Χαμηλή αρτηριακή πίεση: Αίτια, συμπτώματα και αντιμετώπιση

Τα αίτια της χαμηλής αρτηριακής πίεσης, ή υπότασης, ποικίλλουν από την αφυδάτωση έως μια καρδιακή πάθηση. Η κατανάλωση περισσότερου νερού μπορεί να βοηθήσει, όμως ορισμένοι άνθρωποι χρειάζονται φαρμακευτική αγωγή.

Η χαμηλή πίεση μπορεί να είναι κληρονομική ή να εμφανιστεί με την ηλικία. Σε άλλες περιπτώσεις ευθύνεται ένας προσωρινός παράγοντας, όπως η εγκυμοσύνη ή η αφυδάτωση, ενώ μπορεί επίσης να σχετίζεται με υποκείμενη νόσο ή σοβαρή αντίδραση. Για προσωρινά αίτια ίσως αρκούν αλλαγές στη διατροφή. Αντίθετα, ο γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει φάρμακο ή να τροποποιήσει υπάρχουσα θεραπεία, αν εκτιμά ότι αυτή ευθύνεται για το σύμπτωμα. Όποιος εμφανίζει συμπτώματα όπως ζάλη και κόπωση χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Δείτε παρακάτω ποια τιμή θεωρείται χαμηλή αρτηριακή πίεση, ποιες αιτίες μπορεί να βρίσκονται πίσω από αυτήν και ποιες είναι οι επιλογές αντιμετώπισης.

Τι είναι η χαμηλή αρτηριακή πίεση

Η καρδιά αντλεί αίμα σε όλο το σώμα, μεταφέροντας συνεχώς οξυγόνο και άλλα θρεπτικά συστατικά. Η αρτηριακή πίεση είναι η δύναμη με την οποία το αίμα πιέζει τα τοιχώματα των αρτηριών καθώς η καρδιά το αντλεί. Όταν η πίεση είναι χαμηλή, το αίμα κυκλοφορεί στις φλέβες και στις αρτηρίες με μικρότερη δύναμη.

Οι γιατροί χρησιμοποιούν δύο αριθμούς για να περιγράψουν την αρτηριακή πίεση. Ο πρώτος είναι η συστολική πίεση και δείχνει τη δύναμη του αίματος στα τοιχώματα των αρτηριών όταν χτυπά η καρδιά. Ο δεύτερος είναι η διαστολική πίεση και δείχνει τη δύναμη του αίματος όταν η καρδιά χαλαρώνει ανάμεσα στους χτύπους.

Οι επαγγελματίες υγείας μετρούν την πίεση σε χιλιοστά στήλης υδραργύρου (mm Hg). Μια φυσιολογική μέτρηση είναι κάτω από 120 mm Hg συστολική και κάτω από 80 mm Hg διαστολική. Γράφεται ως «κάτω από 120/80 mm Hg».

Το Εθνικό Ινστιτούτο Καρδιάς, Πνευμόνων και Αίματος (National Heart, Lung, and Blood Institute) ορίζει ως χαμηλή την αρτηριακή πίεση κάτω από 90/60 mm Hg.

Αίτια χαμηλής αρτηριακής πίεσης

Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν την αρτηριακή πίεση, μεταξύ των οποίων η ώρα της ημέρας, η σωματική δραστηριότητα και η διατροφή. Η πίεση μειώνεται επίσης με την ηλικία, ενώ ορισμένοι άνθρωποι έχουν εκ φύσεως χαμηλή αρτηριακή πίεση λόγω γενετικών παραγόντων.

Προσωρινά αίτια

Η αρτηριακή πίεση μπορεί να είναι χαμηλότερη από το συνηθισμένο εξαιτίας:

• του φαγητού
• της προσπάθειας κατά την κένωση ή άλλης έντονης προσπάθειας
• παρατεταμένης ακινησίας, όπως η παραμονή στο κρεβάτι
• της αφυδάτωσης
• της εγκυμοσύνης

Ορισμένα προσωρινά αίτια, όπως η εγκυμοσύνη, υποχωρούν από μόνα τους. Άλλα μπορεί να χρειάζονται αλλαγές στη διατροφή και άλλες στρατηγικές φροντίδας ή διαχείρισης.

Πιο σοβαρά ή μακροχρόνια αίτια

Ορισμένα δυνητικά σοβαρότερα προβλήματα υγείας μπορούν επίσης να προκαλέσουν χαμηλή αρτηριακή πίεση, όπως:

• Ελλείψεις θρεπτικών συστατικών: Μπορεί να αφορούν τη βιταμίνη Β12 ή το φυλλικό οξύ.
• Νευρογενής υπόταση: Η διαταραχή αυτή προκαλεί πτώση της πίεσης όταν κάποιος παραμένει όρθιος για πολλή ώρα.
• Ενδοκρινικά προβλήματα: Επηρεάζουν τη ρύθμιση των ορμονών του σώματος. Ένα παράδειγμα είναι ο υποθυρεοειδισμός, δηλαδή η υπολειτουργία του θυρεοειδούς.
• Καρδιακά προβλήματα: Μπορούν να περιορίσουν την αποτελεσματικότητα με την οποία η καρδιά προωθεί το αίμα στο σώμα.
• Σηπτικό σοκ: Πρόκειται για δυνητικά απειλητική για τη ζωή αντίδραση σε σοβαρή βακτηριακή λοίμωξη.
• Αναφυλακτικό σοκ: Είναι δυνητικά απειλητική για τη ζωή επιπλοκή της αναφυλαξίας, μιας σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης.

Επιπλέον, η απώλεια αίματος λόγω τραυματισμού μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή αρτηριακή πίεση.

Αίτια που σχετίζονται με φάρμακα

Η χαμηλή αρτηριακή πίεση μπορεί μερικές φορές να οφείλεται στην κατανάλωση αλκοόλ ή στη χρήση ορισμένων φαρμάκων, όπως:

• διουρητικά
• φάρμακα για την υπέρταση
• καρδιολογικά φάρμακα, όπως οι β-αναστολείς
• αντικαταθλιπτικά
• φάρμακα για τη στυτική δυσλειτουργία
• φάρμακα για τη νόσο του Πάρκινσον

Συμπτώματα χαμηλής αρτηριακής πίεσης

Κάποιος μπορεί να έχει χαμηλή αρτηριακή πίεση χωρίς να εμφανίζει συμπτώματα. Ωστόσο, ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να παρουσιάσουν:

• αδυναμία
• λιποθυμία
• ζάλη
• κόπωση
• ναυτία
• αφυδάτωση
• δυσκολία συγκέντρωσης
• θολή όραση
• κρύο, υγρό δέρμα
• κατάθλιψη
• γρήγορη, ρηχή αναπνοή

Αντιμετώπιση της χαμηλής αρτηριακής πίεσης

Για την αντιμετώπιση της χαμηλής πίεσης, ο γιατρός μπορεί να προσαρμόσει τη δόση ενός φαρμάκου που λαμβάνει ήδη το άτομο ή να συστήσει φάρμακα που αυξάνουν την αρτηριακή πίεση. Σε αυτά περιλαμβάνονται η φλουδροκορτιζόνη και η μιδοδρίνη.

Μπορεί επίσης να βοηθήσουν:

• η κατανάλωση περισσότερου νερού κατά τη διάρκεια της ημέρας
• η αποφυγή του αλκοόλ, καθώς μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση
• η κατανάλωση περισσότερων υγιεινών τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε νάτριο
• η κατανάλωση χυμού ντομάτας ή αθλητικών ποτών
• η χρήση καλτσών συμπίεσης που φτάνουν έως τους μηρούς ή τη μέση
• η κίνηση των ποδιών για την τόνωση της κυκλοφορίας του αίματος πριν σηκωθεί κάποιος από το κρεβάτι

Πότε να επικοινωνήσετε με γιατρό

Τα συμπτώματα της χαμηλής αρτηριακής πίεσης μπορεί να δυσκολεύουν την καθημερινότητα και συνήθως γίνονται σοβαρότερα με την ηλικία.

Είναι σημαντικό να επικοινωνήσετε με γιατρό αν εμφανίσετε συμπτώματα όπως ζάλη και κόπωση. Ο γιατρός μπορεί να εντοπίσει την αιτία και να προτείνει την κατάλληλη αντιμετώπιση.

Όποιος εμφανίζει συγκεκριμένα σημάδια αναφυλακτικού ή σηπτικού σοκ χρειάζεται επείγουσα φροντίδα. Τα σημάδια του αναφυλακτικού σοκ περιλαμβάνουν:

• εξάνθημα
• διάρροια
• συμφόρηση
• δυσκολία στην αναπνοή
• λιποθυμία, ζάλη ή σύγχυση
• πρήξιμο στο στόμα, στη γλώσσα, στον λαιμό ή στα χείλη
• δυσκολία στην κατάποση

Ορισμένα σημάδια σηπτικού σοκ είναι:

• συμπτώματα λοίμωξης, όπως διάρροια, έμετος ή πονόλαιμος
• δύσπνοια
• πυρετός
• ρίγος
• ιδρωμένο ή υγρό δέρμα
• έντονη δυσφορία
• γρήγορος καρδιακός ρυθμός
• σύγχυση ή αποπροσανατολισμός

Σε περίπτωση επείγοντος περιστατικού καλέστε το 166.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι η επικίνδυνα χαμηλή αρτηριακή πίεση;

Η αρτηριακή πίεση μπορεί να είναι επικίνδυνα χαμηλή όταν εμφανίζονται συμπτώματα όπως:

• ζάλη
• σύγχυση
• κόπωση
• ναυτία
• πόνος στην πλάτη ή στον αυχένα
• θολή όραση
• πονοκέφαλος
• αίσθημα παλμών

Σύμφωνα με την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία (American Heart Association), δεν υπάρχει συγκεκριμένη τιμή αρτηριακής πίεσης που να θεωρείται υπερβολικά χαμηλή. Γενικά, χαμηλή θεωρείται πίεση κάτω από 90/60 mm Hg.

Εφόσον το άτομο δεν έχει συμπτώματα που υποδηλώνουν έλλειψη οξυγόνου, η χαμηλή πίεση συνήθως δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας.

Πώς αισθάνεται κάποιος όταν έχει χαμηλή πίεση;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, κάποιος δεν έχει συμπτώματα χαμηλής αρτηριακής πίεσης. Μπορεί να μην αντιληφθεί ότι έχει χαμηλή πίεση μέχρι να κάνει έναν τακτικό έλεγχο ή να τη μετρήσει στο σπίτι.

Σε σοβαρές περιπτώσεις, όμως, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως ζάλη, σύγχυση, κόπωση και αίσθημα παλμών. Αν παρουσιαστούν αυτά τα συμπτώματα, χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια.

Συνοπτικά

Χαμηλή αρτηριακή πίεση σημαίνει ότι το αίμα κυκλοφορεί με μικρότερη δύναμη. Μπορεί να προκαλέσει διάφορα συμπτώματα, όπως ζάλη και ναυτία.

Η αρτηριακή πίεση παρουσιάζει φυσιολογικές διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας και μειώνεται με την ηλικία. Η επίμονη χαμηλή πίεση μπορεί να οφείλεται σε προσωρινό πρόβλημα, χρόνια νόσο ή επείγουσα κατάσταση, όπως το σηπτικό σοκ.

Όποιος έχει επίμονα συμπτώματα χαμηλής αρτηριακής πίεσης πρέπει να συμβουλευτεί γιατρό. Σε περίπτωση ξαφνικής και σημαντικής πτώσης της πίεσης χρειάζεται επείγουσα ιατρική φροντίδα. Οι αποφάσεις για την αντιμετώπιση λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό.