Η έρευνα του Πανεπιστημίου Tufts αποδεικνύει πόσο σημαντικές είναι οι βιταμίνες Β για την υγεία της καρδιάς και του εγκεφάλου. Οι βιταμίνες της ομάδας, ανάμεσά τους η Β12 και το φυλλικό οξύ, επιδρούν με διαφορετικούς τρόπους στην γνωστική λειτουργία και στην καρδιαγγειακή υγεία. Ειδική αναφορά γίνεται στην ανεπάρκεια Β12, η οποία ενδέχεται να συμβάλλει στην ανάπτυξη άνοιας και γνωστικών δυσκολιών.
Για την πρόληψη και τη διαχείριση αυτών των προβλημάτων, οι ερευνητές προτείνουν να ελέγχονται τα επίπεδα Β12 και ομοκυστεΐνης. Επιπλέον, οι βιταμίνες Β6 και Β12, μαζί με το φυλλικό οξύ, θεωρούνται σημαντικές για τη μείωση του κινδύνου καρδιοπαθειών και εγκεφαλικών επεισοδίων. Η Β6 μπορεί επίσης να συμβάλλει στον περιορισμό της φλεγμονής, η οποία συνδέεται με πολλές χρόνιες παθήσεις.
Από το Πανεπιστήμιο Tufts.
Οκτώ απαραίτητα θρεπτικά συστατικά συνθέτουν την ομάδα των βιταμινών Β, η οποία είναι γνωστή και ως σύμπλεγμα Β. Έρευνες στο Tufts και αλλού έχουν δείξει ότι οι βιταμίνες Β επηρεάζουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων υγείας και ασθενειών. Σε αυτά περιλαμβάνονται η γνωστική λειτουργία και η καρδιαγγειακή υγεία, η ανάρρωση μετά από γαστρική παράκαμψη, οι ανωμαλίες του νευρικού σωλήνα, ακόμη και ο καρκίνος.
«Είναι δύσκολο να μελετήσουμε τις βιταμίνες Β μεμονωμένα», αναφέρει ο γαστρεντερολόγος Joel Mason, ανώτερος επιστήμονας στο Κέντρο Έρευνας για τη Γήρανση της Ανθρώπινης Διατροφής του USDA (HNRCA), καθώς και καθηγητής στη Σχολή Επιστήμης και Πολιτικής Διατροφής Gerald J. and Dorothy R. Friedman και στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Tufts. «Τέσσερις από αυτές τις βιταμίνες Β συνεργάζονται ως συμπαράγοντες σε πολλές κρίσιμες δραστηριότητες στα κύτταρα σε αυτό που ονομάζουμε “μεταβολισμό ενός άνθρακα”».
Μια σειρά οδών, γνωστή ως μεταβολισμός ενός άνθρακα, μεταφέρει στα κύτταρα μονάδες που αποτελούνται από ένα άτομο άνθρακα. Η διαδικασία αυτή είναι απαραίτητη για λειτουργίες όπως η σύνθεση του DNA και ο μεταβολισμός των αμινοξέων, μεταξύ άλλων. Καθώς συμμετέχουν σε αυτές τις κρίσιμες βιολογικές διεργασίες, οι βιταμίνες Β είναι ιδιαίτερα σημαντικές, αλλά και δύσκολο να μελετηθεί πώς μπορεί να ωφελούν ή ενδεχομένως να επιβαρύνουν την ανθρώπινη υγεία.
Ο Mason και δύο ακόμη ερευνητές, που έχουν αφιερώσει την καριέρα τους στη μελέτη μίας ή περισσότερων βιταμινών Β, περιγράφουν όσα γνωρίζουμε σήμερα για το πώς πέντε από τις πιο εντατικά μελετημένες βιταμίνες Β επηρεάζουν ή βελτιώνουν τη γνωστική και την καρδιαγγειακή υγεία.
Γνωστική υγεία: Β12 και φυλλικό οξύ
Η γνωστική υγεία είναι ένας από τους πιο ενεργούς τομείς μελέτης των βιταμινών Β. Ο Mason αναφέρει ότι, έως την ηλικία των 75-80 ετών, το 40% των ανθρώπων απορροφά σε μικρότερο βαθμό τη Β12 που προέρχεται από τις τροφές. Η ανεπάρκεια μπορεί να βλάψει την υγεία των νεύρων, ιδιαίτερα στον εγκέφαλο και τη σπονδυλική στήλη, και να συμβάλει στον κίνδυνο άνοιας στους ηλικιωμένους.
Για δεκαετίες, κλινικοί γιατροί και ερευνητές θεωρούσαν ότι η μέτρηση της Β12 στο πλάσμα αρκούσε για να διαπιστωθεί αν χρειαζόταν συμπλήρωμα. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Mason, πολλοί ηλικιωμένοι ενδέχεται να εμφανίζουν νευρολογικά ελλείμματα που συνδέονται με έλλειψη βιταμίνης Β12, παρότι τα επίπεδά της μπορεί να βρίσκονται στο «χαμηλό έως φυσιολογικό» εύρος.
«Η συμβολή της ανεπάρκειας βιταμίνης Β12 στη γνωστική παρακμή και την αγγειακή νόσο που προκαλείται σε πολλές περιπτώσεις άνοιας υποδιαγιγνώσκεται και υποαναφέρεται», λέει ο Irwin H. Rosenberg, ο οποίος δίδαξε επίσης φαρμακολογία στην Ιατρική Σχολή. «Η γνωστική παρακμή που σχετίζεται με την ηλικία δεν είναι μόνο η νόσος Αλτσχάιμερ», λέει ο Rosenberg. «Έχουμε ομαδοποιήσει πολλά είδη εγκεφαλικής δυσλειτουργίας κάτω από ένα όνομα. Και με αυτόν τον τρόπο, έχουμε παραβλέψει πόσο κρίσιμα είναι τα αιμοφόρα αγγεία -και κατ’ επέκταση, η διατροφή- για τη διατήρηση της λειτουργίας του εγκεφάλου».
Αγγειακή νόσος, άνοια και πρωτεΐνες στον εγκέφαλο
Η περιγραφή της παθολογίας της νόσου Αλτσχάιμερ βασιζόταν στην ανώμαλη συγκέντρωση δύο πρωτεϊνών στον εγκέφαλο: του αμυλοειδούς και της ταυ. Οι πρωτεΐνες αυτές συσσωρεύονται και σχηματίζουν πλάκες και μπερδεμένες δεσμίδες ή κόμβους (tangles), οι οποίοι θεωρείται ότι διαταράσσουν τη λειτουργία των εγκεφαλικών κυττάρων.
Ο Rosenberg επισημαίνει ότι η εγκεφαλοαγγειακή νόσος και η νόσος των μικρών αγγείων συνδέονται σε ορισμένες περιπτώσεις με χαμηλή βιταμίνη Β και εμφανίζονται συχνότερα μαζί με γνωστική έκπτωση και άνοια απ’ ό,τι η συσσώρευση επιβλαβών πρωτεϊνών στον εγκέφαλο. Η τελευταία έχει βρεθεί στο επίκεντρο εκτεταμένης έρευνας και ανάπτυξης φαρμάκων για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Αν τα συμπτώματα άνοιας οφείλονται σε ανεπάρκεια Β12, η αντιμετώπιση της συσσώρευσης πρωτεϊνών με φάρμακα δεν θα αποδώσει. Γι’ αυτό, τονίζει, είναι απαραίτητος ο έλεγχος για να φανεί αν η γνωστική έκπτωση και τα συμπτώματα άνοιας σχετίζονται με έλλειψη Β12.
«Τα τεστ Β12 μετρούν όλη τη Β12 στο σύστημά σας, παρόλο που περίπου το 80% είναι ανενεργό», αναφέρει ο Paul Jacques, ανώτερος επιστήμονας στο HNRCA και καθηγητής στη Σχολή Επιστήμης και Πολιτικής Διατροφής Friedman. Χρειάζονται δύο ακόμη εξετάσεις για τη διάγνωση της ανεπάρκειας Β12. Η μία είναι η εξέταση MMA, η οποία μετρά τα επίπεδα του μεθυμαλονικού οξέος, που παράγεται σε ορισμένες διεργασίες του μεταβολισμού οι οποίες προϋποθέτουν επαρκή Β12. «Μπορεί να είναι αυξημένο ακόμη και με μια ήπια ανεπάρκεια Β12, υποδεικνύοντας έναν πιθανό υψηλότερο κίνδυνο άνοιας».
Η άλλη εξέταση αφορά την ομοκυστεΐνη, ένα αμινοξύ που αποτελεί επίσης παραπροϊόν του μεταβολισμού και η διαδικασία παραγωγής του χρειάζεται Β12. Όταν είναι αυξημένη μόνο η ομοκυστεΐνη, ενδέχεται να υπάρχει ανεπάρκεια φυλλικού οξέος. Αν βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα τόσο η MMA όσο και η ομοκυστεΐνη, πιθανότερη αιτία είναι η έλλειψη Β12.
Σε ασθενή με νευρολογικά προβλήματα ή ενδείξεις άνοιας, ο συνδυασμός και των τριών εξετάσεων μπορεί να διευκρινίσει αν υπάρχει ανεπάρκεια βιταμίνης Β και ποια συγκεκριμένη βιταμίνη αφορά.
«Σε αντίθεση με τις αλλαγές που δεν μπορούμε να δούμε σε ασθενείς που λαμβάνουν ακριβά φάρμακα αντι-αμυλοειδών αντισωμάτων για τη θεραπεία της νόσου Αλτσχάιμερ, υπάρχουν στην πραγματικότητα ενδείξεις ότι αρκετά νωρίς στην πορεία της γνωστικής παρακμής μπορούμε να επιβραδύνουμε τη διαδικασία εάν η υποκείμενη αιτία είναι «αυξημένη ομοκυστεΐνη ή ανεπάρκεια που σχετίζεται με τη Β12», λέει ο Rosenberg. «Η σύστασή μου είναι οι ασθενείς, με ή χωρίς αναιμία, να ελέγχονται για αυξημένη ομοκυστεΐνη ή ανεπάρκεια Β12, επειδή αυτός μπορεί να είναι ένας από τους αναστρέψιμους παράγοντες στη γνωστική τους παρακμή».
Μελέτες για τις βιταμίνες Β και τη συρρίκνωση του εγκεφάλου
Τα σχετικά ευρήματα δεν αποτελούν πρόσφατη υπόθεση. Μελέτες που πραγματοποιήθηκαν πριν από δύο δεκαετίες, μεταξύ τους η Framingham Heart Study, κατέδειξαν ότι η αυξημένη ομοκυστεΐνη προέβλεπε εγκεφαλική ατροφία και μεγαλύτερο κίνδυνο άνοιας. Αργότερα, δοκιμές όπως οι VITACOG και FACT έδειξαν πως η λήψη συμπληρωμάτων βιταμινών Β μπορεί να περιορίσει τη συρρίκνωση του εγκεφάλου και να ενισχύσει τη γνωστική επίδοση σε άτομα που βρίσκονται σε κίνδυνο.
«Υπάρχει τεράστια ανάγκη για εκπαίδευση γύρω από αυτό το ζήτημα», τονίζει ο Rosenberg. «Ελπίζουμε να πείσουμε καρδιολόγους, νευρολόγους και παθολόγους να μετρήσουν τα επίπεδα Β12 και ομοκυστεΐνης ως μέρος της αξιολόγησης της γνωστικής εξασθένησης. Ακόμη και οι μέτριες επιδράσεις από βιταμίνες που κοστίζουν ελάχιστα την ημέρα μπορούν να είναι πολύ σημαντικές για όσους θα ωφεληθούν, ειδικά όταν συγκρίνετε τα συμπληρώματα βιταμινών με ακριβά φάρμακα που λαμβάνουν πολύ μεγαλύτερη προσοχή, αλλά μπορεί να έχουν το ίδιο ή και μικρότερο όφελος».
Β12 και άνοια
Ο Jacques και η ερευνητική ομάδα του πραγματοποιούν τώρα μελέτη με στοιχεία περίπου 2.500 ενηλίκων μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας, οι οποίοι συμμετείχαν στη Μελέτη Καρδιάς Framingham. Όλοι δεν είχαν άνοια τη δεκαετία του 1990 και, τα τελευταία 20 και πλέον χρόνια, υποβλήθηκαν σε εξετάσεις Β12, MMA και ομοκυστεΐνης.
«Ο κίνδυνος για άνοια και Αλτσχάιμερ σε προχωρημένο στάδιο αρχίζει να αυξάνεται όταν κάποιος είναι 75 ετών ή μεγαλύτερος, αλλά τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι ορισμένες από τις παθολογικές αλλαγές που σχετίζονται με την άνοια και το Αλτσχάιμερ μπορεί να αρχίσουν να αναπτύσσονται 20 χρόνια πριν εμφανιστούν τα κλινικά συμπτώματα και η διάγνωση», εξηγεί ο Jacques. «Αυτή η μελέτη θα πρέπει να μας δώσει μια καλή εικόνα για το εάν η Β12 σχετίζεται με τη γνωστική παρακμή και την άνοια. Αν ναι, ελπίζουμε ότι μπορούμε να εντοπίσουμε μια απλή, φθηνή παρέμβαση που θα μπορούσε να ξεκινήσει χρόνια νωρίτερα και πριν συμβεί πραγματική βλάβη.
Φολικό οξύ, βιταμίνη Β12 και γνωστική υγεία
Ο Jacques διερευνά επίσης αν το φολικό οξύ (Β9) μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση γνωστικών προβλημάτων, εστιάζοντας στο ενδεχόμενο τα υψηλά επίπεδά του να επηρεάζουν τη Β12 και τη γνωστική υγεία. ανάπτυξη
Στη δεκαετία του 1950, η αναιμία αντιμετωπιζόταν με φυλλικό οξύ, τη συνθετική μορφή του φολικού οξέος. Στη συνέχεια έγινε σαφές ότι η φαρμακευτική χορήγηση φυλλικού οξέος, αν και ανακούφιζε την αναιμία, συχνά έκρυβε ή επιδείνωνε την έλλειψη Β12. «Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι τα άτομα με χαμηλές και υψηλές συγκεντρώσεις φυλλικού οξέος έτειναν να έχουν γνωστικά προβλήματα», αναφέρει ο Jacques.
Πιο πρόσφατες έρευνες υπέδειξαν ότι το φολικό οξύ ενδέχεται να επηρεάζει όχι τη συνολική συγκέντρωση της Β12, αλλά ένα μόνο συστατικό της, το holoTC. Αυτή είναι η μορφή της βιταμίνης Β12 που παίζει καθοριστικό ρόλο στη μεταφορά και αξιοποίησή της από τα κύτταρα και θεωρείται πιθανώς καλύτερος δείκτης της κατάστασης της Β12.
Δύο μελέτες πραγματοποιούν ο Jacques και οι συνεργάτες του, με στόχο να ξεκαθαρίσουν τα σχετικά ζητήματα. «Στην πρώτη, τη μελέτη μας για τη βιταμίνη Β και τη γήρανση του εγκεφάλου, θα εξετάσουμε την επίδραση που έχει η υψηλή περιεκτικότητα σε φολικό οξύ στις σχέσεις μεταξύ της Β12 και της γνωστικής υγείας. Μια δεύτερη μελέτη που διεξάγουμε σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Rutgers θα εξετάσει την επίδραση της υψηλής περιεκτικότητας σε φολικό οξύ στο αίμα στις δύο μορφές της Β12 -την ολοτροπρογλυκόλη και την αδέσμευτη κοβαλαμίνη».
Καρδιοπάθειες, χοληστερόλη και εγκεφαλικό
Το ενδεχόμενο οι βιταμίνες Β να συμβάλλουν στην πρόληψη καρδιακών παθήσεων και εγκεφαλικών επεισοδίων έχει προκαλέσει ενδιαφέρον στους ερευνητές. Ωστόσο, μέχρι στιγμής η χρήση τους ως κλινική θεραπεία παραμένει περιορισμένη.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η ριβοφλαβίνη (βιταμίνη Β2) θα μπορούσε να μειώσει αποτελεσματικά την αρτηριακή πίεση. Θεωρείται ότι βελτιώνει μια βιοχημική αντίδραση που προκαλείται από το γονίδιο MTHFR (μεθυλενοτετραϋδροφυλλική αναγωγάση) και συμβάλλει στη χρήση του φολικού οξέος από τον οργανισμό. Η μείωση της πίεσης με ριβοφλαβίνη αφορά κυρίως ασθενείς με γονότυπο MTHFR 677 TT.
Οι βιταμίνες Β6 και Β12, μαζί με το φολικό οξύ, βοηθούν τον οργανισμό να απομακρύνει την ομοκυστεΐνη. Υπερβολικά επίπεδά της είχαν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου και άνοιας. Ωστόσο, ορισμένες κλινικές δοκιμές της δεκαετίας του 1980 έδειξαν ότι τα συμπληρώματα Β6, Β12 και φυλλικού οξέος δεν μείωναν τα εμφράγματα, αλλά περιόριζαν ελαφρώς τον κίνδυνο εγκεφαλικού.
Η νιασίνη (βιταμίνη Β3) μπορεί να μειώσει την LDL, τη λεγόμενη «κακή χοληστερόλη», και να αυξήσει την HDL, τη γνωστή ως «καλή χοληστερόλη». «Αλλά πρέπει να λαμβάνεται σε τόσο μεγάλες δόσεις που συχνά προκαλεί πολύ άβολες κοκκινίλες, όπως εξάψεις», λέει ο Mason. «Οι άνθρωποι συχνά δεν μπορούν να ανεχθούν τη λήψη της και υπάρχουν διαθέσιμες άλλες επιλογές φαρμάκων που μειώνουν την LDL στο αίμα και δεν έχουν τόσο δυσάρεστες παρενέργειες».
Η χρόνια φλεγμονή και η βιταμίνη Β6
Μια ιδιαίτερα ελπιδοφόρα πιθανότητα για το μέλλον είναι η συμβολή της βιταμίνης Β6 στον περιορισμό της φλεγμονής. Αυτή έχει αναγνωριστεί ως υποκείμενο χαρακτηριστικό πολλών χρόνιων παθήσεων, από τις καρδιακές παθήσεις και τον διαβήτη έως την αρθρίτιδα και την άνοια.
Ορισμένες έρευνες σε ζώα και ανθρώπους υποδηλώνουν ότι ένα διατροφικό συμπλήρωμα Β6 μπορεί να περιορίσει τη φλεγμονή. «Και πάλι, μιλάμε για χορήγηση βιταμινών Β σε κατάλληλο φαρμακευτικό επίπεδο υπό την επίβλεψη κλινικού ιατρού», προειδοποιεί ο Mason. «Η Β6 μπορεί να είναι τοξική σε μεγάλες ποσότητες». Ο ίδιος θεωρεί ότι πρόκειται για έρευνα που αξίζει να παρακολουθούμε τα επόμενα χρόνια.
Συμπερασματικά
- Για τον εγκέφαλο και την καρδιά, καθοριστικό ρόλο παίζουν οι βιταμίνες Β: η Β12 και το φυλλικό οξύ, μεταξύ άλλων, επιδρούν τόσο στη γνωστική λειτουργία όσο και στην υγεία του καρδιοαγγειακού συστήματος.
- Στην ανάπτυξη άνοιας, αλλά και άλλων προβλημάτων της νόησης, ενδέχεται να συντελεί η έλλειψη Β12, με ιδιαίτερη σημασία για τους ηλικιωμένους.
- Ως μέτρο για την πρόληψη και τη διαχείριση προβλημάτων γνωστικού και καρδιοαγγειακού χαρακτήρα, συστήνεται από τους ερευνητές ο έλεγχος της Β12 και της ομοκυστεΐνης.
- Μικρότερο κίνδυνο για καρδιακές νόσους και εγκεφαλικά προσφέρουν οι βιταμίνες Β6 και Β12 μαζί με το φυλλικό οξύ. Επιπλέον, στη Β6 αποδίδεται δυνατότητα περιορισμού της φλεγμονής.
- Για όσους βρίσκονται σε κίνδυνο, ερευνητικά ευρήματα υποδεικνύουν πιθανή βελτίωση των γνωστικών επιδόσεων και βραδύτερη έκπτωση της νόησης με τις βιταμίνες Β.
- Παρότι εξακολουθεί να διερευνάται η συμβολή των συμπληρωμάτων βιταμινών Β στην πρόληψη νοσημάτων του καρδιοαγγειακού συστήματος, τα αποτελέσματα που προέκυψαν από κλινικές δοκιμές παραμένουν περιορισμένα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/pos-oi-vitamines-v-enischyoyn-theamatika-tin-ygeia-egkefaloy-kai-kardias/16005
