκείνη ενός 72χρονου με άθικτο χόνδρο και χωρίς ρήξη μηνίσκου.

Η βιολογική ηλικία επηρεάζεται και από τα γονίδια. «Κάποιοι κάνουν τα πάντα σωστά, παραμένουν δραστήριοι και παρ’ όλα αυτά εμφανίζουν αρθρίτιδα στα 40 τους, επειδή είχαν και οι δύο γονείς τους», λέει η Dr. Campbell. Αυτό, όμως, δεν συμβαίνει πάντα.

Ένας άνθρωπος άνω των 70 που τρέχει μαραθώνιο πιθανότατα «έχει χτίσει μια καλή βάση προπόνησης υψηλότερης επιβάρυνσης», λέει η Yu. Πιθανότατα είχε επίσης λίγους τραυματισμούς τις προηγούμενες δεκαετίες, ακολουθεί πρόγραμμα διασταυρούμενης προπόνησης και μπορεί να έχει ευνοϊκή γενετική προδιάθεση. «Είχα ακόμη και ασθενείς με αρθρίτιδα στις ακτινογραφίες που τρέχουν μαραθωνίους», λέει η Dr. Campbell, «και αυτό πραγματικά δεν τους προκαλεί πρόβλημα».

Ο πόνος στο γόνατο δεν είναι πάντα μόνιμος

Το αν μπορεί να υποχωρήσει ο πόνος εξαρτάται συνήθως από το αν οφείλεται σε δομικό ή λειτουργικό πρόβλημα, λέει η Dr. Campbell. Τα δομικά προβλήματα αφορούν την ίδια τη δομή του γόνατος, όπως η φθορά, η απώλεια χόνδρου ή η αρθρίτιδα. Ορισμένα αντιμετωπίζονται: μια ρήξη μηνίσκου, για παράδειγμα, «μπορεί είτε να λειανθεί είτε να αποκατασταθεί, ανάλογα με το μοτίβο της ρήξης». Η αρθρίτιδα δεν μπορεί να διορθωθεί, αλλά υπάρχουν τρόποι να περιοριστεί ο πόνος.

Τα λειτουργικά προβλήματα αφορούν τον τρόπο με τον οποίο δουλεύει το γόνατο. Για παράδειγμα, η άρθρωση ανάμεσα στην επιγονατίδα και το μηριαίο μπορεί να πονά αν η επιγονατίδα δεν κινείται ομαλά μέσα στην αύλακά της καθώς περπατάμε. Αυτό μπορεί να προκαλέσει τριβή, πόνο και φλεγμονή, αλλά μπορεί να αντιμετωπιστεί με φυσικοθεραπεία.

Αν ο πόνος οφείλεται σε κακή μηχανική της κίνησης, περιορισμένη κινητικότητα ή μυϊκή αδυναμία, υπάρχουν τρόποι να ενδυναμωθούν και να αναπτυχθούν οι μύες ώστε να υποχωρήσει, λέει η Yu.

Πώς να διατηρήσετε τα γόνατα δυνατά και υγιή

Η προπόνηση δύναμης αποτελεί βασικό μέσο αντιμετώπισης πολλών τύπων πόνου στο γόνατο, λέει η Dr. Campbell, και δεν είναι ποτέ πολύ αργά —ή πολύ νωρίς— για να ξεκινήσει κανείς. Στόχος είναι «να ενδυναμωθούν οι μύες γύρω από το γόνατο, ώστε να μειωθεί το φορτίο στην άρθρωση, ιδιαίτερα στην επιγονατίδα, που τείνει να είναι η πρώτη άρθρωση που επηρεάζεται στις γυναίκες».

Γυμνάστε συνολικά το κάτω μέρος του σώματος

Οι προπονήσεις δύναμης για το κάτω μέρος του σώματος καλό είναι να περιλαμβάνουν ασκήσεις για όλους τους μύες των ποδιών και όχι μόνο μεμονωμένες κινήσεις του γόνατος, όπως εκτάσεις γονάτου και donkey kicks. Η Yu προτείνει επίσης σύνθετες ασκήσεις, όπως καθίσματα —και καθίσματα με το ένα πόδι μπροστά από το άλλο—, προβολές, ανεβάσματα σε σκαλοπάτι, γέφυρες, έγερση από καθιστή θέση και άρσεις στις μύτες των ποδιών.

Μελέτη του 2024 στο Physiotherapy Practice and Research χώρισε 75 ασθενείς ηλικίας 40 έως 65 ετών με οστεοαρθρίτιδα γόνατος σε τρεις ομάδες. Μία ομάδα έκανε ισοαδρανειακές ασκήσεις με συσκευή σφονδύλου, η οποία προσφέρει αντίσταση, καθώς και πρόγραμμα ασκήσεων στο σπίτι βασισμένο σε καθίσματα. Το πρόγραμμα περιλάμβανε καθίσματα, άρσεις στις μύτες και προβολές με το ένα πόδι. Μια δεύτερη ομάδα έκανε το πρόγραμμα στο σπίτι και ηλεκτροθεραπεία, η οποία μπορεί να βοηθήσει στον πόνο, ενώ η τρίτη έκανε μόνο τις ασκήσεις στο σπίτι, τρεις φορές την εβδομάδα για οκτώ εβδομάδες. Ο συνδυασμός του προγράμματος στο σπίτι και της ηλεκτροθεραπείας με τις ισοαδρανειακές ασκήσεις οδήγησε σε αύξηση της δύναμης και μείωση του πόνου.

Σε μελέτη του 2023 στο Physical Therapy in Scholarly Projects, μια γυναίκα 82 ετών με πόνο στο γόνατο έκανε φυσικοθεραπεία δύο ημέρες την εβδομάδα, για συνολικά έξι συνεδρίες. Οι ασκήσεις περιλάμβαναν γέφυρες, ανεβάσματα σε σκαλοπάτι, πλάγια βήματα, καθίσματα και τριπλή κάμψη, δηλαδή ταυτόχρονη κάμψη ισχίου, γόνατος και αστραγάλου. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, ο πόνος μειώθηκε σημαντικά και βελτιώθηκαν το εύρος κίνησης και η δύναμη στο πάσχον πόδι. Ωστόσο, επρόκειτο για μελέτη περίπτωσης μίας γυναίκας και χρειάζεται περισσότερη έρευνα.

Χρησιμοποιήστε επαρκώς απαιτητικά βάρη

Μερικές φορές, ο πόνος στο γόνατο μπορεί να σχετίζεται και με τη χρήση υπερβολικά μικρού φορτίου στην προπόνηση. «Γενικά, πρέπει να διασφαλίζετε ότι οι μύες γύρω από την άρθρωση του γόνατος, καθώς και η ίδια η άρθρωση, καταπονούνται επαρκώς», λέει η Yu. Προτείνει βάρος με το οποίο να μένουν δύο επαναλήψεις «σε απόθεμα» —δηλαδή να μπορείτε να κάνετε μόνο δύο ακόμη επαναλήψεις με σωστή τεχνική πριν φτάσετε στην εξάντληση. Ορισμένα άτομα, όπως οι μεγαλύτεροι ενήλικες ή όσοι έχουν καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά προβλήματα, μπορεί να χρειάζεται να σηκώνουν μικρότερα βάρη.

Μην παραμελείτε τις ασκήσεις κινητικότητας

Αν κάνετε συστηματικά προπόνηση δύναμης αλλά αισθάνεστε επίμονα δυσκαμψία ή σφίξιμο στα πόδια ή στα γόνατα, ή έχετε περιορισμένο εύρος κίνησης σε κάποια άσκηση, απευθυνθείτε πρώτα σε επαγγελματία υγείας για αξιολόγηση. Η τακτική ένταξη ασκήσεων κινητικότητας μπορεί επίσης να βοηθήσει.

«Οι ασκήσεις κινητικότητας σάς επιτρέπουν να δουλέψετε το εύρος κίνησης και τον έλεγχο μέσα στο εύρος που είναι διαθέσιμο για τις αρθρώσεις του ισχίου και του γόνατος», λέει η Yu. Μπορείτε να προσθέσετε καθημερινά αρκετά σετ από δυναμικές διατάσεις σε καθιστή θέση για τους γλουτούς και τους οπίσθιους μηριαίους, έγερση από καθιστή θέση, καθίσματα με το βάρος του σώματος και ανυψώσεις γονάτων.

Εντάξτε πιλάτες μία ή δύο φορές την εβδομάδα

Η Dr. Campbell προτείνει επίσης πιλάτες, καθώς οι αργές, ελεγχόμενες κινήσεις μπορούν να απομονώσουν και να ενδυναμώσουν τον κορμό και άλλους μύες των ποδιών, όπως τους γλουτούς και τους οπίσθιους μηριαίους. Ανασκόπηση του 2025 στο International Journal of Rheumatic Diseases εξέτασε τις επιδράσεις των πιλάτες σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα γόνατος, σε σύγκριση με την απουσία άσκησης ή με συμβατικές ασκήσεις άρσης, ώθησης και στατικές ασκήσεις. Διαπίστωσε ότι τα πιλάτες μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του πόνου, επιπλέον των συμβατικών ασκήσεων.

Μια ακόμη ανασκόπηση του 2025 στο Annals of Medicine, η οποία εξέτασε την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των πιλάτες σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα γόνατος, διαπίστωσε ότι μπορεί να ανακουφίσουν τον πόνο και να βελτιώσουν τη σωματική λειτουργία. Αν κάνετε προπόνηση δύναμης μερικές φορές την εβδομάδα ή τρέχετε, μπορείτε να προσθέσετε πιλάτες μία ή δύο φορές την εβδομάδα, ώστε να γυμνάσετε «τους βαθύτερους μύες του κορμού και τους μικρούς μύες της λεκάνης και των γλουτών που δεν γυμνάζονται με τις συνηθισμένες ασκήσεις με βάρη και τα μηχανήματα», λέει η Dr. Campbell.

Η Dr. Campbell αναφέρει ότι το YouTube μπορεί επίσης να αποτελέσει καλή πηγή και συστήνει συχνά να αναζητούνται βίντεο με ασκήσεις ενδυνάμωσης των γονάτων για άτομα με αρθρίτιδα. Αν έχετε προϋπάρχον πρόβλημα στο γόνατο, συμβουλευτείτε γιατρό ή ειδικό αθλητιατρικής πριν αλλάξετε το πρόγραμμά σας. Μπορείτε στη συνέχεια να συνεργαστείτε με φυσικοθεραπευτή ή personal trainer για εξατομικευμένο πρόγραμμα που θα «βελτιστοποιήσει τη μακροχρόνια υγεία των γονάτων», λέει η Dr. Campbell.

Μην αποφεύγετε την αερόβια άσκηση υψηλότερης έντασης

Η άσκηση που ανεβάζει τους καρδιακούς παλμούς «υποστηρίζει την ικανότητα του γόνατος να αντέχει φορτίο και κραδασμούς», λέει η Yu. «Όσο περισσότερο μπορεί να κινείται το σώμα με ασφαλή τρόπο, τόσο καλύτερα θα ανταποκρίνεται στις φυσικές διαδικασίες της γήρανσης». Ανασκόπηση του 2025 στο BMJ για την ασφάλεια διαφορετικών μορφών άσκησης σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα γόνατος διαπίστωσε ότι η αερόβια άσκηση —περπάτημα, ποδηλασία ή κολύμβηση— είχε τα μεγαλύτερα οφέλη για τον πόνο, τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής.

Μπορεί να βοηθήσει και η αερόβια άσκηση υψηλής έντασης. Ανασκόπηση του 2025 στο Frontiers in Physiology εξέτασε την επίδραση της προπόνησης υψηλής έντασης στη δύναμη της κάμψης του γόνατος —την κίνηση κατά την οποία φέρνουμε το πέλμα προς τους γλουτούς— και στην ποιότητα ζωής ατόμων με οστεοαρθρίτιδα γόνατος. Διαπίστωσε ότι η άσκηση υψηλής έντασης, όπως η διαλειμματική προπόνηση υψηλής έντασης (HIIT), βελτιώνει σημαντικά τη δύναμη στην κάμψη του γόνατος, τη δύναμη στην πρέσα ποδιών, τον πόνο και άλλα συμπτώματα, καθώς και την ποιότητα ζωής.

Η American Heart Association (AHA) συστήνει τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης δραστηριότητας την εβδομάδα, όπως περπάτημα, ποδηλασία, κωπηλασία ή κολύμβηση, ή 75 λεπτά άσκησης έντονης έντασης, όπως τρέξιμο.

Η τακτική άσκηση βοηθά επίσης στη διαχείριση του βάρους. Αυτό έχει σημασία για τον πόνο στο γόνατο, καθώς η αρθρίτιδα του γόνατος έχει συνδεθεί με την παχυσαρκία, η οποία αναγκάζει τα γόνατα να σηκώνουν μεγαλύτερο φορτίο, λέει η Dr. Campbell.

Προγραμματίστε ημέρες ξεκούρασης

Η ξεκούραση είναι επίσης απαραίτητη, ιδιαίτερα με την πάροδο της ηλικίας. Στα 58 της, η Greaves αφήνει δύο ημέρες ανάμεσα στις προπονήσεις ποδιών και δεν γυμνάζεται στο μέγιστο της έντασης. «Δεν προσπαθώ να καταρρίψω ρεκόρ», λέει. «Αν νιώσω ότι έχω φτάσει στο όριό μου στην άρση βαρών, δεν θα πιέσω περισσότερο τον εαυτό μου». Σηκώνει αρκετό βάρος ώστε να παραμένει δυνατή, χωρίς να το παρακάνει. Αν έχετε πιάσιμο μετά από προπόνηση του κάτω μέρους του σώματος, «περιμένετε μέχρι να υποχωρήσει», προσθέτει. Αν μια κίνηση προκαλεί περισσότερο πόνο ή συμπτώματα, σταματήστε και μην προσπαθείτε να τα αγνοήσετε.

Τελικά, το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε για τα γόνατά σας είναι να συνεχίσετε να κινείστε, λέει η Greaves. Ξεκινήστε σταδιακά και δοκιμάστε ασκήσεις που ταιριάζουν στο σώμα σας. Ποτέ δεν είναι αργά για να αρχίσετε να γυμνάζεστε. «Δεν πιστεύω ότι πρέπει να κυνηγάμε τη νεότητα, αλλά πιστεύω ότι καθώς μεγαλώνουμε πρέπει να νιώθουμε όσο καλύτερα γίνεται», λέει η Greaves.

Αν έχετε πόνο ή προϋπάρχον πρόβλημα στο γόνατο, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας πριν ξεκινήσετε ή τροποποιήσετε ένα πρόγραμμα άσκησης.