Η ανησυχία όταν γίνεται υπερβολική μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά την υγεία και την καθημερινότητα, με σωματικά συμπτώματα και διαταραχές όπως άγχος, κρίσεις πανικού και δυσκολίες στον ύπνο. Σε συνθήκες διαρκούς «μάχης ή φυγής», οι ορμόνες του στρες, μεταξύ αυτών η κορτιζόλη, ενδέχεται να έχουν σοβαρές σωματικές συνέπειες, όπως καρδιοαγγειακά προβλήματα και καταστολή του ανοσοποιητικού.
Υπάρχουν, ωστόσο, διάφοροι τρόποι διαχείρισης της ανησυχίας, από τη σωματική άσκηση και την υγιεινή διατροφή μέχρι τις τεχνικές χαλάρωσης και την αναζήτηση βοήθειας από επαγγελματίες. Η ψυχολογική υγεία έχει καθοριστική σημασία για την ευεξία του σώματος και την πρόληψη ασθενειών.
Ως ανησυχία περιγράφεται η δυσφορία που νιώθει κανείς μπροστά σε ένα πρόβλημα ή μια κατάσταση. Αν αποκτήσει υπερβολικό χαρακτήρα, το μυαλό και το σώμα υπερφορτώνονται, καθώς η προσοχή μας μένει διαρκώς στο «τι μπορεί να συμβεί».
Η έντονη ανησυχία ενδέχεται να συνοδεύεται από άγχος ή ακόμη και κρίση πανικού. Όσοι ζουν για χρόνια με ανησυχία συχνά αναφέρουν φόβους χωρίς λογική βάση ή την αίσθηση πως επίκειται καταστροφή, συναισθήματα που ενισχύουν περαιτέρω την ανησυχία. Επειδή είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στο περιβάλλον και στην κριτική των άλλων, μπορεί να εκλαμβάνουν οτιδήποτε — και οποιονδήποτε — ως πιθανή απειλή.
Η επίμονη ανησυχία μπορεί να διαταράξει πολλές πλευρές της καθημερινότητας, επηρεάζοντας την όρεξη, τις συνήθειες, τις σχέσεις, τον ύπνο και την εργασιακή απόδοση. Σε αναζήτηση ανακούφισης, κάποιος μπορεί ακόμη να στραφεί σε επιβλαβείς συμπεριφορές, όπως η υπερφαγία, το κάπνισμα ή η κατανάλωση αλκοόλ.
Μπορεί η υπερβολική ανησυχία να προκαλέσει ασθένεια;
Το άγχος μπορεί να εκφραστεί με διαφορετικούς τρόπους και αφορά ανθρώπους κάθε ηλικίας, φύλου και φυλής.
Οι καθημερινές απαιτήσεις και πιέσεις αποτελούν πηγές στρες. Παραδείγματα είναι η αναμονή σε μεγάλες ουρές στο σούπερ μάρκετ, η κίνηση στις ώρες αιχμής, ένα τηλέφωνο που δεν σταματά να χτυπά ή μια χρόνια ασθένεια· όλα μπορούν να προκαλέσουν καθημερινό στρες στον καθένα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, λίγη ανησυχία μπορεί να είναι ωφέλιμη. Αντίθετα, όσοι ανησυχούν υπερβολικά συχνά αντιδρούν άμεσα και έντονα σε αγχωτικά ερεθίσματα ή καταστάσεις, ενώ ακόμη και η σκέψη τους προκαλεί μεγάλη δυσφορία. Ο συνεχής φόβος ή η υπερβολική ανησυχία γίνεται επιζήμια όταν είναι τόσο έντονη ώστε το άτομο να μην μπορεί να εστιάσει στην πραγματικότητα ή να σκεφτεί καθαρά. Όσοι έχουν αυξημένο άγχος δυσκολεύονται να αφήσουν πίσω τις ανησυχίες τους και μπορεί τότε να εμφανίσουν σωματικά συμπτώματα.
Ποικίλα προβλήματα υγείας μπορεί να συνδέονται με τη χρόνια ανησυχία και το συναισθηματικό στρες. Η επιβάρυνση προκύπτει όταν η αντίδραση «μάχης ή φυγής» ενεργοποιείται σε καθημερινή βάση: τότε το συμπαθητικό νευρικό σύστημα απελευθερώνει ορμόνες του στρες, όπως την κορτιζόλη. Οι ορμόνες αυτές μπορούν να ανεβάσουν το σάκχαρο και τα τριγλυκερίδια (λιπίδια αίματος), τα οποία ο οργανισμός αξιοποιεί ως καύσιμο. Μπορεί επίσης να προκαλέσουν σωματικές αντιδράσεις όπως:
- Δυσκολία στην κατάποση
- Αίσθημα ζάλης
- Ξηρότητα στο στόμα
- Ταχυκαρδία
- Αίσθημα κόπωσης
- Πονοκέφαλος
- Δυσκολία στη συγκέντρωση
- Ευερεθιστότητα
- Πόνοι στους μύες
- Ένταση στους μύες
- Ναυτία
- Νευρική ενέργεια
- Γρήγορη αναπνοή
- Δυσκολία στην αναπνοή
- Εφίδρωση
- Μυϊκές συσπάσεις και τρέμουλο
Αν το επιπλέον «καύσιμο» που κυκλοφορεί στο αίμα δεν καταναλώνεται με σωματική δραστηριότητα, το χρόνιο άγχος και η απελευθέρωση ορμονών του στρες μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρές επιπτώσεις στο σώμα, όπως:
- Καταστολή της λειτουργίας του ανοσοποιητικού
- Διαταραχές στο πεπτικό σύστημα
- Ένταση στους μύες
- Απώλεια μνήμης βραχυπρόθεσμα
- Πρόωρη στεφανιαία νόσος
- Καρδιακή προσβολή
Οι συγκεκριμένες επιπτώσεις αποτελούν αντίδραση στο στρες, το οποίο λειτουργεί ως ερέθισμα. Το αν τελικά θα αρρωστήσουμε σχετίζεται με τον τρόπο διαχείρισής του. Τα συστήματα του οργανισμού αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και επηρεάζονται ουσιαστικά από την αντιμετώπιση των καταστάσεων και την ψυχολογική μας κατάσταση. Επομένως, δεν είναι το ίδιο το στρες που προκαλεί ασθένεια, αλλά οι επιδράσεις που έχουν στα διάφορα συστήματα αντιδράσεις όπως η υπερβολική ανησυχία.
Αλλαγές στην καθημερινότητα που μπορεί να βοηθήσουν
Παρότι η υπερβολική ανησυχία και το έντονο άγχος ενδέχεται να διαταράξουν την ισορροπία του οργανισμού, υπάρχουν αρκετές επιλογές που μπορούν να αποκαταστήσουν την αρμονία του νου, του σώματος και του πνεύματος.
- Απευθυνθείτε στον γιατρό σας. Προγραμματίστε έναν ολοκληρωμένο ιατρικό έλεγχο, ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχει κάποιο άλλο πρόβλημα υγείας που εντείνει το άγχος.
- Εντάξτε την κίνηση στην καθημερινότητά σας. Βάλτε σε εφαρμογή ένα σταθερό πρόγραμμα άσκησης. Οι χημικές ουσίες που απελευθερώνονται με την άσκηση μέτριας έντασης μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος. Παράλληλα, η συστηματική αερόβια άσκηση και οι ασκήσεις ενδυνάμωσης εκπαιδεύουν αποτελεσματικά το σώμα να διαχειρίζεται το στρες σε ελεγχόμενες συνθήκες.
- Επιλέξτε ισορροπημένη και υγιεινή διατροφή. Όταν βιώνουν στρες και ανησυχία, ορισμένοι τρώνε λιγότερο, ενώ άλλοι καταναλώνουν υπερβολική ποσότητα ή στρέφονται σε τροφές που δεν είναι υγιεινές. Όταν το άγχος σάς οδηγεί στο ψυγείο, έχετε κατά νου την υγεία σας.
- Καταναλώνετε καφεΐνη με μέτρο. Η επίδρασή της στο νευρικό σύστημα μπορεί να οδηγήσει στην ενεργοποίηση της αδρεναλίνης, προκαλώντας αίσθημα νευρικότητας και τρέμουλο.
- Αφιερώστε χρόνο στις ανησυχίες σας με επίγνωση. Ορίστε 15 λεπτά καθημερινά για να ασχοληθείτε με όσα σας προβληματίζουν και σας φοβίζουν. Όταν ολοκληρωθεί αυτό το διάστημα, αποφασίστε να αφήσετε αυτές τις σκέψεις στην άκρη.
- Βάλτε τη χαλάρωση στην πρακτική σας. Οι τεχνικές χαλάρωσης μπορούν να φέρουν τον οργανισμό σε μια φυσιολογική κατάσταση, με αίσθημα ζεστασιάς και ήρεμης πνευματικής εγρήγορσης. Συμβάλλουν στη μείωση του άγχους και των ανησυχιών, ενώ ενισχύουν την ικανότητα διαχείρισης του στρες. Κατά τη χαλάρωση αυξάνεται η ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο και τα εγκεφαλικά κύματα περνούν από τον ρυθμό εγρήγορσης (beta) σε έναν πιο χαλαρό ρυθμό (alpha). Η τακτική εξάσκηση μπορεί να αντισταθμίσει τις βλαβερές επιδράσεις του στρες. Στις συνηθισμένες επιλογές περιλαμβάνονται η βαθιά κοιλιακή αναπνοή, ο διαλογισμός, η χαλαρωτική μουσική, καθώς και δραστηριότητες όπως η γιόγκα και το τάι τσι.
- Περάστε χρόνο με φίλους. Τα επίμονα συναισθήματα μοναξιάς ή κοινωνικής απομόνωσης μπορεί να κάνουν δυσκολότερη τη διαχείριση του στρες. Όσοι έχουν μια ευτυχισμένη σχέση ή στενούς φίλους όχι μόνο ζουν περισσότερο από όσους δεν έχουν, αλλά εμφανίζουν και λιγότερα περιστατικά διαφόρων ασθενειών.
- Αναζητήστε τη βοήθεια θεραπευτή. Ένας θεραπευτής μπορεί να σας βοηθήσει να αναγνωρίσετε τις σκέψεις και τις πεποιθήσεις που τροφοδοτούν το άγχος και να εργαστείτε μαζί για να τις περιορίσετε. Είναι πιθανό να σας προτείνει τρόπους αλλαγής, όμως η εφαρμογή τους εξαρτάται από εσάς. Η θεραπεία είναι επιτυχής μόνο όταν συμμετέχετε ενεργά στην προσπάθεια.
Συμπερασματικά
- Η υπερβολική ανησυχία μπορεί να προκαλέσει σοβαρά σωματικά συμπτώματα και διαταραχές, μεταξύ των οποίων το άγχος, οι κρίσεις πανικού και οι δυσκολίες στον ύπνο.
- Όταν ενεργοποιείται διαρκώς η αντίδραση «μάχης ή φυγής», ανεβαίνουν οι ορμόνες του στρες, όπως η κορτιζόλη, οδηγώντας σε καρδιοαγγειακά προβλήματα και καταστολή του ανοσοποιητικού.
- Η μακροχρόνια ανησυχία μπορεί να επηρεάσει την καθημερινότητα, με διαταραχές στην όρεξη, στις σχέσεις και στην επαγγελματική απόδοση.
- Για τη διαχείρισή της υπάρχουν διάφορες στρατηγικές, όπως η σωματική άσκηση, η υγιεινή διατροφή και οι τεχνικές χαλάρωσης, οι οποίες προάγουν την ψυχική και σωματική ευημερία.
- Η υποστήριξη από επαγγελματίες μπορεί να συνεισφέρει στην αντιμετώπιση των αιτιών της ανησυχίας και στην ανάπτυξη υγιών τρόπων διαχείρισης.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/pos-vlapteis-to-soma-soy-otan-anisycheis-ypervolika/8274
