Ένας νευρολόγος επισημαίνει τρεις συνδυασμούς συμπληρωμάτων διατροφής που ενδέχεται να βλάψουν την εγκεφαλική υγεία. Παρότι πολλά συμπληρώματα προβάλλονται ως τρόπος ενίσχυσης της εγκεφαλικής λειτουργίας, ορισμένα ίσως συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.
Η πρόσληψη θρεπτικών συστατικών προτείνεται να γίνεται κατά κύριο λόγο μέσα από τη διατροφή, με παράλληλη προσοχή στην ποιότητα των προϊόντων. Επισημαίνεται ακόμη ότι οι υγιεινές διατροφικές επιλογές και η σωματική άσκηση έχουν μεγαλύτερη σημασία για την υγεία του εγκεφάλου από τα συμπληρώματα.
Υποσχέσεις για ισχυρό ανοσοποιητικό, λιγότερο στρες, δυνατά μαλλιά και νύχια, αλλά και αντιγήρανση συνοδεύουν πολλά συμπληρώματα διατροφής. Νευρολόγος, ωστόσο, τονίζει ότι ορισμένοι συνδυασμοί τους ενδέχεται να βλάψουν τον εγκέφαλο. Παρά τις διαφημίσεις για καλύτερη εγκεφαλική λειτουργία και πρόληψη της άνοιας, ειδικοί προειδοποιούν ότι κάποια προϊόντα μπορεί να αυξήσουν τους κινδύνους, αντί να προσφέρουν προστασία.
3 συνδυασμοί συμπληρωμάτων που ενδέχεται να βλάψουν τον εγκέφαλο και 3 που ίσως τον προστατεύουν
Η διατήρηση της εγκεφαλικής υγείας έχει καθοριστικό ρόλο στη μακροζωία και την ποιότητα ζωής. Παρ’ όλα αυτά, προϊόντα που διαφημίζονται ως μέσα για εγρήγορση μπορεί να έχουν αντίθετη επίδραση. Παρά την προώθηση βιταμινών και συμπληρωμάτων διατροφής για την υποστήριξη του εγκεφάλου, ειδικοί σημειώνουν ότι πολλά δεν είναι αποτελεσματικά, ενώ ορισμένα ίσως αυξάνουν τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.
«Η γενική αρχή που προκύπτει από τη βιβλιογραφία είναι ότι η λήψη συμπληρωμάτων χωρίς διακρίσεις, ιδίως με απομονωμένα θρεπτικά συστατικά σε υψηλές δόσεις ή σε μη ισορροπημένους συνδυασμούς, μπορεί να είναι πιο προβληματική παρά ευεργετική», εξηγεί ο Αμερικανός νευρολόγος Dr. Jerold Fleishman.«Η ασφαλέστερη προσέγγιση παραμένει η λήψη θρεπτικών συστατικών μέσω της διατροφής και όχι μέσω συμπληρωμάτων, με τη λήψη συμπληρωμάτων να περιορίζεται σε τεκμηριωμένες ανεπάρκειες υπό ιατρική επίβλεψη».
Ως σημαντικό πρόβλημα επισημαίνεται επίσης η ποιότητα των σκευασμάτων. «Το 67% των προϊόντων που ελέγχθηκαν στις ΗΠΑ περιείχε τουλάχιστον ένα συστατικό που αναγραφόταν στην ετικέτα και δεν ανιχνεύθηκε. Το 83% περιείχε ενώσεις που δεν αναγραφόταν στην ετικέτα». Συμβουλευτείτε πάντοτε τον γιατρό σας προτού αρχίσετε να λαμβάνετε κάποιο συμπλήρωμα.
Μπορούν τα συμπληρώματα διατροφής να συνδέονται με πρόωρη γήρανση και γνωστική έκπτωση;
Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δεν τεκμηριώνουν ότι τα συνηθισμένα συμπληρώματα διατροφής προκαλούν πρόωρη γήρανση ή γνωστική έκπτωση σε υγιείς ενήλικες. Μελέτη του 2025, με τίτλο «Association Between Omega-3 Supplement Use and Cognitive Function in Korean Older Adults: An 8-Year Longitudinal Cohort Study», διαπίστωσε ότι η μακροχρόνια λήψη συμπληρωμάτων ωμέγα-3 συνδέθηκε, σε βάθος οκταετίας, με καλύτερη διατήρηση της συνολικής γνωστικής απόδοσης και της μνήμης σε σύγκριση με όσους δεν τα λάμβαναν.
Οι μεγάλες κλινικές δοκιμές και οι συστηματικές ανασκοπήσεις δεν παρουσιάζουν πειστικές ενδείξεις βλάβης από τη συνήθη χρήση πολυβιταμινών, ωμέγα-3 ή βιταμίνης Ε, παρότι συχνά δεν διαπιστώνουν σαφές όφελος στη γνωστική λειτουργία. Οι ανησυχίες για την ασφάλεια αφορούν κυρίως υπερβολική πρόσληψη και προϊόντα χαμηλής ποιότητας. Σε ερευνητικά πλαίσια, πολύ μεγάλες δόσεις ορισμένων βιταμινών — ειδικά των A, B6 και φυλλικού οξέος — έχουν συνδεθεί με νευρολογική τοξικότητα.
Τα επιστημονικά δεδομένα συνδέουν επίσης ορισμένα πολυσυστατικά και επιμολυσμένα συμπληρώματα με σοβαρές ανεπιθύμητες εκβάσεις. Αντίθετα, τα ευρήματα για το ενδεχόμενο θρεπτικά συστατικά όπως η βιταμίνη D ή τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα να επιβραδύνουν τη γνωστική έκπτωση παραμένουν αντικρουόμενα και χωρίς οριστικό συμπέρασμα.
- Δεν υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις ότι η συνηθισμένη λήψη συμπληρωμάτων οδηγεί σε γνωστική έκπτωση
- Η υπερβολικά υψηλή δόση ορισμένων βιταμινών μπορεί να προκαλέσει νευρολογική βλάβη
- Τα γνωστικά αποτελέσματα ορισμένων συμπληρωμάτων είναι περιορισμένα ή μεικτά
- Η διαφοροποίηση στην ποιότητα και τη ρύθμιση ορισμένων προϊόντων ενδέχεται να εντείνει τους κινδύνους για την ασφάλεια
Οι 3 συνδυασμοί συμπληρωμάτων που ενδέχεται να επιταχύνουν τη γήρανση του εγκεφάλου
«Οτιδήποτε διαταράσσει επανειλημμένα τον ύπνο, αυξάνει την αρτηριακή πίεση ή καταπονεί το συκώτι μπορεί να βλάψει έμμεσα την υγεία του εγκεφάλου με την πάροδο του χρόνου», αναφέρει στο Parade ο Βρετανός νευρολόγος Dr. Rab Nawaz Khan, MD.
«Τα διεγερτικά προϊόντα για απώλεια βάρους και αυτά που είναι σχεδιασμένα για πριν την προπόνηση βρίσκονται ψηλά στη λίστα, επειδή μπορούν να επιδεινώσουν τον ύπνο και τον αγγειακό κίνδυνο. Αποφεύγω επίσης τα συμπληρώματα με γνωστή ηπατοτοξικότητα, όπως το εκχύλισμα πράσινου τσαγιού σε υψηλές δόσεις ή το κάβα, επειδή η ηπατική βλάβη μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση και επικίνδυνες αλληλεπιδράσεις με φάρμακα».
Λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις επισημάνσεις, ακολουθούν οι συγκεκριμένοι συνδυασμοί συμπληρωμάτων που οι νευρολόγοι συστήνουν να αποφεύγονται για την προστασία της γνωστικής υγείας.
1. Ιχθυέλαιο σε συνδυασμό με γκίνγκο, σκόρδο ή κουρκουμά
Ο Dr. Khan επισημαίνει ότι η λήψη ιχθυελαίου μαζί με άλλα συμπληρώματα μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα, ιδίως όταν λαμβάνονται παράλληλα ορισμένα φάρμακα.
«Οι χειρότεροι συνδυασμοί είναι αυτοί που αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας ή προκαλούν επικίνδυνη διέγερση», λέει ο Dr. Khan. «Μια συνηθισμένη επικίνδυνη συνδυαστική αγωγή είναι η υψηλή δόση ιχθυελαίου σε συνδυασμό με γκίνγκο και σκόρδο ή κουρκουμίνη, ειδικά αν το άτομο λαμβάνει επίσης ασπιρίνη, κλοπιδογρέλη, βαρφαρίνη ή απιξαμπάνη, καθώς μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μωλώπων και αιμορραγίας».
2. Διεγερτικές ουσίες σε συνδυασμό
«Ένας άλλος κακός συνδυασμός είναι η ταυτόχρονη λήψη πολλαπλών διεγερτικών ουσιών, όπως υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη με υοχιμβίνη, συνεφρίνη ή υψηλή δόση εκχυλίσματος πράσινου τσαγιού, καθώς μπορεί να επιδεινώσει το άγχος, την αϋπνία, τις ταχυπαλμίες και τις ημικρανίες», συμβουλεύει ο Dr. Khan.
Η ανεπαρκής διάρκεια ύπνου σχετίζεται με τη γήρανση του εγκεφάλου. Γι’ αυτό, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση συμπληρωμάτων αν πίνετε καθημερινά matcha, καφέ ή τσάι.
3. Ψυχοδραστικές ουσίες
Η νομιμότητα μιας ουσίας δεν εγγυάται την ασφάλειά της· ο κίνδυνος μπορεί να είναι μεγαλύτερος όταν συνδυάζεται με άλλες ψυχοδραστικές ουσίες.
«Ορισμένες νέες ψυχοδραστικές ουσίες διατίθενται επίσης στην αγορά ως μη ρυθμιζόμενα “συμπληρώματα διατροφής”, “φυτικά αρωματικά” και “αρωματοθεραπεία”, αλλά μπορεί να είναι επικίνδυνες για τον εγκέφαλο», προειδοποιεί ο Dr. Burgin. Στα προϊόντα αυτά μπορεί να περιλαμβάνονται κρατόμ, κάβα κάβα, σάλβια, αγιαχουάσκα, καρύδι μπέτελ, κάννα, άγριο μαρούλι, σπόροι πρωινού δόξας και μανδραγόρας.
Αν δεν γνωρίζετε με βεβαιότητα αν μια ουσία είναι ασφαλής, αντιμετωπίστε την ως μη ασφαλή μέχρι να σας συμβουλεύσει διαφορετικά ο γιατρός σας.
3 συμπληρώματα με πιθανούς πρόσθετους κινδύνους για την υγεία
Η χρήση ορισμένων συμπληρωμάτων μπορεί να επηρεάσει την υγεία και πέρα από τον εγκέφαλο. Τα παρακάτω συμπληρώματα, καθώς και οι μεταξύ τους συνδυασμοί, ενδέχεται να έχουν και άλλες επιπτώσεις.
1. Βιταμίνη Ε
2. Συνδυασμός ψευδαργύρου και χαλκού
Σύμφωνα με τον ειδικό, οι έρευνες δεν καταδεικνύουν ουσιαστικό όφελος ή βλάβη από την ταυτόχρονη χρήση ψευδαργύρου και χαλκού. «Αν και δεν είναι ιδιαίτερα επιβλαβής, η έλλειψη οφέλους σε συνδυασμό με την πιθανότητα ανισορροπίας των μεταλλικών στοιχείων υποδηλώνει ότι πρέπει να λαμβάνεται με προσοχή αυτός ο συνδυασμός».
3. Βοτανικά προϊόντα ασαφούς περιεχομένου
«Ορισμένα κοινά φυτικά προϊόντα που υποτίθεται ότι “βελτιώνουν την υγεία” μπορεί να είναι επιβλαβή για το ήπαρ», σημειώνει ο Dr. William Scott Burgin, MD, καθηγητής νευρολογίας και επικεφαλής του τμήματος εγκεφαλικών επεισοδίων στο University of South Florida.
Στην κατηγορία αυτή μπορεί να ανήκει σχεδόν κάθε «φυσικό» συμπλήρωμα υγείας που κυκλοφορεί. Ο Dr. Burgin επισημαίνει ως ιδιαίτερα επιβλαβή σκευάσματα με κουρκουμά, πράσινο τσάι, ασβαγκάντα, γκαρσίνια καμπότζια, εκχύλισμα κόκκινης μαγιάς ρυζιού και μαύρο κοχός.
Μπορούν τα συμπληρώματα να προλάβουν ή να καθυστερήσουν τη γήρανση του εγκεφάλου;
Μάλλον όχι. «Τα στοιχεία για τη συμβολή των συμπληρωμάτων στη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας σε υγιείς ενήλικες είναι περιορισμένα και γενικά δεν υποστηρίζουν τη συστηματική λήψη συμπληρωμάτων για την υγεία του εγκεφάλου», λέει ο Dr. Fleishman. «Οι περισσότερες δοκιμές υψηλής ποιότητας δείχνουν ελάχιστα έως καθόλου οφέλη από τα συμπληρώματα βιταμινών και ανόργανων συστατικών στην πρόληψη της γνωστικής έκπτωσης ή της άνοιας σε άτομα με υγιή γνωστική λειτουργία».
Συνένζυμο Q10
Ορισμένα συμπληρώματα μπορεί να φαίνονται πολλά υποσχόμενα, χωρίς όμως να διαθέτουν ισχυρή τεκμηρίωση. Το συνένζυμο Q10 (CoQ10) έχει θεωρητικά πιθανά οφέλη. «Τα πραγματικά κλινικά στοιχεία σε ανθρώπους παραμένουν αμφιλεγόμενα και ασαφή, ιδίως όσον αφορά τη γνωστική λειτουργία σε υγιείς ηλικιωμένους ενήλικες», εξηγεί.
Βιταμίνη Β12, βιταμίνη D ή σίδηρος
Στην ίδια τη Madison Memory Study της εταιρείας, η ανάλυση των δεδομένων με τον κατάλληλο τρόπο δεν έδειξε στατιστικά σημαντική βελτίωση στα κύρια γνωστικά αποτελέσματα. Παρ’ όλα αυτά, τα συμπληρώματα ενδέχεται να είναι χρήσιμα σε ορισμένες ιατρικές περιπτώσεις. «Εάν κάποιος έχει ανεπάρκεια, η λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης Β12, βιταμίνης D ή σιδήρου μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την κόπωση, τη συγκέντρωση και τη λειτουργία των νεύρων», αναφέρει ο Dr. Khan.
Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα
Τα ωμέγα-3 ενδέχεται να συμβάλουν στη ρύθμιση των τριγλυκεριδίων και του αγγειακού κινδύνου, ενώ το μαγνήσιο ή η ριβοφλαβίνη μπορεί να συνεισφέρουν στην πρόληψη της ημικρανίας. «Αντιμετωπίστε τα συμπληρώματα σαν να είναι πραγματικά φάρμακα… Αποφύγετε να παίρνετε πολλά μαζί… και αποφύγετε τις υψηλές δόσεις, γιατί το περισσότερο δεν είναι πάντα καλύτερο», προειδοποιεί.
Πώς μπορείτε να προστατεύσετε τον εγκέφαλο από τη γήρανση ή να επιβραδύνετε τη διαδικασία;
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι καθοριστική είναι η καθημερινή ζωή. Ο Dr. Fleishman αναφέρεται σε υγιεινά διατροφικά πρότυπα, όπως η Μεσογειακή διατροφή, οι δίαιτες DASH και η MIND, καθώς και στη σωματική δραστηριότητα και στον έλεγχο των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου. «Η υγεία των αγγείων είναι η υγεία του εγκεφάλου. Τα συμπληρώματα διατροφής είναι προαιρετικά στην καλύτερη περίπτωση και δεν πρέπει ποτέ να αντικαθιστούν τα βασικά στοιχεία», καταλήγει ο Dr. Khan.
Τα βασικά σημεία
- Τρεις συνδυασμοί συμπληρωμάτων διατροφής ενδέχεται, σύμφωνα με τον νευρολόγο, να απειλήσουν την υγεία του εγκεφάλου και να αυξήσουν τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.
- Η πρόσληψη θρεπτικών συστατικών προτείνεται να γίνεται πρωτίστως μέσω της διατροφής, ενώ χρειάζεται έλεγχος της ποιότητας των προϊόντων: αρκετά συμπληρώματα μπορεί να είναι αναποτελεσματικά ή επικίνδυνα.
- Η ταυτόχρονη χρήση ιχθυελαίου με γκίνγκο ή σκόρδο, πολλών διεγερτικών ή ψυχοδραστικών ουσιών μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές παρενέργειες και να επιβαρύνει την εγκεφαλική υγεία.
- Η ασφάλεια εξαρτάται και από την ποιότητα των προϊόντων: το 67% των συμπληρωμάτων περιέχει συστατικά που δεν αναγράφονται σωστά ή είναι επιβλαβή.
- Για την προστασία του εγκεφάλου, οι υγιεινές διατροφικές επιλογές και η άσκηση έχουν μεγαλύτερη σημασία από τα συμπληρώματα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/neyrologos-proeidopoiei-3-syndyasmoi-sympliromaton-poy-mporei-na-vlaptoyn-ton-egkefalo/22953
