Το άρθρο για το «wellnessmaxxing» εξετάζει την τάση να συσσωρεύονται υπερβολικά πολλές συνήθειες ευεξίας και να εφαρμόζονται ταυτόχρονα, όπως ο διαλογισμός και η γυμναστική.
Η αυτοφροντίδα συμβάλλει στην πρόληψη της εξουθένωσης, ωστόσο η υπερβολική επιβάρυνση μπορεί να επιφέρει το αντίθετο αποτέλεσμα: κρατά ψηλά το στρες και απομακρύνει από την πραγματική ουσία της ευεξίας.
Οι καθιερωμένες πρακτικές αυτοφροντίδας προϋποθέτουν επιβράδυνση και συγκέντρωση. Αυτά, όμως, υπονομεύονται όταν κυριαρχούν η πίεση για παραγωγικότητα και οι κοινωνικές προσδοκίες.
Η αυτοφροντίδα αποτελεί αναμφίβολα κάτι θετικό: σχετίζεται με την πρόληψη της εξουθένωσης, τη ρύθμιση του στρες και την ενίσχυση της συνολικής ψυχικής ανθεκτικότητας. Το ερώτημα είναι τι αλλάζει όταν η «φροντίδα του εαυτού» αντιμετωπίζεται σαν έργο βελτιστοποίησης. Στα κοινωνικά δίκτυα, ιδίως στο TikTok, γίνεται δημοφιλές το “wellnessmaxxing”, γνωστό και ως «υπερ-στοίβαξη συνηθειών» (habit stacking): απαντά κανείς σε email κάνοντας μάσκα, ακούει podcast αυτοβελτίωσης ενώ κάνει διατάσεις ή διαλογίζεται πάνω σε διάδρομο. Η ιδέα είναι πως όσο περισσότερες πρακτικές ευεξίας γίνονται μαζί, τόσο μεγαλύτερο είναι το όφελος. Ωστόσο, η σχέση αυτή δεν είναι τόσο απλή.
Το ζήτημα με το “wellnessmaxxing”: γιατί το περισσότερο δεν σημαίνει πάντοτε καλύτερο
Έρευνες δεκαετιών στην ψυχολογία του στρες καταδεικνύουν πως η αποκατάσταση (recovery), η ξεκούραση και η εναλλαγή δραστηριοτήτων προστατεύουν από την επαγγελματική εξουθένωση (burnout). Αντίθετα, όταν η υπερφόρτωση γίνεται χρόνια, το σύστημα στρες του οργανισμού παραμένει ενεργοποιημένο.
Στην επιστημονική βιβλιογραφία, η αυτοφροντίδα συνδέεται συχνά με πρακτικές όπως οι εξής:
- Η ενσυνειδητότητα (mindfulness)
- Ο διαλογισμός
- Ο ποιοτικός ύπνος
Μονο-εστιασμένη προσοχή (single-tasking)
Και οι τρεις έχουν ένα κοινό: προϋποθέτουν να επιβραδύνουμε.
Το “wellnessmaxxing” φέρνει, αντίθετα, την παραγωγικότητα ακόμη και στον χρόνο χαλάρωσης. Δεν ελαττώνει το γνωστικό φορτίο, αλλά το επιβαρύνει.
Πώς εφαρμόζεται σωστά το habit stacking
Το habit stacking έχει όντως τις ρίζες του στη συμπεριφορική ψυχολογία. Στην αρχική, πρακτική εκδοχή του, μια νέα και μικρή συνήθεια συνδέεται με μια ρουτίνα που ήδη υπάρχει.
Μερικά παραδείγματα:
- Μόλις σηκωθώ από το κρεβάτι, πίνω ένα ποτήρι νερό.
- Όταν κλείσω τον υπολογιστή, κάνω διατάσεις.
Σκοπός δεν ήταν να γίνονται παράλληλα δραστηριότητες άσχετες μεταξύ τους, αλλά να διαμορφώνονται σταθερές ακολουθίες συμπεριφοράς.
Στην online εκδοχή της, ωστόσο, η ιδέα κατέληξε να προβάλλεται ως επίδειξη.
Πώς η ευεξία μετατρέπεται σε μετρήσιμο στόχο απόδοσης
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον ψυχολογικό ζήτημα είναι ότι η ευεξία αντιμετωπίζεται ως δείκτης επίδοσης. Έτσι, αντί η αυτοφροντίδα να λειτουργεί ως καθημερινή πρακτική ρύθμισης, προβάλλεται ως επίτευγμα.
Αυτό οδηγεί σε ένα παράδοξο:
Όταν αισθάνεσαι εξαντλημένος, η συμβουλή που ακούς είναι να κάνεις… ακόμη περισσότερα.
Η γνώση γύρω από την αποκατάσταση δείχνει ότι το νευρικό σύστημα χρειάζεται διαστήματα περιορισμένης διέγερσης, ώστε να επανέλθει. Η συνεχής πολυδιεργασία (multitasking) διατηρεί υψηλή τη γνωστική ενεργοποίηση, ακόμη και όταν οι παράλληλες δραστηριότητες είναι «θετικές».
Η αντίφαση του wellnessmaxxing
Η βασική ιδέα είναι ορθή: η αυτοφροντίδα έχει σημασία.
Συχνά, όμως, ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται αλλοιώνει το νόημά της:
- Κάν’ το να φαίνεται εντυπωσιακό.
- Κάν’ το σε λιγότερο χρόνο.
- Συνδύασέ τα όλα.
- Κάν’ το όσο πιο βελτιστοποιημένο γίνεται.
Ο διαλογισμός δεν έχει σχεδιαστεί για να «μεγιστοποιείται». Η ενσυνειδητότητα δεν αποτελεί δοκιμασία παραγωγικότητας. Αυτές οι πρακτικές έχουν ιστορία χιλιάδων χρόνων και στηρίζονται στη σιωπή, τη σταθερότητα και την ολοκληρωμένη παρουσία.
Όταν επιχειρούμε να κάνουμε πέντε πράγματα μαζί για χάρη της ευεξίας, μπορούμε άραγε να είμαστε πραγματικά παρόντες;
Τα βασικά σημεία
- Με το “wellnessmaxxing” επιδιώκεται η ταυτόχρονη ενασχόληση με πολλές δραστηριότητες ευεξίας, όπως η γυμναστική και ο διαλογισμός, με σκοπό τη μέγιστη απόδοση.
- Η συσσώρευση δραστηριοτήτων ενδέχεται να ενισχύσει το άγχος και να απομακρύνει την αυτοφροντίδα από τον βασικό της σκοπό.
- Οι παραδοσιακές προσεγγίσεις ευεξίας βασίζονται στην επιβράδυνση και την εστίαση, στοιχεία που συγκρούονται με τις σημερινές απαιτήσεις παραγωγικότητας.
- Η υπερβολική πολυδιεργασία ενδέχεται να κρατά τη γνωστική ενεργοποίηση σε υψηλά επίπεδα, επιβαρύνοντας την αποκατάσταση και την ευεξία.
- Η αυτοφροντίδα είναι προτιμότερο να μην αντιμετωπίζεται ως μετρήσιμη επίδοση ή ως έργο βελτιστοποίησης, αλλά να διατηρεί τον χαρακτήρα καθημερινής πρακτικής ρύθμισης και ευεξίας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/wellnessmaxxing-otan-i-aytofrontida-ginetai-agonas-tachytitas/22636
