Αλκοόλ και αφυδάτωση: Πώς επηρεάζει τον οργανισμό και πώς να την προλάβετε

Το αλκοόλ μπορεί να αφυδατώσει τον οργανισμό, ιδιαίτερα όταν καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες. Η αφυδάτωση εμφανίζεται όταν το σώμα χάνει περισσότερα υγρά από όσα προσλαμβάνει και δεν έχει αρκετά για να λειτουργεί αποτελεσματικά. Αν είναι σοβαρή και δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να γίνει απειλητική για τη ζωή.

Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το αλκοόλ επηρεάζει τα υγρά και τους ηλεκτρολύτες του οργανισμού βοηθά στην πρόληψη της αφυδάτωσης και στη διατήρηση της υγείας.

Προκαλεί αφυδάτωση το αλκοόλ;

Ναι. Το αλκοόλ έχει διουρητική δράση, δηλαδή αυξάνει την παραγωγή ούρων. Έτσι, ο οργανισμός αποβάλλει περισσότερα υγρά και σημαντικούς ηλεκτρολύτες, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση.

Συμπτώματα αφυδάτωσης

Η αφυδάτωση μπορεί να επηρεάσει πολλές λειτουργίες του σώματος και να προκαλέσει συμπτώματα διαφορετικής βαρύτητας.

Στα ήπια συμπτώματα περιλαμβάνονται:

• δίψα
• πονοκέφαλος
• σκούρα ούρα

Στα μέτρια έως σοβαρά συμπτώματα περιλαμβάνονται:

• ζάλη
• παραλήρημα
• λιποθυμία

Χωρίς αντιμετώπιση, η σοβαρή αφυδάτωση μπορεί να προκαλέσει σημαντικές επιπλοκές, όπως:

• διαταραχές των ηλεκτρολυτών
• νεφρικά προβλήματα
• καταπληξία
• κώμα
• θάνατο

Γιατί το αλκοόλ προκαλεί αφυδάτωση;

Η διουρητική δράση του αλκοόλ αυξάνει την ούρηση και, κατά συνέπεια, την απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών. Σε αυτή τη διαδικασία συμβάλλουν διάφοροι παράγοντες:

• Κατανάλωση με άδειο στομάχι: Το αλκοόλ περνά στην κυκλοφορία του αίματος μέσω των αγγείων στον ιστό που επενδύει το στομάχι και το λεπτό έντερο. Όταν το στομάχι είναι άδειο, το αλκοόλ περνά πιο άμεσα στο αίμα, αντί να απορροφάται πιο αργά μέσω του στομάχου και του λεπτού εντέρου. Επομένως, η κατανάλωσή του χωρίς φαγητό μπορεί να συμβάλει στην αφυδάτωση.
• Καταστολή της όρεξης: Οι μεγάλες ποσότητες αλκοόλ μπορεί να μειώσουν την όρεξη, με αποτέλεσμα να είναι λιγότερο πιθανό να φάει κάποιος όσο πίνει. Αυτό μπορεί να επιταχύνει την απορρόφηση του αλκοόλ και να αυξήσει την πιθανότητα αφυδάτωσης.
• Λειτουργία των νεφρών: Το αλκοόλ μειώνει την ικανότητα των νεφρών να φιλτράρουν το αίμα και να διατηρούν την ισορροπία υγρών και ηλεκτρολυτών. Παράλληλα, καταστέλλει την έκκριση της αντιδιουρητικής ορμόνης βαζοπρεσσίνης, η οποία ρυθμίζει την ποσότητα νερού που επαναρροφούν και συγκρατούν οι νεφροί. Έτσι, μειώνεται η κατακράτηση υγρών και αυξάνεται η ούρηση.

Ο κίνδυνος αφυδάτωσης είναι μεγαλύτερος στους ηλικιωμένους και σε άτομα με χρόνιες παθήσεις, όπως:

• διαβήτης
• κυστική ίνωση
• νεφρική νόσος

Πώς να προλάβετε την αφυδάτωση από το αλκοόλ

Για να διατηρήσετε την ενυδάτωσή σας, είναι χρήσιμο να λάβετε μέτρα πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την κατανάλωση αλκοόλ. Οι παρακάτω συμβουλές μπορούν να βοηθήσουν:

• Καταναλώνετε αλκοόλ με μέτρο: Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) συνιστούν στους άνδρες έως δύο ποτά την ημέρα και στις γυναίκες έως ένα ποτό την ημέρα.
• Πίνετε αργά: Το ήπαρ χρειάζεται μία ώρα για να επεξεργαστεί κάθε μερίδα αλκοόλ.
• Πίνετε νερό παράλληλα: Συνιστάται τουλάχιστον ένα ποτήρι νερό για κάθε μερίδα αλκοόλ.
• Πίνετε νερό τακτικά: Αν ξεχνάτε να πίνετε νερό, μπορείτε να έχετε μαζί σας ένα μπουκάλι, να ορίσετε συγκεκριμένες ώρες για να πίνετε ή να χρησιμοποιήσετε μια εφαρμογή για την καταγραφή των υγρών που καταναλώνετε.
• Επιλέγετε και άλλα ενυδατικά ροφήματα: Εκτός από το νερό, μπορείτε να καταναλώσετε άπαχο γάλα, γάλα σόγιας, νερό καρύδας, χυμό αλόης βέρα, ροφήματα με ηλεκτρολύτες ή αφεψήματα βοτάνων.
• Αποφεύγετε τα ζαχαρούχα ροφήματα και όσα περιέχουν καφεΐνη: Μπορεί να συμβάλουν στην αφυδάτωση.
• Καταναλώνετε τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό: Παραδείγματα αποτελούν τα φρούτα, τα λαχανικά, οι σούπες και οι ζωμοί.
• Αποφεύγετε τα τηγανητά και τα τρόφιμα με πολύ νάτριο, πρωτεΐνη ή ζάχαρη: Μπορεί να συμβάλουν στην αφυδάτωση.

Άλλες αιτίες αφυδάτωσης

Η αφυδάτωση μπορεί να οφείλεται και σε άλλους παράγοντες, εκτός από την κατανάλωση αλκοόλ, όπως:

• εφίδρωση
• άσκηση
• ζεστός καιρός
• χαμηλή υγρασία
• μεγάλο υψόμετρο
• έμετος
• διάρροια
• πυρετός
• ορισμένα φάρμακα, όπως:
  • διουρητικά
  • καθαρτικά
  • φάρμακα για την αντιμετώπιση της υψηλής αρτηριακής πίεσης και της καρδιαγγειακής νόσου

Όποιος διατρέχει ήδη κίνδυνο αφυδάτωσης εξαιτίας ενός ή περισσότερων από τους παραπάνω παράγοντες καλό είναι να αποφεύγει ή να περιορίζει την κατανάλωση αλκοόλ.

Άλλοι κίνδυνοι από την κατανάλωση αλκοόλ

Το αλκοόλ συνδέεται και με άλλους κινδύνους για την υγεία, οι οποίοι εξαρτώνται από την ποσότητα και τη συχνότητα κατανάλωσης.

Μέτρια κατανάλωση

Σύμφωνα με τα CDC, η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ είναι ασφαλής για τους περισσότερους ανθρώπους. Ως μέτρια ποσότητα ορίζεται έως ένα ποτό την ημέρα για τις γυναίκες και έως δύο ποτά την ημέρα για τους άνδρες.

Ωστόσο, ακόμη και η μέτρια κατανάλωση μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως:

• έμετο
• πονοκέφαλο
• διαταραχές ύπνου
• απώλεια μνήμης

Επεισοδιακή υπερβολική κατανάλωση

Επεισοδιακή υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ είναι η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας σε σύντομο χρονικό διάστημα. Αυτό αντιστοιχεί σε πέντε ή περισσότερα ποτά μέσα σε δύο ώρες για τους άνδρες και σε τέσσερα ή περισσότερα ποτά μέσα σε δύο ώρες για τις γυναίκες.

Αυτή η συμπεριφορά αυξάνει τον κίνδυνο για:

• κενά μνήμης
• δηλητηρίαση από αλκοόλ
• τραυματισμό λόγω μέθης

Βαριά κατανάλωση

Η βαριά κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας. Σύμφωνα με τα CDC, ως βαριά κατανάλωση ορίζονται περισσότερα από τρία ποτά την ημέρα ή οκτώ ποτά την εβδομάδα για τις γυναίκες και περισσότερα από τέσσερα ποτά την ημέρα ή 15 ποτά την εβδομάδα για τους άνδρες.

Η χρόνια βαριά κατανάλωση μπορεί να οδηγήσει σε υψηλή αρτηριακή πίεση, η οποία αποτελεί κύρια αιτία νεφρικής νόσου. Μπορεί επίσης να αποδυναμώσει το ανοσοποιητικό σύστημα, αυξάνοντας τον κίνδυνο λοιμώξεων.

Μπορεί ακόμη να προκαλέσει:

• διαταραχές των ηλεκτρολυτών
• έλλειψη βιταμινών και υποσιτισμό
• εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα
• ηπατική νόσο
• ηπατίτιδα που σχετίζεται με το αλκοόλ
• κίρρωση
• παγκρεατίτιδα
• έλκη στομάχου
• γαστρεντερικά προβλήματα, όπως ναυτία και έμετο
• οστεοπόρωση
• καρδιαγγειακές επιπλοκές
• ορισμένους τύπους καρκίνου
• παθήσεις ψυχικής υγείας, όπως άγχος και κατάθλιψη
• διαταραχή της γνωστικής λειτουργίας

Τι να θυμάστε

Το αλκοόλ αυξάνει την ούρηση και μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση, επηρεάζοντας διάφορα συστήματα και λειτουργίες του οργανισμού. Η αφυδάτωση είναι πιθανότερη όταν κάποιος πίνει με άδειο στομάχι ή δεν καταναλώνει αρκετά μη αλκοολούχα υγρά. Όσοι διατρέχουν ήδη αυξημένο κίνδυνο αφυδάτωσης καλό είναι να αποφεύγουν ή να περιορίζουν το αλκοόλ.

Εκτός από την αφυδάτωση, η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να έχει και άλλες αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Είναι σημαντικό να αποφεύγεται η επεισοδιακή υπερβολική ή η χρόνια βαριά κατανάλωση. Για συμβουλές σχετικά με την κατανάλωση αλκοόλ ή συμπτώματα αφυδάτωσης, απευθυνθείτε στον γιατρό σας.