Η Κέιτι Λάντερ ήταν μόλις 32 ετών όταν διαγνώστηκε με καρκίνο του παχέος εντέρου. Οι επιστήμονες διερευνούν γιατί αυξάνονται τα περιστατικά σε νεότερους ανθρώπους, εξετάζοντας πιθανούς παράγοντες όπως η πρόωρη γήρανση, η διατροφή, τα αντιβιοτικά και η έκθεση σε χημικές ουσίες.
Συμπτώματα καρκίνου του εντέρου και διάγνωση στα 32
Η Κέιτι είχε επίμονο φούσκωμα, εξάντληση και πόνους στην κοιλιά όταν επισκέφθηκε για πρώτη φορά τον οικογενειακό της γιατρό. Της είπαν ότι πιθανότατα ήταν καταπονημένη και αγχωμένη.
«Δεν είχα καθόλου ενέργεια και ένιωθα συνεχώς φουσκωμένη», λέει η Κέιτι, διοικητική υπάλληλος σε ιατρείο γενικού γιατρού, από χωριό κοντά στο Γουόρκσοπ του Νότιγχαμσαϊρ.
«Όταν ο γιατρός είπε ότι ήταν άγχος, έβγαζε κάπως νόημα: είχα ένα παιδί δύο ετών και ένα έξι ετών, ανακαινίζαμε ένα σπίτι, οργάνωνα τον γάμο μου όλη τη χρονιά και θα παντρευόμουν σε μερικούς μήνες», λέει.
Περίπου επτά μήνες αργότερα, άρχισε να παρατηρεί αλλαγές στις κενώσεις της. Μερικές φορές έπρεπε να τρέξει στην τουαλέτα αμέσως μετά το φαγητό, ενώ άλλες φορές είχε δυσκοιλιότητα όλη την ημέρα.
Η Κέιτι, μητέρα δύο παιδιών, επικοινώνησε ξανά με το ιατρείο, αλλά της είπαν ότι θα έπρεπε να περιμένει τέσσερις εβδομάδες για τηλεφωνικό ραντεβού.
«Ανησυχούσα και αγχωνόμουν πολύ», θυμάται, «και δεν ένιωθα καλύτερα».
Όταν τελικά μίλησε με γιατρό τον Ιούνιο του 2024, είχε αρχίσει να βλέπει αίμα στα κόπρανά της και υπέφερε κατά διαστήματα από έντονο κοιλιακό πόνο.
Είπε στον γιατρό ότι φοβόταν πως είχε καρκίνο του εντέρου. Εκείνος την καθησύχασε λέγοντας ότι ήταν πολύ νέα και ότι ήταν πιθανότερο να είχε σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Ωστόσο, της ζήτησε να πάει στο ιατρείο για εξέταση λίγες ημέρες αργότερα και κανόνισε επίσης να κάνει τεστ FIT, το οποίο ελέγχει δείγμα κοπράνων για αίμα, που μπορεί να αποτελεί ένδειξη καρκίνου του εντέρου.
Η Κέιτι επέστρεψε το δείγμα στο ιατρείο το επόμενο πρωί και την ημέρα μετά παραπέμφθηκε επειγόντως για κολονοσκόπηση, εξέταση του εντέρου με κάμερα. Η εξέταση έδειξε 13 πολύποδες, δηλαδή μικρές αναπτύξεις, καθώς και μια μεγάλη μάζα.
«Είχα ένα κακό προαίσθημα», θυμάται.
Οι φόβοι της επιβεβαιώθηκαν μετά τις βιοψίες και την αξονική τομογραφία. Ένας ειδικός είπε στην Κέιτι και στον σύζυγό της, τον 31χρονο Όλι, γενικό διευθυντή σε εταιρεία ξυλουργικών εργασιών, ότι είχε καρκίνο του εντέρου.
«Ήμουν σε κατάσταση σοκ», λέει. «Το μυαλό μου απλώς σταμάτησε να λειτουργεί».
Ήταν τόσο ξαφνιασμένη, που θυμάται ότι έκανε μόνο μία ερώτηση: αν είχε εξαπλωθεί ο καρκίνος.
Λίγες ημέρες μετά τα 33α γενέθλιά της, υποβλήθηκε σε λαπαροσκοπική επέμβαση για την αφαίρεση του όγκου και περίπου του ενός τρίτου του εντέρου της. Ευτυχώς, η νόσος δεν είχε εξαπλωθεί σε κοντινά όργανα.
Τέσσερις εβδομάδες αργότερα άρχισε τρεις κύκλους χημειοθεραπείας.
«Οι παρενέργειες εμφανίστηκαν αμέσως», λέει. «Είχα πολύ έντονη ναυτία και πολύ σοβαρά έλκη και φουσκάλες στο στόμα. Δεν μπορούσα ούτε να σηκώσω το χέρι μου για να πιω νερό».
Ολοκλήρωσε τη θεραπεία τον Δεκέμβριο του 2024 και, τρεις μήνες αργότερα, έμαθε ότι βρισκόταν σε ύφεση. «Ήταν σαν να έφυγε ένα βάρος από πάνω μου», λέει. «Σαν να ξαναγεννήθηκα».
Καρκίνος του εντέρου στους νέους και αυξανόμενα περιστατικά
Η Κέιτι, ωστόσο, δεν είχε κανέναν από τους γνωστούς παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ ή η παχυσαρκία.
«Πάντα πρόσεχα τον εαυτό μου», λέει.
Ήταν επίσης αρκετά νεότερη από την τυπική ηλικία διάγνωσης, καθώς η νόσος εμφανίζεται συχνότερα σε ανθρώπους που βρίσκονται στη δεκαετία των 70 ή των 80 ετών.
Όπως έχει αναφερθεί ευρέως, όλο και περισσότεροι νέοι άνθρωποι εμφανίζουν καρκίνο του εντέρου, παρά το γεγονός ότι έχουν λίγους ή και κανέναν από τους καθιερωμένους παράγοντες κινδύνου.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το ποσοστό καρκίνου του εντέρου στους ανθρώπους ηλικίας 25 έως 49 ετών έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 50% από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Σύμφωνα με μεγάλη διεθνή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Oncology το 2024, η Αγγλία έχει την ταχύτερη αύξηση στην Ευρώπη.
Τώρα οι επιστήμονες ξεκινούν μια μεγάλη έρευνα για να διαπιστώσουν γιατί συμβαίνει αυτό. Η μελέτη, με την ονομασία PROSPECT-UK, ξεκίνησε αυτόν τον μήνα από ερευνητές του King’s College London.
Στόχος είναι να συμμετάσχουν 250.000 άτομα ηλικίας 18 έως 50 ετών. Οι ερευνητές θα συλλέξουν στοιχεία για τη διατροφή, τον τρόπο ζωής και τους περιβαλλοντικούς παράγοντες στους οποίους εκτίθενται οι συμμετέχοντες, ενώ θα αναλύσουν δείγματα αίματος και κοπράνων. Στη συνέχεια, θα συγκρίνουν τα δεδομένα με τα αρχεία τους στο NHS, το βρετανικό δημόσιο σύστημα υγείας, τα επόμενα χρόνια.
Παρόμοιες μελέτες διεξάγονται σε τέσσερις ακόμη χώρες, τη Γαλλία, την Ινδία, την Ιταλία και τις ΗΠΑ, στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος PROSPECT.
Το γεγονός ότι όσοι γεννήθηκαν μετά τη δεκαετία του 1970 φαίνεται να έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρκίνο του εντέρου από τις προηγούμενες γενιές στην ίδια ηλικία υποδηλώνει ότι κάτι έχει αλλάξει, λένε οι ειδικοί.
«Η επίδραση της γενιάς στην οποία γεννήθηκε κάποιος είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία που έχουμε», εξηγεί ο Άντριου Τσαν, καθηγητής Ιατρικής στο Harvard Medical School στις ΗΠΑ και συνδιευθυντής της διεθνούς ομάδας PROSPECT.
«Οι νεότερες γενιές έχουν μεγαλώσει σε ένα πολύ διαφορετικό διατροφικό περιβάλλον, με διαφορετικά πρότυπα παχυσαρκίας και μεταβολικών νοσημάτων, όπως ο διαβήτης τύπου 2, διαφορετική έκθεση σε φάρμακα [όπως τα αντιβιοτικά, στα οποία θα αναφερθούμε παρακάτω] και πολλές άλλες περιβαλλοντικές αλλαγές», είπε.
«Η διατροφή, η παχυσαρκία, τα αντιβιοτικά ή οι περιβαλλοντικές εκθέσεις μπορεί να φαίνονται πολύ διαφορετικοί πιθανοί παράγοντες, αλλά μέσα στο σώμα μπορεί να συγκλίνουν σε έναν σχετικά μικρό αριθμό βιολογικών οδών», προσθέτει ο καθηγητής Τσαν.
Με άλλα λόγια, όλοι μαζί μπορεί να δημιουργούν τις συνθήκες για να εμφανιστεί καρκίνος σε μικρότερη ηλικία.
Πρόωρη γήρανση, παχυσαρκία και κίνδυνος καρκίνου
Και αυτό που φαίνεται να συμβαίνει είναι ότι ορισμένοι νέοι άνθρωποι γερνούν ουσιαστικά πιο γρήγορα.
Ένας από τους βασικούς υπόπτους για την πρόωρη γήρανση είναι η κακή μεταβολική υγεία, ιδιαίτερα η παχυσαρκία και ο διαβήτης τύπου 2, που έχουν γίνει συχνότερα στους νεότερους ενήλικες.
Το περιττό σωματικό λίπος, ιδίως γύρω από τα εσωτερικά όργανα, μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνια φλεγμονή και να μειώσει την ευαισθησία του οργανισμού στην ινσουλίνη, την ορμόνη που βοηθά στον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα.
Για να αντισταθμίσει αυτή την κατάσταση, ο οργανισμός παράγει περισσότερη ινσουλίνη. Η ορμόνη, όμως, ενθαρρύνει επίσης την ανάπτυξη των κυττάρων.
Η ανησυχία είναι ότι τα σταθερά υψηλά επίπεδα ινσουλίνης μπορεί να βοηθούν τα μη φυσιολογικά κύτταρα στο έντερο να πολλαπλασιάζονται. Παράλληλα, η φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει βλάβη στα κύτταρα που επενδύουν το έντερο, αναγκάζοντας τον οργανισμό να τα αντικαθιστά συχνότερα και αυξάνοντας τον κίνδυνο λαθών στο DNA, τα οποία μπορεί να οδηγήσουν τα κύτταρα να γίνουν καρκινικά.
Πράγματι, επιστήμονες που συμμετέχουν στο διεθνές πρόγραμμα PROSPECT έχουν ήδη εντοπίσει σύνδεση ανάμεσα στην επιταχυνόμενη γήρανση του λιπώδους ιστού και στον καρκίνο του εντέρου σε νεότερους ενήλικες.
«Δύο άνθρωποι που είναι και οι δύο 40 ετών μπορεί να μη γερνούν βιολογικά με τον ίδιο ακριβώς ρυθμό», εξηγεί ο καθηγητής Τσαν.
Καθώς γερνάμε, συσσωρεύονται βλάβες στο DNA των κυττάρων μας, ενώ ο οργανισμός γίνεται λιγότερο αποτελεσματικός στην επιδιόρθωση αυτών των βλαβών ή στην καταστροφή κυττάρων που έχουν υποστεί αλλοιώσεις.
Αν αυτή η διαδικασία γήρανσης αρχίσει νωρίτερα, τα μη φυσιολογικά κύτταρα μπορεί να έχουν περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσουν και να εξελιχθούν σε όγκους.
Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και φυτικές ίνες για το έντερο
Ένα ακόμη πεδίο ανησυχίας είναι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, όπως τα έτοιμα γεύματα, τα συσκευασμένα σνακ και τα ζαχαρούχα ποτά.
Σήμερα, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αντιστοιχούν περίπου στο 60% των θερμίδων που καταναλώνονται στη Βρετανία. Ανησυχητικό είναι ότι σχεδόν τα δύο τρίτα των θερμίδων που καταναλώνουν οι Βρετανοί έφηβοι προέρχονται από αυτά, σύμφωνα με δημοσίευση του European Journal of Nutrition το 2024.
Οι πιθανοί κίνδυνοι αναδείχθηκαν σε έρευνα που δημοσιεύθηκε στο JAMA Oncology τον περασμένο Νοέμβριο. Η μελέτη διαπίστωσε ότι γυναίκες κάτω των 50 ετών που κατανάλωναν τα περισσότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είχαν 45% υψηλότερες πιθανότητες να έχουν προκαρκινικές αναπτύξεις στο έντερο, σε σύγκριση με όσες κατανάλωναν τα λιγότερα.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ίδια η επεξεργασία προκαλεί τη νόσο, λέει η δρ Ρόζιεραντ Μπράουνσον-Σμιθ, ερευνήτρια στο King’s College London που εργάζεται στο PROSPECT-UK.
Εξηγεί ότι όσοι καταναλώνουν περισσότερα από αυτά τα τρόφιμα μπορεί επίσης να παίρνουν περισσότερες θερμίδες, να τρώνε λιγότερες φυτικές ίνες ή να αυξάνουν το βάρος τους.
Η ανεπαρκής πρόσληψη φυτικών ινών μπορεί να αλλάξει τα βακτήρια του εντέρου και να μειώσει την παραγωγή προστατευτικών ουσιών, όπως το βουτυρικό. Το βουτυρικό είναι σημαντικό παραπροϊόν που παράγεται όταν τα βακτήρια του εντέρου διασπούν τις φυτικές ίνες από λαχανικά, φρούτα και προϊόντα ολικής άλεσης. Συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας του εντερικού βλεννογόνου, μειώνει τη φλεγμονή και βοηθά στον έλεγχο της μη φυσιολογικής ανάπτυξης των κυττάρων.
Μελέτη στο Nature Metabolism πέρυσι έδειξε ότι το βουτυρικό μπορούσε να επιβραδύνει την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων του εντέρου στο εργαστήριο, μεταβάλλοντας τη δραστηριότητα γονιδίων που ελέγχουν τον ρυθμό πολλαπλασιασμού των κυττάρων.
Όταν η πρόσληψη φυτικών ινών είναι χαμηλή, τα βακτήρια του εντέρου μπορεί αντίθετα να διασπούν περισσότερες πρωτεΐνες, παράγοντας χημικές ουσίες που μπορεί να βλάψουν τον εντερικό βλεννογόνο, εξηγεί η Σίλβια Ζανέσκο, ερευνήτρια διατροφής στο King’s College London. Διερευνά αν η αυξημένη κατανάλωση φυτικών ινών μπορεί να βελτιώσει αλλαγές που σχετίζονται με τον κίνδυνο καρκίνου του εντέρου, σε μελέτη 12 εβδομάδων με συμμετοχή πανομοιότυπων διδύμων κάτω των 55 ετών.
Οι επιστήμονες δεν εξετάζουν μόνο το ενδεχόμενο τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα να έχουν λίγες φυτικές ίνες, αλλά και πρόσθετα όπως οι γαλακτωματοποιητές, που χρησιμοποιούνται σε τρόφιμα όπως οι σάλτσες και το παγωτό για να μην διαχωρίζονται τα συστατικά.
«Υπάρχουν ολοένα και περισσότερα στοιχεία που υποδηλώνουν ότι ορισμένοι γαλακτωματοποιητές μπορεί να επηρεάζουν το έντερο και να προάγουν τη φλεγμονή», λέει η Σίλβια Ζανέσκο.
Παρότι πίστευε ότι έτρωγε σχετικά υγιεινά, η Κέιτι λέει ότι αγόραζε συχνά έτοιμα τρόφιμα, όπως πίτσες, κοτόπουλο Κιέβου και σούπες, και δεν έδινε ιδιαίτερη προσοχή στην ποσότητα φυτικών ινών που κατανάλωνε.
Μετά τη διάγνωση, άλλαξε ριζικά τη διατροφή της και άρχισε να ελέγχει πιο προσεκτικά τις ετικέτες των τροφίμων.
«Τις προάλλες κοίταξα την πίσω πλευρά ενός βάζου με σούπα και είδα ότι είχε πολλά πρόσθετα συστατικά, οπότε τώρα τη φτιάχνω μόνη μου από την αρχή», λέει.
«Η μεγαλύτερη αλλαγή στη διατροφή μου είναι η πρόσληψη φυτικών ινών», προσθέτει. Πλέον έχει στόχο τα 30 γραμμάρια την ημέρα και τρώει περισσότερους ξηρούς καρπούς, σπόρους, φρούτα και λαχανικά.
Αντιβιοτικά, βακτήρια του εντέρου και κολιμπακτίνη
Ένας ακόμη πιθανός παράγοντας είναι τα αντιβιοτικά. Η χρήση τους αυξήθηκε απότομα τη δεκαετία του 1980: οι συνταγές στην Αγγλία αυξήθηκαν κατά 21%, από 32,8 εκατομμύρια το 1980 σε 39,8 εκατομμύρια το 1988, σύμφωνα με στοιχεία της βρετανικής κυβέρνησης.
Παράλληλα, έρευνα σε 73 χώρες που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Global Health το 2020 διαπίστωσε ότι η χρήση αντιβιοτικών σε παιδιά κάτω των πέντε ετών αυξήθηκε από 36,8% το 2005 σε 43,1% το 2017.
Τα αντιβιοτικά εξοντώνουν τόσο τα επιβλαβή όσο και τα ωφέλιμα βακτήρια. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι οι επιβλαβείς μικροοργανισμοί έχουν μικρότερο ανταγωνισμό για τροφή και χώρο, γεγονός που τους επιτρέπει να πολλαπλασιαστούν.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο British Journal of Cancer το 2022 διαπίστωσε ότι η χρήση αντιβιοτικών συνδεόταν με αύξηση κατά 49% του κινδύνου καρκίνου του εντέρου σε άτομα κάτω των 50 ετών.
Ο καθηγητής Τζέιμς Κίνρος, χειρουργός παχέος εντέρου και ερευνητής στο Imperial College London, θεωρεί ότι η διαταραχή των βακτηρίων του εντέρου μπορεί να συμβάλλει στην εξήγηση της αύξησης των περιστατικών στους νεότερους ανθρώπους.
Όπως λέει, όταν πολλαπλασιάζονται τα επιβλαβή βακτήρια, μπορεί να προκαλέσουν φλεγμονή που βλάπτει τον εντερικό βλεννογόνο. Η παραγωγή νέων κυττάρων για την αντικατάσταση όσων έχουν υποστεί βλάβη αυξάνει τις πιθανότητες να προκύψουν λάθη κατά την αντιγραφή του DNA τους.
«Σε ορισμένους ανθρώπους αυτές οι μεταλλάξεις μπορεί να παραμένουν ανενεργές για χρόνια, χωρίς να προκαλούν κάτι, ενώ σε άλλους μπορεί να αναπτυχθούν γρήγορα», είπε.
Οι επιστήμονες έχουν επίσης βρει στοιχεία ότι η κολιμπακτίνη, ουσία που παράγεται από ορισμένα στελέχη του βακτηρίου E. coli, μπορεί να βλάπτει τα κύτταρα του εντέρου δεκαετίες πριν εμφανιστεί ο καρκίνος.
Σε αντίθεση με τα στελέχη E. coli που συνδέονται με τροφική δηλητηρίαση, τα λεγόμενα pks-positive E. coli μπορούν να ζουν στο έντερο χωρίς να προκαλούν συμπτώματα.
Περίπου ένας στους πέντε υγιείς ανθρώπους τα φέρει, ενώ τα βρέφη μπορεί να τα αποκτήσουν από τις μητέρες τους γύρω από τη γέννηση.
Μπορεί να παίζει ρόλο η υπερβολική άσκηση;
Παρότι η τακτική σωματική δραστηριότητα είναι γνωστό ότι προστατεύει από τον καρκίνο του εντέρου, ερευνητές στις ΗΠΑ διερευνούν αν η επαναλαμβανόμενη συμμετοχή σε μαραθώνιους και υπερμαραθώνιους, που γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς στους νεότερους, θα μπορούσε να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα.
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Cancer Epidemiology τον Αύγουστο του τρέχοντος έτους, οι γιατροί εξέτασαν 94 αθλητές αντοχής ηλικίας 35 έως 50 ετών, οι οποίοι είχαν ολοκληρώσει τουλάχιστον πέντε μαραθώνιους ή δύο υπερμαραθώνιους. Διαπίστωσαν ότι το 15% είχε προχωρημένα αδενώματα, αναπτύξεις στο έντερο που μερικές φορές μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο.
Ο δρ Τίμοθι Κάνον, αναπληρωτής καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια, ο οποίος ηγήθηκε της έρευνας, θεωρεί ότι η επαναλαμβανόμενη συμμετοχή σε μαραθώνιους και υπερμαραθώνιους μπορεί να βλάπτει το έντερο, στερώντας του αίμα και οξυγόνο.
«Αυτή η μείωση της ροής του αίματος προς το έντερο μπορεί να προκαλέσει επαναλαμβανόμενο θάνατο κυττάρων και απορρύθμιση της κυτταρικής διαίρεσης, δηλαδή μη φυσιολογικά κύτταρα που μπορεί να οδηγήσουν σε καρκίνο», είπε.
Δεν είναι πλήρως κατανοητό γιατί αυτά τα βακτήρια συμβάλλουν στην εμφάνιση καρκίνου σε ορισμένους ανθρώπους αλλά όχι σε άλλους.
Ωστόσο, μελέτη που δημοσιεύθηκε πέρυσι στο Nature Microbiology ανέφερε ότι η διατροφή με λίγες φυτικές ίνες αύξησε τη φλεγμονή στο έντερο ποντικών, επιτρέποντας στα βακτήρια αυτά να πολλαπλασιαστούν.
Αυτό μπορεί στη συνέχεια να βλάψει το DNA των εντερικών κυττάρων, μεταξύ άλλων και ενός γονιδίου που ονομάζεται APC. Το γονίδιο αυτό λειτουργεί κανονικά σαν φρένο, εμποδίζοντας τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των κυττάρων. Αν το φρένο υποστεί βλάβη, μπορεί να αρχίσουν να αναπτύσσονται μη φυσιολογικά κύτταρα.
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature το 2025, επιστήμονες ανέλυσαν 802 όγκους καρκίνου του εντέρου από ασθενείς και βρήκαν ενδείξεις βλάβης στο DNA που προκαλείται από την κολιμπακτίνη σε περίπου έναν στους πέντε.
Σημαντικό είναι ότι η βλάβη αυτή ήταν 3,3 φορές συχνότερη σε ασθενείς που διαγνώστηκαν πριν από τα 40 σε σχέση με όσους ήταν άνω των 70 ετών.
«Ένας τρόπος να το σκεφτούμε είναι ότι μια τέτοια έκθεση μπορεί να δώσει σε ορισμένα κύτταρα του παχέος εντέρου ένα μεταλλακτικό “προβάδισμα”», λέει ο καθηγητής Λούντμιλ Αλεξαντρόφ, ερευνητής καρκίνου στο University of California San Diego, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης.
Φυτοφάρμακα, PFAS και μικροπλαστικά ως πιθανοί παράγοντες
Οι επιστήμονες εξετάζουν, ωστόσο, και άλλους παράγοντες πέρα από τη διατροφή και τα βακτήρια του εντέρου.
Τα φυτοφάρμακα είναι ένας από αυτούς. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine τον Απρίλιο διαπίστωσε πιθανή σύνδεση ανάμεσα στον καρκίνο του εντέρου σε άτομα κάτω των 50 ετών και το πικλοράμ, ένα ζιζανιοκτόνο που χρησιμοποιείται στη γεωργία. Όταν συγκρίθηκαν όγκοι του εντέρου από νεότερους ασθενείς με εκείνους από άτομα άνω των 70 ετών, οι νεότεροι είχαν περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάζουν χημικές αλλαγές στο DNA που συνδέονται με την έκθεση στο πικλοράμ.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι περιοχές των ΗΠΑ με μεγαλύτερη χρήση πικλοράμ είχαν την τάση να εμφανίζουν και υψηλότερα ποσοστά καρκίνου του εντέρου στους νεότερους ενήλικες.
Ένας ακόμη παράγοντας ανησυχίας είναι οι PFAS, οι λεγόμενες «παντοτινές χημικές ουσίες», που χρησιμοποιούνται σε αντικολλητικά μαγειρικά σκεύη, αδιάβροχα ρούχα και ορισμένες συσκευασίες τροφίμων.
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Environmental Science & Technology το 2023, ερευνητές του Yale University εξέθεσαν καρκινικά κύτταρα του εντέρου στο εργαστήριο σε δύο συνηθισμένες χημικές ουσίες PFAS, τις PFOA και PFOS.
Διαπίστωσαν ότι οι ουσίες έκαναν τα καρκινικά κύτταρα πιο κινητικά, μια αλλαγή που συνδέεται με την ικανότητα των όγκων να εξαπλώνονται.
Παλαιότερη έρευνα, το 2005, διαπίστωσε ότι τα επίπεδα PFOA στο αίμα των ανθρώπων υπερδιπλασιάστηκαν από το 1974 έως το 1989. Αυτό εγείρει το ενδεχόμενο όσοι εμφανίζουν σήμερα καρκίνο του εντέρου στα 30 ή στα 40 τους να είχαν εκτεθεί σε αυτές τις χημικές ουσίες από την παιδική τους ηλικία.
Εξετάζονται επίσης τα μικροπλαστικά. Ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο Cancer Epidemiology πέρυσι ανέφερε ότι μικροπλαστικά εντοπίστηκαν σε όγκους του εντέρου.
Οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι αυτά τα σωματίδια μπορεί να ερεθίζουν τον εντερικό βλεννογόνο, να προκαλούν φλεγμονή ή να επηρεάζουν τα βακτήρια που ζουν στο έντερο.
Η ανησυχία είναι ότι οι σημερινοί νεότεροι ενήλικες καταπίνουν αυτά τα σωματίδια από την παιδική τους ηλικία, όταν το έντερο και το ανοσοποιητικό τους σύστημα εξακολουθούν να αναπτύσσονται.
Τα παιδιά μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτα, επειδή προσλαμβάνουν περισσότερα μικροπλαστικά σε σχέση με το σωματικό τους βάρος από ό,τι οι ενήλικες, ενώ τα όργανα, το ανοσοποιητικό τους σύστημα και η ικανότητά τους να διασπούν επιβλαβείς χημικές ουσίες εξακολουθούν να αναπτύσσονται, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Pediatric Research τον Ιούλιο.
Η ζωή μετά τη διάγνωση και η μείωση του κινδύνου
Για την Κέιτι Λάντερ, το ερώτημα γιατί εμφάνισε καρκίνο του εντέρου στα 32 της παραμένει αναπάντητο.
Αποφάσισε να μην επιστρέψει στη δουλειά, προτιμώντας να περνά περισσότερο χρόνο με τα παιδιά της, που είναι τώρα οκτώ και πέντε ετών.
Ωστόσο, το γεγονός ότι δεν έχει πλέον καρκίνο δεν έχει εξαλείψει τον φόβο ότι η νόσος μπορεί να επιστρέψει.
«Ζεις ανάμεσα στο να αρπάζεις τη μέρα και στο να επιστρέφεις σε εκείνη την κατάσταση παράνοιας», λέει.
Καθώς οι ερευνητές αναζητούν τα αίτια, τι μπορούμε να κάνουμε τώρα για να μειώσουμε τον κίνδυνο;
«Αν έπρεπε αυτή τη στιγμή να δώσω προτεραιότητα σε ορισμένους τομείς, θα έβαζα ψηλά στη λίστα τη μεταβολική υγεία», λέει ο καθηγητής Τσαν.
Για θέματα διατροφής, εξετάσεων ή θεραπείας, οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/karkinos-toy-pacheos-enteroy-se-neoys-mporei-na-schetizetai-me-tin-proori-giransi/24602
