Το άρθρο αναδεικνύει τη σημασία της γονιμότητας και της διαφύλαξής της, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας στις 15 Ιουνίου. Αναφέρεται σε παράγοντες που επηρεάζουν τη σύλληψη, μεταξύ των οποίων είναι η ηλικία, οι ανθυγιεινές συνήθειες, η διατροφή και το άγχος.
Παράλληλα, υπογραμμίζεται ο ρόλος της ισορροπημένης διατροφής και των συχνών επαφών στις γόνιμες ημέρες, όπως και η ανάγκη ιατρικής παρακολούθησης όταν προκύπτουν δυσκολίες σύλληψης. Εξετάζεται, τέλος, η κατάψυξη ωαρίων ως δυνατότητα για γυναίκες που θέλουν να μεταθέσουν την εγκυμοσύνη.
Σε ορισμένες περιόδους της ζωής μας είναι απολύτως φυσικό να μην απασχολούμαστε καθόλου με το ζήτημα «
γονιμότητα
», επειδή προέχουν άλλα πράγματα. Παρ’ όλα αυτά, αξίζει να μεριμνήσουμε τουλάχιστον για την προστασία της, αφού δεν είναι δεδομένο ότι θα βρίσκεται στη διάθεσή μας όταν ενδεχομένως τη χρειαστούμε. Η Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας, στις 15 Ιουνίου, προσφέρει την ευκαιρία να ενημερωθούμε και να ευαισθητοποιηθούμε γύρω από το θέμα.
Η
γονιμότητα
είναι η δυνατότητα να πετύχουμε μια
εγκυμοσύνη
. Ο απαιτούμενος χρόνος διαμορφώνεται από διάφορες παραμέτρους, όπως η τύχη ή η ηλικία του ζευγαριού που προσπαθεί να πετύχει μια
εγκυμοσύνη
.
Συνήθως, τα περισσότερα ζευγάρια που επιδιώκουν να αποκτήσουν παιδί πετυχαίνουν τον στόχο τους μέσα σε έναν χρόνο. Ωστόσο, εκτιμάται πως ένα στα επτά ζευγάρια αντιμετωπίζει δυσκολίες, μια συνθήκη που είναι δύσκολο να διαχειριστούν, καθώς ενδέχεται να επηρεάσει τη σχέση των συντρόφων, την αυτοεικόνα τους, αλλά και την
αυτοεκτίμησή
τους.
Επιπρόσθετα, η υπογονιμότητα αποτελεί εμπόδιο για δύο ανθρώπους που ονειρεύονται και προσπαθούν να αποκτήσουν παιδιά και να φτιάξουν τη δική τους οικογένεια.
Παράγοντες που επιδρούν αρνητικά στη γονιμότητα
- Η ηλικία. Η γονιμότητα υποχωρεί όσο περνούν τα χρόνια, ιδιαίτερα στις γυναίκες. Μια γυναίκα στις αρχές ή στα μέσα της δεκαετίας των 20 έχει 25%-30% πιθανότητα σύλληψης σε κάθε μήνα. Η μείωση αρχίζει σταδιακά στη δεκαετία των 30 και επιταχύνεται μετά τα 35. Στα 40, η πιθανότητα εγκυμοσύνης σε κάθε μηνιαίο κύκλο είναι περίπου 5%.
- Οι (κακές) συνήθειές μας: Το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και καφέ, αλλά και ορισμένες τοξίνες του περιβάλλοντος, μπορεί να μειώσουν τη γονιμότητα.
- Η κακή διατροφή μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη γονιμότητα. Αντίθετα, ένα ισορροπημένο και προσεγμένο διαιτολόγιο με φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς, ελαιόλαδο, ψάρια και προϊόντα ολικής άλεσης μπορεί να τη βελτιώσει.
- Το βάρος επηρεάζει επίσης τη γονιμότητα. Στις γυναίκες, όπως και στους άνδρες, το υπερβολικά αυξημένο ή χαμηλό βάρος μπορεί να επηρεάσει την ωορρηξία ή, αντίστοιχα, την παραγωγή σπέρματος. Για τις γυναίκες, το ιδανικό ποσοστό σωματικού λίπους είναι 22%-25%, ενώ κάτω από το 19% ενδέχεται να προκύψουν προβλήματα στην ωορρηξία. Έχει παρατηρηθεί, πάντως, ότι οι πολύ αδύνατες ή υπέρβαρες γυναίκες θα έχουν καλύτερη ωορρηξία αν φτάσουν σε φυσιολογικό βάρος.
- Η υπερβολική γυμναστική. Η άσκηση σε φυσιολογικά επίπεδα βοηθά τη γονιμότητα, αλλά η υπερβολική γυμναστική μπορεί να την απειλήσει.
- Ορισμένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Η χρήση προφυλακτικού στις σχέσεις είναι απαραίτητη, ιδίως όταν αυτές δεν είναι σταθερές. Χρειάζεται, επίσης, να ελέγχουμε τακτικά αν έχουμε μολυνθεί από κάποιο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα και, αν συμβεί αυτό, να ακολουθούμε την κατάλληλη θεραπεία. Τα χλαμύδια και η βλεννόρροια, για παράδειγμα, μπορούν να βλάψουν τη γονιμότητα αν δεν αντιμετωπιστούν με ειδική θεραπεία.
- Το στρες μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τόσο τους άνδρες όσο και τις γυναίκες, καθώς και την ωορρηξία και την παραγωγή και ποιότητα του σπέρματος.
- Η κακή ποιότητα ύπνου. Όταν κοιμόμαστε επτά με οκτώ ώρες καθημερινά, βοηθάμε τις ορμόνες να ρυθμίζονται καλύτερα και, κατ’ επέκταση, αυξάνουμε τις πιθανότητες επίτευξης εγκυμοσύνης.
- Μια έκτρωση μπορεί ενδεχομένως να επιβαρύνει μια επόμενη εγκυμοσύνη, χωρίς να είναι δυνατό να γνωρίζουμε με βεβαιότητα αν θα την επηρεάσει αρνητικά. Όταν η επέμβαση γίνεται με προσοχή και τηρούνται όλοι οι κανόνες από τον γυναικολόγο και το νοσοκομείο, μειώνονται περισσότερο οι πιθανότητες επιπλοκών.
Η σύλληψη: τι μπορεί να συμβάλει
Για μια γυναίκα που επιθυμεί να συλλάβει, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γνωρίζει καλά τον κύκλο της και τις γόνιμες ημέρες.
εγκυμοσύνη
Οι ημέρες αυτές, δηλαδή οι ημέρες της ωορρηξίας, εντοπίζονται κατά κανόνα στη μέση του κύκλου της.
μέση
Συνήθως, λοιπόν, η ωορρηξία τοποθετείται στο μέσο του κύκλου της γυναίκας. Για τον λόγο αυτό, όταν ένα ζευγάρι επιδιώκει
εγκυμοσύνη
σύλληψη είναι σκόπιμο να έχει τακτικές επαφές χωρίς προφυλάξεις, ιδίως κατά τις γόνιμες ημέρες.
Διατροφή και γονιμότητα
Αν μιλήσουμε στον γυναικολόγο μας για την επιθυμία μας να συλλάβουμε, είναι πιθανό να μας προτείνει τα εξής:
- Να αρχίσουμε αμέσως τη λήψη συμπληρωμάτων με βιταμίνες, με βασικό συστατικό το φολικό οξύ, που ανήκει στο σύμπλεγμα Β. Για τις γυναίκες που προσπαθούν να μείνουν έγκυες ή βρίσκονται στο πρώτο τρίμηνο της κύησης, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά 400-800 μg φολικού οξέος μία φορά ημερησίως. Το φολικό οξύ συμβάλλει στην ομαλή ανάπτυξη του νευρικού συστήματος του εμβρύου.
- Να συμπεριλάβουμε στη δίαιτά μας υγιεινά λιπαρά, όπως ωμέγα-3 λιπαρά οξέα από λιπαρά ψάρια και ξηρούς καρπούς, τα οποία θεωρείται ότι βελτιώνουν τη γονιμότητα. Μπορούμε επίσης να καταναλώνουμε τροφές με φολικό οξύ, όπως πράσινα φυλλώδη λαχανικά, φακές και φασόλια, καθώς και πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα, που θεωρείται ότι ενδέχεται να βοηθήσουν στη ρύθμιση της ωορρηξίας.
Τι χρειάζεται να προσέχουν οι άνδρες
Δεν είναι μόνο οι γυναίκες που χρειάζεται να μεριμνούν για την προστασία της γονιμότητας· ανάλογη φροντίδα χρειάζεται και από τους άνδρες.
γονιμότητά
Η γονιμότητά τους συνδέεται με την ποιότητα του σπέρματος. Για να διατηρήσουν την ποιότητά του, οι όρχεις, όπου παράγεται, χρειάζεται να βρίσκονται σε θερμοκρασία λίγο χαμηλότερη από τη φυσιολογική θερμοκρασία του σώματος. Αν η
θερμοκρασία
θερμοκρασία μέσα στους όρχεις ανέβει έστω και ελάχιστα, επηρεάζονται δυσμενώς τόσο το σπέρμα όσο και η παραγωγή τεστοστερόνης. Γι’ αυτό είναι καλό να αποφεύγονται τα στενά τζιν, τα ποδηλατικά σορτς και τα δερμάτινα παντελόνια, καθώς πιέζουν τους όρχεις και, κατ’ επέκταση, αυξάνουν τη
θερμοκρασία
θερμοκρασία τους.
Επιπλέον, προτιμώνται τα υφάσματα από φυσικές ίνες αντί για τα συνθετικά. Χρειάζεται επίσης να περιορίζεται η έκθεση των όρχεων σε υψηλή θερμοκρασία, όπως συμβαίνει με τα πολύ ζεστά μπάνια και ντους, το υδρομασάζ και το τζακούζι,
σάουνα
καθώς και όταν το λάπτοπ τοποθετείται στην ποδιά.
Αρνητική επίδραση στην ποιότητα του σπέρματος μπορεί ακόμη να έχει η έκθεση σε ρύπανση, σε ακτινοβολία, όπως αυτή των κινητών τηλεφώνων, αλλά και σε φυτοοιστρογόνα.
ορμόνες
Επιβαρυντικά για την ποιότητα του σπέρματος μπορεί να είναι ακόμη η ρύπανση, η ακτινοβολία —για παράδειγμα από τα κινητά τηλέφωνα— και τα φυτοοιστρογόνα (
φάρμακα
όπως εκείνα που βρίσκονται σε υψηλή συγκέντρωση, για παράδειγμα, στη σόγια), αλλά και ορισμένα φάρμακα και ουσίες. Στις τελευταίες περιλαμβάνονται τα στεροειδή, τα οποία παίρνουν ορισμένοι άνδρες που ασκούνται.
Πότε χρειάζεται επίσκεψη στον γιατρό
Αν ένα ζευγάρι έχει τακτικές, φυσιολογικές και χωρίς προφύλαξη επαφές, αλλά δεν έχει επιτύχει σύλληψη μέσα σε έναν χρόνο, χρειάζεται να απευθυνθεί σε ειδικούς, όπως γυναικολόγο ή ουρολόγο, για έλεγχο και αντιμετώπιση. Αυτό ισχύει όταν η γυναίκα είναι κάτω των 35 ετών· αν είναι άνω των 35, η αναμονή περιορίζεται στους έξι μήνες. Θετικό είναι ότι η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή έχει σημειώσει μεγάλη πρόοδο και προσφέρει πλέον πολλές επιλογές σε ζευγάρια που δεν καταφέρνουν να συλλάβουν φυσιολογικά.
Κρυοσυντήρηση ωαρίων
Με την κατάψυξη ωαρίων, γνωστή και ως κρυοσυντήρηση, γίνεται συλλογή των ωαρίων χωρίς να απαιτείται προηγούμενη γονιμοποίησή τους. Ακολουθούν η κατάψυξη και η φύλαξή τους για μελλοντική χρήση. Αυτή η επιλογή απευθύνεται σε γυναίκες που δεν επιθυμούν να προχωρήσουν άμεσα σε
εγκυμοσύνη
εγκυμοσύνη, αλλά θέλουν να διατηρήσουν τη δυνατότητα να κυοφορήσουν αργότερα. Στη διαδικασία, τα ωάρια συλλέγονται χωρίς να έχουν προηγουμένως γονιμοποιηθεί, καταψύχονται και φυλάσσονται για μελλοντική χρήση.
*Ευχαριστούμε για τη συνεργασία τον κ. Κωνσταντίνο Ι. Πριονιστή, μαιευτήρα-χειρουργό-γυναικολόγο.
Τα βασικά σημεία
- Η γονιμότητα καθορίζει τη δυνατότητα σύλληψης και επηρεάζεται από παράγοντες όπως η ηλικία, οι επιβλαβείς συνήθειες, η διατροφή και το άγχος.
- Η ισορροπημένη διατροφή και οι τακτικές επαφές τις γόνιμες ημέρες συμβάλλουν στην ενίσχυση των πιθανοτήτων σύλληψης.
- Περίπου το 14% των ζευγαριών αντιμετωπίζει υπογονιμότητα, η οποία ενδέχεται να επηρεάσει ψυχολογικά τις σχέσεις.
- Η υπερβολική γυμναστική, τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και το άγχος είναι μεταξύ των παραγόντων που μπορεί να περιορίσουν τη γονιμότητα.
- Η κατάψυξη ωαρίων αποτελεί επιλογή που μπορούν να διερευνήσουν οι γυναίκες, ώστε να διατηρήσουν τη δυνατότητα μητρότητας σε μεταγενέστερο χρόνο.
- Ζευγάρια που δεν έχουν συλλάβει έπειτα από έναν χρόνο καλό είναι να ζητήσουν ιατρική αξιολόγηση· το διάστημα γίνεται έξι μήνες όταν η γυναίκα είναι άνω των 35 ετών.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/gonimotita-thorakiste-ayton-ton-anektimito-thisayro/10762
