Το άρθρο παρουσιάζει πώς ένας τοξικός προϊστάμενος μπορεί να επιβαρύνει τη σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων και περιγράφει οκτώ ενδείξεις εργασιακού άγχους που ενδέχεται να σχετίζονται με αυτή τη συνθήκη. Στα σημάδια περιλαμβάνονται σωματικές ενοχλήσεις, απομάκρυνση από τους συναδέλφους, ευερεθιστότητα, αϋπνία και επαγγελματική εξουθένωση.
Η παρουσία ενός τοξικού προϊσταμένου μπορεί να ενισχύσει το άγχος, να δυσκολέψει τη συγκέντρωση και να προκαλέσει σοβαρή επιβάρυνση στην ψυχική υγεία των εργαζομένων. Παράλληλα, παρουσιάζονται τρόποι διαχείρισης, όπως η αναζήτηση υποστήριξης και η εξέταση του ενδεχομένου αποχώρησης από ένα τοξικό εργασιακό περιβάλλον.
Ένας τοξικός προϊστάμενος μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο το lunch break, αλλά και την ψυχική σας υγεία, πυροδοτώντας έναν φαύλο κύκλο άγχους και εξουθένωσης. Ποια είναι τα 8 σημάδια εργασιακού άγχους που μπορεί να αποτυπωθούν στο σώμα;
Πώς συνδέεται ο τοξικός προϊστάμενος με το εργασιακό άγχος – 8 τρόποι εκδήλωσης
Ο τοξικός προϊστάμενος δεν περιορίζεται στο να σας κάνει να νιώθετε άσχημα· μπορεί να επηρεάσει την καθημερινότητά σας μέσω του συνεχούς άγχους. Το άγχος «είναι μια κατάσταση στην οποία είστε πολύ προσανατολισμένοι στο μέλλον και αυτό το μέλλον είναι δυσοίωνο», ανέφερε στο HuffPost η Tanisha Ranger, κλινική ψυχολόγος που εργάζεται στη Nevada.
Η συμπεριφορά ενός τοξικού προϊσταμένου ενδέχεται να ενεργοποιήσει προϋπάρχοντα άγχη ή να προσθέσει νέα, με αποτέλεσμα ο φόβος, η ανησυχία και η αγωνία να γίνουν μέρος της επαγγελματικής σας ρουτίνας. Ακόμη και η πιθανότητα να μην είναι ικανοποιημένος ο προϊστάμενός σας μπορεί να μοιάζει δυσβάσταχτη.
«Αν υποψιάζεστε ότι το άγχος σας σχετίζεται με τον τοξικό προϊστάμενό σας, αναζητήστε συνδέσεις μεταξύ του άγχους και των αλληλεπιδράσεών σας μαζί του», ανέφερε η Shannon Garcia, ψυχοθεραπεύτρια στο Illinois. «Το άγχος συχνά εκδηλώνεται στις συμπεριφορές μας και ειδικότερα μπορεί να οδηγήσει σε αποφυγή αυτού που μας προκαλεί άγχος».
Πώς επηρεάζει την ψυχική υγεία ένα τοξικό εργασιακό περιβάλλον
Νεότερη έρευνα καταδεικνύει ότι τα τοξικά περιβάλλοντα εργασίας επιβαρύνουν σοβαρά την ψυχική υγεία. Μελέτη του 2025 με τίτλο «How Toxic Workplace Environment Effects the Employee Engagement» αναφέρει ότι συνθήκες όπως ο εκφοβισμός, η παρενόχληση και ο κοινωνικός αποκλεισμός συνδέονται άμεσα με το στρες, την επαγγελματική εξουθένωση, την κατάθλιψη και το άγχος των εργαζομένων.
Η συστηματική ανασκόπηση του 2023, «The Impact Of Toxic Workplace Environments On Employee Productivity», κατέληξε ότι οι τοξικές εργασιακές κουλτούρες ενισχύουν το επαγγελματικό στρες και περιορίζουν την ικανοποίηση από τη ζωή. Επιπλέον, μελέτη του 2026 στον τομέα της υγείας, με τίτλο «Consequences of a toxic workplace environment on psychological safety in anaesthesia and intensive care», κατέγραψε ισχυρές συνδέσεις ανάμεσα στα τοξικά περιβάλλοντα, την επαγγελματική εξουθένωση και την ψυχολογική βλάβη.
Τοξικός προϊστάμενος στη δουλειά: 8 εκδηλώσεις του εργασιακού άγχους
1. Πόνος στο στομάχι, σφίξιμο στο στήθος και αλλαγές στην αναπνοή όταν σκέφτεστε τον προϊστάμενό σας
Το σώμα σας ενδέχεται να αντιδρά προτού καταλάβετε πόσο σας επηρεάζει ο προϊστάμενός σας. «Περνάμε πολύ χρόνο στη δουλειά, οπότε το να έχετε έναν τοξικό προϊστάμενο στη ζωή σας μπορεί να οδηγήσει σε διάφορα σωματικά σημάδια άγχους όπως πόνοι στο στομάχι, κόπωση ή αίσθηση βάρους στο στήθος», είπε η Garcia. Ανέφερε επίσης την περίπτωση πελάτη, στον οποίο το μάτι συσπώνταν κάθε εργάσιμη ημέρα, σύμπτωμα που σταμάτησε όταν έφυγε από τη δουλειά.
Μπορεί να μεταβληθεί και η αναπνοή. «Τα πρότυπα αναπνοής των ανθρώπων αλλάζουν όταν πηγαίνουν στη δουλειά ή όταν βρίσκονται μπροστά στον προϊστάμενο, επειδή νιώθουν αυτή την αίσθηση άγχους», εξήγησε η Αμερικανίδα θεραπεύτρια τραύματος Adriana Alejandre. Η αναπνοή ενδέχεται να γίνει ρηχή ή γρήγορη. Στα υπόλοιπα πιθανά σημάδια συγκαταλέγονται η αυξημένη εφίδρωση, το κοκκίνισμα, οι αλλαγές στην οσμή του σώματος, ακόμη και ο τραυλισμός παρουσία του προϊσταμένου ή συναδέλφων.
2. Αισθάνεστε ολοένα μεγαλύτερη αποξένωση από τους συναδέλφους και απομόνωση στον χώρο εργασίας
Όταν είστε ο μοναδικός στόχος, είναι πιθανό να αισθανθείτε σύγχυση και απομόνωση. «Αν μπορείτε να κάθεστε σε μια συνάντηση και να βλέπετε ότι αυτό το άτομο μιλά διαφορετικά σε άλλους ανθρώπους απ’ ό,τι σε εσάς, αυτό είναι πολύ απομονωτικό», ανέφερε η Ranger. Ίσως φοβάστε ότι οι γύρω σας θα αμφισβητήσουν την εμπειρία σας, με αποτέλεσμα να απομακρυνθείτε και να νιώθετε εντονότερη μοναξιά στον χώρο εργασίας.
3. Βρίσκεστε συχνά σε ένταση και εκνευρίζεστε εύκολα
Όταν αισθάνεστε ανίσχυροι, είναι πιθανό να εντείνεται η ευερεθιστότητα. «Η ευερεθιστότητα αφορά την προσπάθεια να ελέγξετε αυτό που δεν μπορείτε να ελέγξετε», δήλωσε η Ranger. Είναι «απίστευτα στρεσογόνο» να πιστεύετε πως η δουλειά σας κρέμεται από τη διάθεση του προϊσταμένου. Οι άνθρωποι που είναι κοντά σας μπορεί να αντιλαμβάνονται πιο έντονα τον εκνευρισμό σας.
4. Ξυπνάτε με φόβο για την επόμενη εργάσιμη ημέρα, ο οποίος συχνά σας στερεί τον ύπνο
Αν η διάθεσή σας για την ημέρα καθορίζεται από το πόσο θα συναντήσετε τον προϊστάμενό σας, πρόκειται για προειδοποιητική ένδειξη. Η Ranger είπε: «Ο φόβος που νιώθετε όταν ξυπνάτε… είναι άγχος». Η αβεβαιότητα για το τι θα ακολουθήσει ενδέχεται να μοιάζει δυσβάσταχτη, ενώ ο φόβος μπορεί να σας κρατά ξάγρυπνους και τη νύχτα.
5. Αποφεύγετε τον προϊστάμενο και τις εργασίες που σας αναθέτει
Η αποφυγή αποτελεί συνηθισμένη εκδήλωση του άγχους. Η Garcia εξήγησε: «Με έναν τοξικό προϊστάμενο, μπορεί να παρατηρήσετε ότι αναβάλλετε να του κάνετε μια ερώτηση που χρειάζεστε για τη δουλειά». Ενδέχεται να κάνετε μεγαλύτερη διαδρομή για να μην περάσετε από το γραφείο του ή να αυξάνεται το άγχος σας μόλις δείτε το email του. Ίσως, ακόμη, ζυγίζετε κάθε λέξη και παρεμβαίνετε λιγότερο στις συναντήσεις, από φόβο μήπως ξεσπάσει. Αυτή η διαρκής προσπάθεια αυτοπροστασίας μπορεί σταδιακά να μειώσει την αυτοπεποίθηση και τη συμμετοχή σας στη δουλειά.
6. Δυσκολεύεστε περισσότερο να συγκεντρωθείτε και ξεχνάτε
Η υπερβολική νοητική ενασχόληση με έναν τοξικό προϊστάμενο μπορεί να κάνει τη συγκέντρωση δύσκολη. Όπως είπε η Ranger, «Αν όλη η ενέργειά σας είναι αφιερωμένη σε αυτόν, θα χάσετε πράγματα». Μπορεί, για παράδειγμα, να μπείτε σε έναν χώρο και να μη θυμάστε τον λόγο που πήγατε. Το άγχος ενδέχεται να δυσχεράνει την οργάνωση και την ολοκλήρωση των εργασιών. Αν το μυαλό σας είναι απασχολημένο με τη διαχείριση του φόβου ή του στρες, μπορεί να επηρεαστεί αρνητικά η απόδοσή σας στη δουλειά.
7. Δεν σας ενδιαφέρουν πια όσα είχαν κάποτε σημασία
Η αποστασιοποίηση αποτελεί σημαντική προειδοποιητική ένδειξη. Η Ranger ανέφερε: «Η έλλειψη ενδιαφέροντος συνδέεται με το άγχος, την επαγγελματική εξουθένωση και την κατάθλιψη». Με το πέρασμα του χρόνου, αυτά τα συναισθήματα είναι δυνατό να μετατραπούν σε απελπισία. Αν το στρες στον εργασιακό χώρο επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο αισθάνεστε για τη ζωή σας εκτός δουλειάς, αυτό μπορεί να υποδηλώνει επιβάρυνση της συνολικής ψυχικής υγείας σας.
8. Παρουσιάζετε επαγγελματική εξουθένωση
Η διαρκής ανησυχία απορροφά την ενέργειά σας. Η Ranger δήλωσε: «Ξοδεύετε τόσο πολύ χρόνο ανησυχώντας που σας τραβάει όλη την ενέργεια». Η Alejandre περιέγραψε την επαγγελματική εξουθένωση ως «συναισθηματική, σωματική, νοητική και πνευματική εξάντληση που προκαλείται από υπερβολική εργασία ή από το να σας υπερφορτώνουν με εργασία». Αν το άγχος μείνει χωρίς αντιμετώπιση, είναι δυνατό να καταλήξει σε επαγγελματική εξουθένωση. Ενδείξεις μπορεί να είναι η παραμέληση γευμάτων ή της αυτοφροντίδας, τα περισσότερα λάθη, οι εργασίες που ξεχνάτε και η συναισθηματική ή κοινωνική απομάκρυνση.
Πώς να διαχειριστείτε το άγχος που σχετίζεται με έναν τοξικό προϊστάμενο
- Μην ταυτίζετε τη συμπεριφορά του με την προσωπική σας αξία. Ένας τοξικός προϊστάμενος μπορεί να υπονομεύσει την αυτοεκτίμησή σας, όμως η στάση του δεν καθορίζει ποιοι είστε. Η Ranger είπε: «Είστε ένας άνθρωπος που αξίζει ευπρέπεια και σεβασμό, και το γεγονός ότι αυτό το άτομο δεν τα προσφέρει δεν οφείλεται σε κάτι εγγενές σε εσάς. Έχει να κάνει με κάτι που συμβαίνει σε εκείνον». Η Garcia προτείνει να εξετάσετε «Τι είναι δικό του και τι είναι δικό μου;». Η μικροδιαχείριση, για παράδειγμα, ενδέχεται να πηγάζει από το δικό του άγχος για την απόδοση: σας επηρεάζει, αλλά δεν αφορά εσάς.
- Αναζητήστε στήριξη από ανθρώπους που εμπιστεύεστε. Η Ranger τόνισε: «Πρέπει να έχετε ανθρώπους με τους οποίους μπορείτε να μοιραστείτε αυτά που περνάτε και ανθρώπους που θα πουν “Εντάξει, ας σταματήσουμε να μιλάμε για αυτό το απαίσιο μέρος και ας κάνουμε κάτι θετικό”»,. Για να αποκτήσετε μια διαφορετική οπτική, προτείνει να βρείτε μέντορα εκτός της εταιρείας. Αν δυσκολεύεστε να μιλήσετε, η Alejandre προτείνει να απευθυνθείτε σε πρόσωπο που εμπιστεύεστε, στο τμήμα HR ή σε άλλον προϊστάμενο, να περιγράψετε την κατάσταση και να ζητήσετε υποστήριξη.
- Εντάξτε μικρές ανάσες ανακούφισης στην καθημερινότητά σας. Τα σύντομα διαλείμματα ενδέχεται να περιορίσουν το στρες. Η Garcia συμβουλεύει: «Προσπαθήστε να δημιουργήσετε σχέσεις με τους συναδέλφους σας. Αν επιτρέπεται, βγείτε από το κτίριο για μεσημεριανό, ακόμη και για να καθίσετε στο αυτοκίνητό σας. Πάρτε άδεια». Ο χρόνος για ξεκούραση και επικοινωνία μπορεί να συμβάλει στην προστασία της ψυχικής υγείας.
- Εξετάστε σοβαρά το ενδεχόμενο αποχώρησης. Όταν δεν διαφαίνεται αλλαγή, μπορεί να χρειαστεί να καταστρώσετε σχέδιο για να φύγετε. Αναρωτηθείτε: «Πόσο σας επηρεάζει αυτό το άγχος κάθε μέρα;». Η Garcia συνιστά να καταγράψετε αναλυτικά τα θετικά και τα αρνητικά. Όπως λέει: «Αν τα πράγματα δεν αλλάζουν στη δουλειά, μην νιώθετε ενοχές που σκέφτεστε μια αλλαγή εργασίας… Η ευεξία σας έχει σημασία».
Συνοπτικά
- Παρουσιάζονται οκτώ ενδείξεις εργασιακού άγχους και η επιβάρυνση που μπορεί να έχει ένας τοξικός προϊστάμενος στη σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων.
- Στα πιθανά σωματικά συμπτώματα συγκαταλέγονται οι πόνοι στο στομάχι, οι μεταβολές στην αναπνοή και η ευερεθιστότητα, που μπορεί να προκληθούν από την επαφή με τον προϊστάμενο.
- Η απομάκρυνση από τους συναδέλφους και η αϋπνία αποτελούν επίσης συχνές εκδηλώσεις ενός τοξικού εργασιακού περιβάλλοντος.
- Η ψυχική υγεία μπορεί να υποστεί σοβαρές βλάβες, με συνέπειες όπως η επαγγελματική εξουθένωση και η κατάθλιψη.
- Παρέχονται τρόποι διαχείρισης του άγχους, όπως η αναζήτηση υποστήριξης και η εξέταση αλλαγής εργασίας, εφόσον η κατάσταση παραμείνει ίδια.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/ponos-sto-stomachi-kai-aypnia-mipos-o-toxikos-proistamenos-sas-epireazei-tin-ygeia-sas-ta-8-simadia/22359
