Το άρθρο παρουσιάζει τις ψυχικές και σωματικές συνέπειες της δυσαρέσκειας από τη δουλειά, επισημαίνοντας ότι μπορεί να εμφανιστούν σοβαρές αντιδράσεις στο σώμα, όπως αϋπνία, πονοκέφαλοι και μυϊκή ένταση.
Εξετάζει επίσης τις αρνητικές επιπτώσεις του τοξικού εργασιακού στρες στην υγεία, υπογραμμίζοντας ότι μπορεί να χρειαστούν αλλαγές στο εργασιακό περιβάλλον ή ακόμη και αλλαγή επαγγέλματος.
Για τη διαχείριση των συμπτωμάτων του εργασιακού στρες και την ανάκτηση της ψυχικής ευεξίας, παρουσιάζονται πρακτικές όπως τα διαλείμματα, η διαφορετική προσέγγιση των αρνητικών σκέψεων και η διερεύνηση νέων επαγγελματικών ευκαιριών.
Η δυσαρέσκεια από τη δουλειά δεν επιβαρύνει μόνο την ψυχολογία· ενδέχεται να έχει και σωματικές εκδηλώσεις. Ποια σημάδια μπορεί να σχετίζονται με το τοξικό εργασιακό στρες και με ποιους τρόπους μπορείτε να το αντιμετωπίσετε.
Μισείτε τη δουλειά σας; Πώς αναγνωρίζονται τα σωματικά συμπτώματα και με ποιους τρόπους μπορείτε να τα αντιμετωπίσετε
Μια κακή ημέρα στη δουλειά είναι κάτι που συμβαίνει σε όλους, όμως ορισμένα προειδοποιητικά σημάδια χρειάζονται προσοχή. Πότε μετατρέπεται μια δύσκολη εβδομάδα σε χρόνιο και εξουθενωτικό εργασιακό στρες που επιβαρύνει την υγεία; Έρευνα του Αμερικανού συγγραφέα Jeffrey Pfeffer κατέληξε ότι η κακή διοίκηση σε επιχειρήσεις των ΗΠΑ ενδέχεται να ευθύνεται για έως και το 8% των ετήσιων δαπανών υγείας και να συνδέεται με περίπου 120.000 επιπλέον θανάτους κάθε χρόνο. Συχνά, το σώμα αναγνωρίζει πρώτο τον κίνδυνο και προειδοποιεί ότι η εργασία μας μπορεί να προκαλεί συμπτώματα στρες, προτού καν το αντιληφθούμε.
Πώς αντιδρούν το σώμα και η ψυχολογία όταν κάποιος εξαναγκάζεται να κάνει κάτι που δεν επιθυμεί
Η υποχρέωση να κάνει κάποιος κάτι παρά τη θέλησή του συχνά δημιουργεί την αίσθηση ότι χάνει τον έλεγχο. Σε μελέτη του 2022, με τίτλο «Determinants of Job Dissatisfaction and Its Impact on Counterproductive Work Behavior of University Staff», ο βαρύς φόρτος εργασίας, οι ασαφείς ρόλοι και οι οργανωτικοί περιορισμοί αναδείχθηκαν ως παράγοντες που αυξάνουν τη δυσαρέσκεια των εργαζομένων. Τα ευρήματα έδειξαν ακόμη ότι η μεγαλύτερη εργασιακή δυσαρέσκεια συνδέεται με περισσότερες αντιπαραγωγικές συμπεριφορές, όπως λιγότερη προσπάθεια ή αρνητικές πράξεις στον χώρο εργασίας.
Ακόμη και χωρίς σωματική βλάβη, η μειωμένη αυτονομία μπορεί να προκαλεί στρες τόσο στο σώμα όσο και στην ψυχολογία, σύμφωνα με άλλες έρευνες. Ο οργανισμός αντιδρά σαν να βρίσκεται μπροστά σε απειλή, ενώ σε ψυχικό επίπεδο μπορεί να εμφανιστούν δυσφορία, αντίσταση ή συναισθηματικό «μούδιασμα».
Οι έρευνες καταγράφουν τα εξής:
- Το σώμα ενεργοποιεί την αντίδραση στρες: Όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι άλλοι τους ελέγχουν ή ότι δεν μπορούν να επιλέξουν, ενεργοποιείται η σωματική απόκριση στο στρες. Έτσι αυξάνονται οι ορμόνες του στρες, όπως η κορτιζόλη, και η σωματική διέγερση, με υψηλότερο καρδιακό ρυθμό και αρτηριακή πίεση.
- Η στέρηση αυτονομίας επιβαρύνει ψυχολογικά: Το να νιώθει κάποιος ότι εξαναγκάζεται ή πιέζεται συνδέεται με δυσφορία, φόβο και θυμό, καθώς και με έντονη αίσθηση ότι δεν ελέγχει τη ζωή του. Αυτό μπορεί να συμβαίνει ακόμη και σε περιβάλλοντα που θεωρούνται υποστηρικτικά, όπως η υγειονομική περίθαλψη.
- Ο εξαναγκασμός σχετίζεται με συμπτώματα που θυμίζουν τραύμα: Η παρατεταμένη έλλειψη ελέγχου υπό συνθήκες εξαναγκασμού συνδέεται με αυξημένα επίπεδα συμπτωμάτων PTSD και κατάθλιψης. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο εξαναγκασμός μπορεί να έχει μακροχρόνιες ψυχολογικές συνέπειες.
- Η αντίσταση στον εξαναγκασμό είναι φυσική: Όταν περιορίζεται η ελευθερία τους, οι άνθρωποι συχνά νιώθουν έντονη συναισθηματική και σωματική διέγερση και ισχυρή εσωτερική ανάγκη να πάρουν ξανά τον έλεγχο, ακόμη κι αν προς τα έξω συμμορφώνονται.
Πώς αντιδρά το σώμα όταν δεν σας ικανοποιεί η δουλειά σας
Ο ύπνος σας διαταράσσεται
«Πολλές φορές το πρώτο πράγμα που ακούμε είναι για άυπνες νύχτες», ανέφερε η Monique Reynolds, κλινική ψυχολόγος στο Maryland, σύμφωνα με το HuffPost. «Οι άνθρωποι αναφέρουν είτε ότι δεν μπορούν να κοιμηθούν επειδή το μυαλό τους τρέχει, είτε ότι δεν μπορούν να παραμείνουν κοιμισμένοι. Ξυπνούν μέσα στη νύχτα σκεπτόμενοι τη λίστα υποχρεώσεών τους». Μερικές νύχτες με κακό ύπνο δεν αποτελούν λόγο για ανησυχία. Όταν, όμως, η αϋπνία επαναλαμβάνεται ως μοτίβο, μπορεί να αποτελεί ένδειξη τοξικού εργασιακού στρες. Η Reynolds σημείωσε: «Αν σχετίζεται σταθερά με τη δουλειά, αυτό είναι ένδειξη ότι κάτι δεν είναι ισορροπημένο».
Εμφανίζονται πονοκέφαλοι
Όταν η εργασία εκλαμβάνεται ως ζώνη κινδύνου, οι μύες μένουν σφιγμένοι, παρότι η σύσπασή τους κανονικά προστατεύει το σώμα, σύμφωνα με την American Psychological Association. Η παρατεταμένη ένταση στον αυχένα, στους ώμους και στο κεφάλι σχετίζεται με ημικρανίες και πονοκεφάλους τάσης. «Το στρες δημιουργεί φυσιολογικά συμπτώματα και αυτό εκδηλώνεται ως πόνος», ανέφερε η Reynolds.
Μυϊκοί πόνοι
Σε ένα τοξικό εργασιακό περιβάλλον, ο εγκέφαλος απελευθερώνει στο σώμα αδρεναλίνη και ορμόνες στρες, σαν να υπάρχει αδιάκοπη απειλή. «Τα νευρικά μας συστήματα σε τοξικές δουλειές είναι συνεχώς σε επιφυλακή», είπε η Reynolds. «Αναμένουμε διαρκώς, έτοιμοι να αντιδράσουμε σε έναν δυσάρεστο προϊστάμενο ή συνάδελφο». Η διαρκής μυϊκή ένταση μπορεί να φανεί, για παράδειγμα, σε ένα σφιγμένο σαγόνι ή σε καμπουριασμένους ώμους και να λειτουργήσει ως προειδοποιητική ένδειξη.
Επιδείνωση της ψυχικής υγείας
Η επίδραση του στρες ενδέχεται να χειροτερέψει ήδη υπάρχουσες δυσκολίες ψυχικής υγείας. «Κάποιος που ίσως ήταν αγχώδης, σε ένα πραγματικά τοξικό εργασιακό περιβάλλον, αυτή η ανησυχία συχνά επιδεινώνεται και περνά το κλινικό όριο», δήλωσε η Reynolds. Σε ανάλυση του 2012 με 279 μελέτες, η αντιλαμβανόμενη αδικία στον χώρο εργασίας συνδέθηκε με ζητήματα υγείας, μεταξύ των οποίων η υπερφαγία και η κατάθλιψη. Ο Καναδός ψυχολόγος E. Kevin Kelloway τόνισε πως η άδικη συμπεριφορά μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβλαβής. «Η αδικία είναι ένας ιδιαίτερα τοξικός στρεσογόνος παράγοντας, επειδή πλήττει τον πυρήνα του ποιοι είμαστε», είπε. «Όταν μου φέρεστε άδικα, επιτίθεστε στην αξιοπρέπειά μου ως άνθρωπο – ουσιαστικά λέγοντας ότι δεν αξίζω δίκαιη μεταχείριση ή να αντιμετωπίζομαι όπως οι άλλοι».
Αρρωσταίνετε συχνότερα
Τα συχνά κρυολογήματα μπορεί να αποτελούν προειδοποιητική ένδειξη: έχει τεκμηριωθεί ευρέως ότι το χρόνιο στρες εξασθενεί το ανοσοποιητικό σύστημα, κάνοντας τον οργανισμό πιο ευάλωτο σε ασθένειες.
Μειώνεται το ενδιαφέρον σας για το σεξ
Όταν το στρες της δουλειάς ακολουθεί κάποιον και στο σπίτι, μπορεί να επιβαρύνει τις σχέσεις. Σύμφωνα με την American Psychological Association, το χρόνιο επαγγελματικό στρες ενδέχεται να περιορίσει τη σεξουαλική επιθυμία στις γυναίκες, ενώ στους άνδρες μπορεί να ρίξει την τεστοστερόνη και τη libido. «Χρειάζεται ένα ορισμένο επίπεδο χαλάρωσης για να μπορέσει να αναδυθεί το αίσθημα διέγερσης», ανέφερε η Reynolds. «Υπάρχει επίσης ο παράγοντας του χρόνου. Οι άνθρωποι αναφέρουν ότι δεν έχουν αρκετό χρόνο για σεξ».
Η κούραση δεν σας εγκαταλείπει
Η κόπωση είναι παρατεταμένη και δεν υποχωρεί με την ανάπαυση. Ο Kelloway ανέφερε ότι αποτελεί συνηθισμένη σωματική αντίδραση σε ένα τοξικό εργασιακό περιβάλλον. Ο Jeffrey Pfeffer εξήγησε πώς δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. «Νιώθετε υπερφορτωμένοι επειδή δουλεύετε υπερβολικά και δουλεύετε υπερβολικά επειδή νιώθετε υπερφορτωμένοι», είπε.
Το στομάχι σας αντιδρά
Το στρες συνδέεται με δυσπεψία, δυσκοιλιότητα και φούσκωμα. Μπορεί να μεταβάλει την πέψη και τα βακτήρια του εντέρου, με συνέπειες και για τη διάθεση. Ο Kelloway μίλησε για την προσωπική του εμπειρία. «Περίπου έξι μήνες μετά άρχισα να παρατηρώ ότι κάθε Κυριακή απόγευμα ανέπτυσσα έναν πόνο στο στομάχι… Όλα τα συμπτώματα εξαφανίστηκαν όταν παραιτήθηκα από τη δουλειά και προχώρησα σε κάτι άλλο».
Μεταβάλλεται η όρεξή σας
Το στρες έχει άμεση επίδραση στην όρεξη. Όπως αναφέρει το Harvard Health Letter, σε συνθήκες οξέος στρες η αδρεναλίνη αναστέλλει την πέψη. Όταν το μακροχρόνιο στρες επιμένει, η κορτιζόλη συσσωρεύεται και μπορεί να εντείνει την πείνα, οδηγώντας συχνά σε συναισθηματικό φαγητό. Το Harvard σημειώνει ακόμη πως τα γλυκά τρόφιμα μπορούν πρόσκαιρα να μετριάσουν τις αντιδράσεις στο στρες, ενισχύοντας μια ανθυγιεινή συνήθεια που είναι καλό να αποφεύγεται.
Τρόποι αντιμετώπισης του προβλήματος
Κάντε τακτικά διαλείμματα
Όταν το σώμα βρίσκεται σε συναγερμό για να ανταποκριθεί σε παράλογες απαιτήσεις ή δύσκολους προϊσταμένους, απαιτείται χρόνος για να ανακάμψει. «Όταν δεν δίνουμε στο νευρικό μας σύστημα την ευκαιρία να χαλαρώσει και να επανέλθει, αρχίζει να προκαλεί μακροπρόθεσμη βλάβη», εξήγησε η Monique Reynolds. Πρόσθεσε πως η συντροφικότητα έξω από τη δουλειά, ο διαλογισμός και η άσκηση μπορούν να συμβάλουν στην ελάττωση των συμπτωμάτων του στρες.
Δείτε διαφορετικά τις αρνητικές σκέψεις
Στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία, βασική ιδέα είναι πως οι σκέψεις διαμορφώνουν τα συναισθήματα. «Δεν είναι δυνατό για όλους να αλλάξουν δουλειά, αλλά μπορούμε να εστιάσουμε στην κατάσταση που μπορούμε να ελέγξουμε», είπε η Reynolds. Η ενσυνειδητότητα ενδέχεται να βοηθήσει στον χειρισμό της επαναλαμβανόμενης, μη χρήσιμης σκέψης σχετικά με την επαγγελματική απόδοση ή τις γνώμες των συναδέλφων.
Παραιτηθείτε
Τα συγκεκριμένα σημάδια ενδέχεται να δείχνουν πως έχει φτάσει η στιγμή να αναζητήσετε άλλη εργασία. Ο Jeffrey Pfeffer ανέφερε ότι τοξικά εργασιακά περιβάλλοντα ενισχύονται από την πολύωρη απασχόληση, την περιορισμένη αυτονομία, τα απρόβλεπτα ωράρια και την οικονομική αβεβαιότητα· σε τέτοιες συνθήκες, η αποχώρηση είναι προτιμότερη από την απλή ανοχή τους. «Πρέπει να διορθώσετε το υποκείμενο πρόβλημα, όχι να αντιμετωπίζετε τα συμπτώματα», δήλωσε.
Συνοπτικά
- Η έντονη απέχθεια για την εργασία ενδέχεται να εκδηλωθεί με σοβαρές σωματικές αντιδράσεις, μεταξύ των οποίων αϋπνία, πονοκέφαλοι και μυϊκή ένταση.
- Τοξικές συνθήκες και εργασιακό στρες συνδέονται με ψυχική δυσφορία και μπορεί να καταστήσουν αναγκαίες αλλαγές στον χώρο εργασίας ή μια νέα επαγγελματική πορεία.
- Μεταξύ των τρόπων διαχείρισης είναι η καθιέρωση διαλειμμάτων, η αλλαγή οπτικής απέναντι στις αρνητικές σκέψεις και η διερεύνηση νέων επαγγελματικών προοπτικών.
- Η δυσαρέσκεια από την εργασία συνδέεται με υψηλότερο άγχος και προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως η κατάθλιψη και το PTSD.
- Ενδείξεις ενός τοξικού εργασιακού χώρου είναι η αϋπνία, οι συχνοί πονοκέφαλοι και οι μεταβολές στην όρεξη.
- Όταν τα συμπτώματα αναγνωριστούν, μπορεί να ακολουθήσει η απόφαση για παραίτηση και η αναζήτηση καλύτερων εργασιακών συνθηκών.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/pos-epireazei-to-soma-sas-to-misos-gia-ti-doyleia-oi-lyseis-poy-yparchoyn/17381
